Якутские буквы:

Якутский → Якутский

арҕааҥҥы

даҕ.
1. Арҕаа диэки баар, арҕаа диэки сытар. ☉ Находящийся на западе, на западной стороне
Күн киирээри арҕааҥҥы тииттэр төбөлөрүгэр түһэн барда. Т. Сметанин
Чараҥ арҕааҥҥы кудумньутун иһигэр куурбут сирин талан тараабыттара. М. Доҕордуурап
Ньурбаны Саха сиринээҕи салгын суолун арҕааҥҥы аартыга диэн ааттыыллар. И. Данилов
2. Арҕаа Европа уонна Америка дойдуларыгар сыһыаннаах. ☉ Относящийся к странам Западной Европы и Америки
Сордонон-сордонон оҥорбут да иһин, дьиҥнээх өҥү тутуспат арҕааҥҥы худуоһунньук «көҥүл» үлэлэригэр маарыннаан тахсара. Эрчимэн
Никита, дуоспуруннаах, дьиппиэ киһи быһыытынан, арҕааҥҥы классиктары, ордук Золя арамааннарын сөбүлүүр. Н. Лугинов

Еще переводы:

кииритэлээһин

кииритэлээһин (Якутский → Якутский)

кииритэлээ диэнтэн хай
аата. Арҕааҥҥы Римскэй импиэрийэни баттанааччылар бастаанньалара итиэннэ «варвардар» ааҥнаан кииритэлээһиннэрэ айгыраппыттара. КФП БАаДИ

айдаарт

айдаарт (Якутский → Якутский)

айдаар диэнтэн дьаһ
туһ. Аан дойду алтаттан биирдэрин үрдүгэр Аарыктаан айдаардан үрдэтэн эрэбит. П. Ойуунускай
Арҕааҥҥы аргыардаах халлааны Айдаардан ыар былыт көбөрө. И. Чаҕылҕан

буҕар

буҕар (Якутский → Якутский)

хара буҕар түөлбэ. — сиэрдийэ маһа буолар үөл тыа. ☉ Молодой лиственничный лес
Бу сир — үтүө сир. Ити арҕааҥҥы хара буҕарга тахсан бултуохпут, алларааҥҥы айааҥҥа табабытын мэччитиэхпит. Далан

эмтэн-томтон

эмтэн-томтон (Якутский → Якутский)

эмтээ-томтоо диэнтэн бэй
туһ. Элиэнэ эбэкэм эҥсээхтиир хочотун Илиҥҥи, арҕааҥҥы эҥээрин иһигэр Эргэлиир олохтон эчэйбит норуотум Эмтэнэн-томтонон иһээхтиир эбит. Эллэй

айалаҥнаах

айалаҥнаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Айдааннаахкуйдааннаах, атааннаах-мөҥүөннээх (олоҥхоҕо тут-лар). ☉ Тревожный, беспокойный, смутный (встречается в олонхо)
Арҕааҥҥы айалаҥнаах алдьархайдаах ала часкыйа маҥан халлаан акылаатын аннын диэки алаарыччы көрөн турдахха …… аартык аҥалдьыйан көстөр эбит. Күннүк Уурастыырап

дьиппиэ

дьиппиэ (Якутский → Якутский)

көр дьиппиэн
1.
Никита дуоспуруннаах, дьиппиэ киһи быһыытынан арҕааҥҥы классиктары, ордук Золя романнарын сөбүлүүр. Н. Лугинов
Мин Сэмэнчигим, эмиэ мин курдук, ыар, дьиппиэ санаалаах киһи буолуо. Эрилик Эристиин. Кэтит сирэйэ ыар, дьиппиэ көрүҥнэнэр. А. Федоров

илиҥҥи

илиҥҥи (Якутский → Якутский)

даҕ. Илин диэки, илин диэкитээҕи. ☉ Восточный
Илиҥҥи бөдөҥ тииттэр үрдүлэринэн үс мороду дьирикинэһэн аастылар. Амма Аччыгыйа
Били дэриэбинэ илиҥҥи уһугар турар Дьаакып оҕонньордоох былыргы туруорбах өтөхтөрүн хаартыскаҕа түһэрбит үһү. Софр. Данилов
Илиҥҥи, арҕааҥҥы быыстарбытын Эрдээхтик, эрэллик маныыбын. Күннүк Уурастыырап

өрүһүйүү

өрүһүйүү (Якутский → Якутский)

өрүһүй диэнтэн хай
аата. Ордук умайа турар дьиэни өрүһүйүүгэ хапсаҕайдык туттунуҥ! МКББ
Маннык саамай дьиибэ абыычай баара: Борнео арҕааҥҥы биэрэгинээҕи биир арыыга ууга тимирэн эрэр дьахтары өрүһүйүү буруйу оҥоруунан ааҕыллара. ДьДьДь

эрэллик

эрэллик (Якутский → Якутский)

сыһ. Эрэбиллик, халбаҥнаабакка. ☉ Надёжно, твёрдо, уверенно, без колебаний
Илиҥҥи, арҕааҥҥы быыстарбытын, эрдээхтик, эрэллик маныыбын. Күннүк Уурастыырап
Күн илдьитэ — эйэ холууба Баран истин эрэллик, Кини дьулуһар дьолу булууга. И. Эртюков
Үлэ мэлдьи үчүгэй тэрээһиннээхтик, эрэллик барара наада. Д. Кустуров

инньэтэх

инньэтэх (Якутский → Якутский)

көр инньэ I.1
Хоруу курдук хаары тобулу хаспыттарынан сирдэтэн көрдөххө, инньэтэх аллара баҕайы түөрт муннуктаах муус түннүк кылайан көстөр. А. Софронов
Ол аата инньэтэх Мылаарыкы үрэх төбөтүгэр тахсан сытар дьон эбиккит дии! Амма Аччыгыйа
Бөһүөлэк инньэтэх Чукоткаттан тардыһар Анюй сис хайаларын саамай арҕааҥҥы, Халыма өрүс илиҥҥи биэрэгин өҥөйөн турар уһук соҕуруу тумулларыгар тутуллан тахсыбыт. «Кыым»