и. д. от атыылас = купля; покупка.

план закупок

продавать.

покупать; килиэптэ атыылас купи хлеба.

план; биэс сыллаах былаан пятилетний план; сыллааҕы былаан годовой план; хаһаайыстыбаннай былаан хозяйственный план.

атыылас диэнтэн хай
аата. Икки көстөөх сиртэн үүт таһынан аһааһын куоракка Туймаада маҕаһыыныттан атыылаһыы буолбатах. Далан

туохт.
1. Кимиэхэ эмэ төлөбүр (хол., харчы) иһин тугу эмэ биэр. ☉ Продавать (о торговой сделке)
Гражданка, бу хаһыаты эн миэхэ атыылаабаккын ээ. Амма Аччыгыйа
Кирпииччэ чэйи уһун кыһыны мэлдьи иһэрбит, ынах баһыгар бууттуу арыыны хаһаанан атыылыырбыт. А. Софронов
Бырааһынньык кэлэрэ чугаһаата, хаһан үчүгэй табаары, арыгыны таһааран атыылыыгыный. Н. Якутскай
2. көсп. Бэйэҕэ туһа таһаарынар туһуттан таҥнаран биэр. ☉ Изменять кому-л. из корыстных побуждений, предавать кого-л.
Суох, мин табаарыстарбын, идиэйэбин атыылаабаппын, таҥнарааччы буолбатахпын. С. Ефремов
Норуоппун атыылыам кэриэтин — Үөрбэҕэ түһүөҕүм! А. Абаҕыыныскай
Оһуордаах түнэ соҥҥо Аҕатын атыылаабыт, Убайдарын атыылаабыт, Аҕатын ууһун барытын атыылаабыт! Бу халыҥ айыыгар-буруйгар кыран! И. Гоголев
♦ Тыынын атыылыыр көр тыын
Ийэ барахсан оҕо иннигэр бу курдук тыынын атыылыыр. Эрилик Эристиин
Ол да иһин бар дьон Сэбиэскэй былааһы хайгыыр, кини иннигэр тыынынкүнүн атыылыыр, кэдэрги санаалаахтары көрүөн кэлэйэр буолла. Эрилик Эристиин

туохт. Харчы эбэтэр атын тугу эмэ биэрэн бэйэҥ бас билиигэр ыл. ☉ Покупать
Бауман оройуонун почтатын таһыгар киһи апельсин атыылаһа турар. Амма Аччыгыйа
Маҕаһыыҥҥа кинигэ атыылаһа баран испитим. Суорун Омоллоон
Мэ, бу кыра харчы баар. Оҕолорго аста атыылас. Софр. Данилов
[Симоннаах] гастрономтан халбаһы, буулка уонна икки бытыылка лимонад атыыластылар. Л. Попов

аат.
1. Ханнык эмэ сир, тутуу кумааҕыга оҥоһуллубут чөртүөһэ, схемата. ☉ План (чертеж, изображающий на плоскости какую-л. местность, сооружение). Москва былаана. СанктПетербург былаана. Дьокуускай былаанын схемата 1982 с. бэчээттэмитэ
□ Кыһыл этэрээти Дьокуускайдааҕы кистэлэҥ бойобуой дуруһууна боломуочунайа Иван Воинов көрсөр
Дьокуускайга кимэн киирии былаана манна сиһилии көрүллэр. Амма Аччыгыйа
2. Уһун болдьохтоох улахан үлэлэр оҥоһуллар бэрээдэктэрин, утумнарын-ситимнэрин уонна толоруллууларын болдьоҕун ыйар, эрдэттэн бэлэмнэммит дьаһаллар. ☉ План (система мероприятий, предусматривающая порядок, последовательность и сроки выполнения каких-л. работ). Биэс сыллаах былаан. Стратегическай былаан. ГОЭЛРО былаана. Судаарыстыбаннай былаан
□ Тыа сииги, сөрүүнү тутар буолан, кураайы дойдуларга ойуурдары үүннэрэр, айылҕаны уларытар улуу былааммыт үөскээбит эбит. Суорун Омоллоон
Дакылааппар …… биэс сыллаах былаан туһунан уонна кини соруктарын туһунан кэпсээн бардым. А. Бэрияк
Туох ханнык иннинэ, ити былааҥҥа киирбит титульнай тутуулар олоххо киириэхтээхтэр. Р. Кулаковскай
3. Туох эмэ хайдах буолан иһиэхтээҕин барыллааһын, сабаҕалааһын. ☉ План (предположение, предусматривающее ход, развитие чего-л.)
Абдуркулла, баар эрэ биир бүөмчү санаабыт былаана алдьаммытыттан курутуйбут киһи быһыытынан, сир диэки хайыһан олордо. Эрилик Эристиин
Лэгиэн Кыычыкын оҥостуммут былаана, санаммыт баҕата туолбатаҕа. Күннүк Уурастыырап
Эн чахчы баҕаҥ хоту «орто киһи» буолбуккун, ол эрээри эн орто учуутал буолар былааҥҥын бырах. Н. Лугинов
4. Тугу эмэ кэпсээһин кылгас сааһыламмыт барыла. ☉ План (краткая программа какого-л. изложения). Дакылаат былаана. Уруок былаана
□ Уруок былаанынан, хоһоону икки үөрэнээччи ааҕыахтаах этэ
Онуоха бириэмэ кыайан ордубата. Софр. Данилов
Салайааччылар матырыйаалы сирийэн үөрэтэр, силиэстийэ былаанын оҥорон, бэрт түргэнник ылсарга сорудахтаатылар. М. Попов
△ Туох эмэ (хол., ханнык эмэ сир: үрэх, алаас, сыһыы о. д. а.) көстөр быһыыта, омооно. ☉ Основные очертания (границы), ориентиры какой-л. местности (реки, аласа, поля и т. п.)
Өрүс халҕаһатын курдук логлоруттаҕас былыт үрдүнэн көтөн иһэллэр. Ханна да сир былаана, тыа-толоон омооно көстүбэт. Амма Аччыгыйа
Кычкин сир былаанын тосхойон кыраныыссаны туораабыт үспүйүөн хайаан даҕаны маннык сиринэн барыахтаах диэн, ирдээччи ыттаах пограничнигы илдьэ быһалаабыт. Н. Якутскай

v. to sell

v. to buy

n . plan [<Russ. план]