прил. аҕыстаах, аҕыс саастаах.

прил. (о возрасте) уон аҕыс саастаах, уон аҕыстаах.

туймаар диэнтэн хай
аата. Сыралҕаннаах Туймаарыылар Уон аҕыстаах Сааска бааллар. И. Гоголев

көр ласхаҕар
«Манна илии баттыыр киһи баар дуо?» — диэбитэ лахсаҕар киһи саҥата. Софр. Данилов
Иван — сыы дам сырыылаах, лахсаҕар уҥуохтаах сүүрбэ аҕыстаах киһи. П. Егоров. Баттаҕын аҥаар өттүгэр тарааммыт лахсаҕар уҥуохтаах албакаат ыйытар: «Эн …… промприборга бара сылдьааччыгын дуо?» М. Попов

аат. Сылгы быттыгын тириитэ. ☉ Самая тонкая часть конской шкуры — наружная часть конской паховины
Ол анараа өттүн диэки: Аҕыстаах ат сылгы Харгымын тириитин Тэнитэ таппыт курдук Алаан-дьалаан Алаастар буолан бардылар. Д. Говоров
ср. халх. харгам ‘кожа на крупе (лошади)’

аат. Быыбарга кыттар эбэтэр быыбардыыр бырааптаах киһи. ☉ Избиратель. Эдэр быыбардааччы. Быыбардааччылар биэрбит накаастара
□ Бу уон аҕыстаах кыыһы Сатаҕай учаастагын быыбардааччылара Алтан нэһилиэгин сэбиэтигэр депутакка кандидатынан туруордулар. С. Федотов
Бары сэбиэттэргэ депутаттары быыбардааччылар бары бүттүүн, тэҥ уонна судургу быыбардыыр быраапка олоҕуран, кистэлэҥ куоластааһынынан талаллар. СГПТ

даҕ., фольк. Ыраас уонна дэхси, очура-чочура суох. ☉ Ровный, гладкий
Аҕыстаах байтаһын биэ аҕыс ойоҕостоох аҥаар холун саҕа кырыылаах сылбараҥ маҥан былаайахтаах кылааннааҕа буолбут Күн Толомон Ньургустай удаҕан кэллим. ПЭК ОНЛЯ VI
[Кулун Куллустуур] Хастаабыт тиит курдук Сылбараҥ маҥан харылаах, Суллаабыт тиит курдук Ньондо хаан сотолоох. ТТИГ КХКК
Хомурах кыайан хоммотох Холбороҥ маҥан хонуулардаах эбит, Сылбах кыайан сыстыбатах Сылбараҥ маҥан сыһыылардаах эбит. Күннүк Уурастыырап

сыһ.
1. Толору, ситэри, барытын хабан. ☉ Полностью, целиком
Биһиги оскуола өрөмүөнүгэр улгумнук кыттаммыт, хас да күн тилэри үлэлээтибит. Р. Баҕатаайыскай
Урукку өттүгэр даҕааһын аат бэчээккэ тилэри сурулла илик саҥа чааһа. «ХС»
2. Киэптии, тиирэ (хол., кыараҕас таҥаһы кэт). ☉ В обтяжку, впритык (напр., об одежде)
Коля улаатан, түөрт уон аҕыстаах сону тилэри кэтэр буолбут. СГФ СКТ. Тэҥн. тилэ, толору

1. кут диэнтэн дьаһ. туһ. Өлбөт мэҥэтин уутун Киис кыыл Кэтэҕин уҥуоҕар Куттаран сытар сурахтааҕа. П. Ойуунускай
2. Ууллубут металы халыыпка түһэрэн тугу эмэни оҥор. ☉ Изготовить что-л. литьем металла в форму
   Оҕобут оонньуура диэн …… үтүө көмүс ууһугар куттаран уута суох көмүһүнэн олорор оҕо саҕа көмүс сыаҕайы эҥини оҥотторон биэрэллэр. Саха фольк. Гражданскай сэрии саҕана бандьыыттар хара күүстэринэн киниэхэ [Бочкаревка] буулдьа куттарбыттар. Эрчимэн
3. эргэр. Олус элбэҕи ыл (хол., өрөбөлүүссүйэ иннигэр кыыс халыымыгар). ☉ Брать очень много (напр., в качестве калыма)
   Халыым аахтардылар, Сулуу куттардылар, Сүктэр тэриир сүпсүгэ сүрдэннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Доропуун диэн киһи уон аҕыстаах-сэттэлээх кыыстааҕын — Кэтирииһи ыаллыы олорор нэһилиэгин киһитигэр халыым куттаран, эргэ биэрбит эбит. А. Бэрияк

1. Олус түргэн хамсаныылары оҥор (улахана суох кими-, тугу эмэ этэргэ). ☉ Делать очень быстрые, шустрые движения (о ком-л. маленьком). Оҕо сүүрэн эймэҥэлиир
   □ Ити кэнниттэн «Э» буукуба этии киллэрэргэ көрдөһөн, илиитин уунан үөһээҥҥи токура эймэҥэлии олорбут. П. Тобуруокап
   Уотукабар, Уон аҕыстаахпар, Унаар буруону Субуппутум буоллар: «Эһээ», — дии-дии, билигин Эймэҥэлии олоруо этэ сиэним. В. Гольдеров
2. Ким эмэ иннигэр хаптаҥалаа, ньылаҥнаа (хол., ыт оҕотун этэргэ). ☉ Заискивать, пресмыкаться перед кемчем-л. (напр., о щенке)
   Хата сотору соҕус буолаат, Моойторугум ситэн кэллэ. Иннибэр түһэн эймэҥэлээбитинэн барда. «ХС»