аркан; ср. маамыкта.

аркан (для ловли оленей); ср. оҕуур .

аат., түөлбэ. Маамыкта быа, оҕуур. ☉ Аркан (для ловли оленей). Аҕам табаны чаабыгынан тутта
ср. чук. чаат, чаут ‘аркан для ловли оленей’

прям., перен. путы; оковы; уот оҕурук кутурук фольк. огненный хвост-аркан; баттал оҕуруга оковы рабства.

ловить арканом, арканить; табалары оҕуурдаа = ловить оленей арканом.

тот, кто хорошо владеет арканом.

аат. Табаны ыраахтан муоһугар иилэ быраҕан тутарга аналлаах, синньигэс тирии утахтартан өрүллэн оҥоһуллубут оҕуур быа. ☉ Длинная плетёная верёвка (обычно из кожи) для ловли оленей, которую забрасывают петлёй с руки, аркан
Оҕонньор маамыктаҕа маар ы н н ы ы р и м и г э с , синньигэс быаны атаҕын анныттан ылан, тайах моонньун туһаайан, быра ҕан кыыраппыта. Далан
Табаны тутар га таба маамыктата салгыҥҥа чыпчаххай курдук чы һыырар. Н. Абыйчанин
Маамыкта айа кирсин курдук лыҥкынаата. В. Протодьяконов

аат. Угаайылаах, албастаах өй; кэтэх санаа. ☉ Изворотливый, хитрый ум; задняя мысль
Ити кийиитин оҕуругун, өйө-санаата дьээбэтин, мыытаратын көр! Н. Лугинов
Баайдар оҕуруктарыгар киллэрбиттэрэ, кинилэр иннилэригэр тугу барытын оҥорорго бэлэм дьон быһыылара арылыччы көстөр. Эрилик Эристиин
Тукаам, суобаһым таарылынна, ити Малаанньа оҕурук бөҕөлөөх хотун. М. Попов
♦ Ап- (уот) оҕурук фольк. — уотунан уһуурар, аптаах оҕуур. ☉ Волшебный аркан (напр., пальма или волшебные путы), обдающий огнём
Хаҥас илиитинэн Хара дьиэрэҥкэй Уот оҕурук батаһы Сулбу тардан ылла, Айыы киһитин Охсон имитэн Илдьэ барда. Ньургун Боотур
Уот оҕурук ап-чарай быатыгар Лэчигирэччи тиһэн, Түп гынар түптүрүгэр түһэрэрэ. П. Ойуунускай
Халлаан төлө түһэрэ Биир эрэ кэрдиис хаалла! Ап-оҕурук быаларын Ыксаан ыытан кэбиспиттэрэ. П. Ядрихинскай

I
көр маамыкта
Күүһүм баарынан түһэбин. Табаны тутар маамыгы саа курдук кэтэн испитим соһуллубута. Т. Сметанин
Мастаах сиргэ к э л л э х т э р и н э , кыыс маамыгынан быраҕан лип гына таба түһэрэн оонньуурун бэркэ сирэйдэрэ-харахтара сырдаан көрөл лөрө эбитэ үһү. Н. Абыйчанин
ср. эвенк. маавут, маут ‘аркан’
II
аат., эргэр. Былыргы сахаларга чыын-хаан, соло (кинээс курдук). ☉ Старинное обозначение должностного лица, бытовавшее до введения названия «князец»
Субу курдук Доро Бөҕө киэҥ сири бас билэн аатыран олордоҕуна, куораттан нуучча тойоно тахсан: «Байаҕантайы эн салай», — диэн маамык биэрбитэ үһү. Саха сэһ. I
◊ Маамык тардыс — туохха эмэҕэ мөк күһэн (кус хомурҕанын уҥуоҕун тардыһан, тосту тутан) сакалааттас. ☉ Держать пари, спорить (якутский игро вой обычай биться об заклад посредст вом перелома (разрыва) кости ключицы уток)
Ийэлэрэ тиргэтиттэн сарсыарда аайы биирдии куһу таһаарара, ону мииннэнэн сииллэрэ, …… хомурҕанын уҥуоҕунан маамык тардыһаллара. И. Г оголев. Огдооччуйа ити Өлөөнө эмээхсинниин биирдии буос ынахха маамык тардыспыттара лоп курдук үйэ чиэппэрэ буолла. И. Гоголев

аат.
1. Сүөһүнү тэйиччиттэн иилэ быраҕан тутарга аналлаах, ураҕаска баайыллыбыт уһун быа (төбөтө бобо тардыллар гына туһахтыы баайыллыбыт буолар). ☉ Шест с верёвочной петлёй на конце, аркан
Дьон хоһууттара мустаннар тохтотоору баһыгар оҕуур быраҕаллар, ону быаларын быһыта көтөн иһэр. Саха фольк. Бу оҕууру кэнниттэн үөмэн тиийэҥҥин иилэ бырах уонна ыһыктыма. Далан
Бытыктаах бэкир киһи бүтэй үрдүгэр ыттан туран оҕуур быатын быраҕан күөрэппитэ. ИН КК
2. көсп. Өйү, сүрэҕи сүүйэр оҕуруктаах санаа күүһэ, угаайы. ☉ Хитрость, уловка, козни
[Айаан] миигин өссө күүскэ таптыа уонна тапталын оҕууругар улам сөллүбэттик кэлгиллэн иһиэ. Софр. Данилов
Оҕотук, өс киирбэх буолан Ол оҕуруктаах оҕуурга Көхсө кыараан киирэн биэрдэҕэ. И. Баишев
Харытыана билбэт сиригэр баай оҕууругар хаптаран баран, үҥсэн кырдьыгын булунар. ФЕВ УТУ
ср. др.-тюрк. аҕ ‘силок, ловушка’, тув. урук ‘шест с петлёй для поимки лошадей’