даҕ. Талбааран, дөйөн хаалбыт. ☉ Вялый, сонный; оглохший
Ок-сиэ, күн сырдыгар, сылааска, сааскыга тардыстыы диэн күүстээх даҕаны. Ити аата, кыһынын аҥаарыйбыт балык уһуктан, тиллэн эрдэҕэ. «Кыым»
Аҥаарыйбыт балыктыы Аат харата хамсаата, Сүүрүк хоту охсуллан Сүрүн үөскэ чугаһаан, Чачайбахтаан ылаттыыр, Чарбачыһа сатаахтыыр. Р. Баҕатаайыскай
△ Ким да уйгуурдубатах, аймаабатах (чуумпута). ☉ Никем не нарушенная, мертвая (тишина)
Саас манна кэлэн бултуйан-алтыйан, тууһугуран барбыт Чооруоһап Хабырылла кэргэттэрэ кэлэн аҥаарыйбыт чуумпутун аймаатылар. Н. Габышев
Якутский → Якутский
аҥаарыйбыт
аҥаарый
туохт.
1. Улугурбут, утуктаабыт көрүҥнэн. ☉ Иметь вялый, сонный вид
Хас да нэдиэлэ ол курдук уйуһуйбуттук үлэлээн иһэн, Аянитов биир сарсыарда хайдах эрэ аҥаарыйан уһуктубута. Софр. Данилов
[Мунньахха олорооччулар] ким да кими да истибэт, бары тус бэйэлэрин ис санааларыгар аҥаарыйан олорор курдуктар. Н. Лугинов
Бууйунай көрүҥэр ыт аҥаарыйан хаалар, аһыттан, сороҕор ууттан эмиэ аккаастанар. СЫаКЫ
2. Талбааран, дөйөн хаал (туохтан эрэ үөрэн, соһуйан). ☉ Цепенеть, замирать (от внезапной радости, испуга)
Өлөксөй соһуйда, Кэннинэн чугуйда, Тэпсэҥнээтэ, аҥаарыйда, Хараҕа тунаарыйда. С. Васильев
Кини дьолуттан дөйөн, аҥаарыйбыт курдук турар. Н. Якутскай
3. фольк., поэт. Ситэн-хотон үүн, улаат (саҥардыы долгулдьуйар буолан эрэр от эбэтэр бурдук туһунан); силигилии чэлгий, көҕөр. ☉ Достигнуть предела роста (о траве или колосьях на поле, начинающих качаться, колыхаться); буйно цвести, зеленеть
Үҥкүүлээбит сирбитигэр Үкэр үүнэн долгуйуо, Аһыакайдыыр сирбитигэр Ача күөх аҥаарыйыа. С. Васильев
Ача оттоох Алаас сыһыы аатын эрэ Аҥна сытта. Аҥаатмуҥаат аҥаарыйда. Күннүк Уурастыырап
♦ Уутугар аҥаарыйар — утуйа сытан эбэтэр ситэ уһуктубакка, тугу оҥорорун, саҥарарын өйдөөбөт. ☉ Он еще не совсем отошел ото сна
Биирдэ нуктуох курдук буолан эрдэҕинэ, аны атаҕар сытар кыыһа Ылдьааныска, уутугар аҥаарыйан, атаҕынан бүөргэ тэбиэлээн уһугуннарда. Болот Боотур
Уутугар аҥаарыйа сылдьар уол үрүт үөһэ ботугураамахтаабыта. В. Гаврильева
Ханна эрэ ньирэй ыҥыранна, ханна эрэ хуутар уһугар ыттар үрдүлэр, таһынааҕы ыалларыгар бириэмэтин булкуйан, уутугар аҥаарыйан бөтүүк хаһыытаата. М. Шолохов (тылб.)
ср. тюрк. аҥкар, аҥыр, аҥҕыр ‘дремать, вздремнуть’
Якутский → Русский
аҥаарый=
1) быть сонным, вялым; аҥаарыйбыт дьүһүннээх с сонным, вялым видом; уутугар аҥаарыйан спросонок, в сонном состоянии; уутугар аҥаарыйбыт он ещё сонный, он ещё не очнулся после сна; аҥаарыйа кырдьыбыт сильно состарившийся; 2) фольк. поэт, распростираться, колыхаться (о сплошном, зелёном массиве); ача күөх отунан аҥаарыйбыт дойду местность, сплошь покрытая молодой зеленью # аҥаарыйар араҕас маҥан халлаан фольк. чистое жёлто-белое нёбо.
Еще переводы: