Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аһааҕырыы

аһааҕыр диэнтэн хай
аата. Сырата, хаана суох бэйэтэ Соргулаах бу күн кэлбэтэх. Ахсааҥҥа киирбэтэх сааһырыы, Араанаттан аһааҕырыы! Баал Хабырыыс
Оскуолаҕа уопсастыба куһаҕан содуллара — араасанан атааннаһыы, наркотиктарынан ииримтийии, аһааҕырыы, сатарыйыы күөрэйдэхтэринэ, улахан дьон ыччаты эрэ эбэтэр оскуолалар салалталарын эрэ буруйдууллар. АИА КХО

аһааҕыр

туохт. Туохтан эрэ сылтаан мөлтөх туруктан, ыарыһах буол. ☉ Ослабнуть, стать хворым, хилым
«Араанньытынан» төһө да аһааҕырдар, тутууга син тиргиччи үлэлээн, оҥоруута ырааһынан, бөҕөтүнэн, «Охоноон уус» диэн аатырбыта. Н. Кондаков
Кырдьаҕас дьон үксүгэр аһы буһарар уорганнара аһааҕыран эрэйдэнээччилэр. СГФ СКТ
Аҕам Ананий саас муус устар саҕана кунанын айааһыы сылдьан чигдигэ бүөрүн көтүрү бырахтаран, улаханнык аһааҕыран, сайын от ыйын саҕана өлбүтэ. ПДА СС

Еще переводы:

недомогание

недомогание (Русский → Якутский)

с. ыарытыйыы, аһааҕырыы; лёгкое недомогание кыратык ыарытыйыы.

недомогать

недомогать (Русский → Якутский)

несов. ыарытый, аһааҕыр.

нездоровиться

нездоровиться (Русский → Якутский)

несов. безл. кому ыарытый, аһааҕыр; ему с утра нездоровится кини сарсыардаттан ыарытыйар.

сыҥсаарыы

сыҥсаарыы (Якутский → Якутский)

аат. Ыарытыйыы, аһааҕырыы, эбэтэр сүрэҕэлдьээһин, нэһирии, улуктуйуу. ☉ Недомогание, слабость, леность, вялость, сонливость. Сыҥсаарыы буолла

ыарыһахтый

ыарыһахтый (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Аһааҕыр, ыалдьар буол. ☉ Ослабнуть, стать болезненным
Ыарыһахтыйа сыһан куттаталаабыта. Э. Соколов
Киһибин тугунан эмит дириҥник хоргутуннарбыт, хомоппут буруйдаах буоллаҕым дуу… эбэтэр ыарыһахтыйаммын тэйдэҕэ дуу. «ХС»

көҥкөлөйдөн

көҥкөлөйдөн (Якутский → Якутский)

туохт. Уһун синньигэс көҥдөйдөн (хол., мас). ☉ Иметь глубокое и узкое отверстие — цилиндрообразную полость (напр., о дереве)
[Бөһүөлэгим] Төттөрүтүгэр, дьэ, аһааҕырыаҕыҥ Көҥкөлөйдөнө эмэҕирбит мастыы, Бэрт кыра да силлиэттэн самныаҕыҥ — Буруйа суох кырдьаҕастаргын баттыы. Улуро Адо (тылб.)

эмнэҕир

эмнэҕир (Якутский → Якутский)

туохт. Туохтан эрэ ыарыыланан аһааҕыр, мөлтөх туруктан (хол., ыарыыттан, оһолтон). ☉ Стать болезненным, хилым (напр., из-за какой-л. травмы, болезни), ослабнуть
Эмнэҕирэ дьүдэйбит Элбэх, дэлэй норуоккун Үрүҥ илгэ ыһыаххынан Эркээрдэ көрсөҥҥүн Иэнигитэр буолаар! Д. Говоров

ньирилэччи

ньирилэччи (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Ньирилээн иһиллэр, тыаһыыр курдук. ☉ Издавая, производя гулкие, грохочущие звуки
Кута-тохто Ардах түстэ, Курулаччы, Ньирилэччи. Күннүк Уурастыырап
Этиҥ ньирилэччи эттэ, Чаҕылҕан күлүбүрүү чаҕылыйда, …… Ардах барылыы ардаата. ДВ О
2. Эрчимнээхтик, бүтэҥитик (хол., ытаа). ☉ Громко, навзрыд (напр., рыдать)
Ньирэйэ биир сарсыарда Иһэ ыалдьан аһааҕырда: Мэҥирээбэт, саламмат. Нина хайыан булбата — Ньирилэччи ытаата. Р. Баҕатаайыскай

хаппах

хаппах (Якутский → Якутский)

аат. Иһит, дьааһык, хоппо үрүт аһаҕаһын бүөлүү уурар бэйэтин анал сабыыта. ☉ Верхняя, закрывающая часть какого-л. сосуда, вместилища, крышка
Сөдүөччүйэ тууйаһын хаппаҕын чиҥэтэ тарда-тарда, батыһыннары көрөн олорон эттэ. Амма Аччыгыйа
Чаанньык оргуйан, хаппаҕын өрө тэбэн халыгыратта. П. Аввакумов
[Яков Лукич] Бэйэтин хоһугар киирэн, дьааһыктан атын ырбаахыны көрдүү турдаҕына, аанньа өйөннөрбөтөх хаппаҕа түһэн, ыардык кэтэххэ саайда. М. Шолохов (тылб.)
◊ Тобук хаппаҕа түөлбэ. — тобукка баар төгүрүк хаптаҕай уҥуох, харчы уҥуох. ☉ Коленная чашечка
Чуруку бэйэтэ буоллаҕына Туора Күөлгэ бабаарына тута сылдьан тобугун хаппаҕын сүгэнэн охсунан улаханнык аһааҕыран хаалбыт. С. Маисов
Онно Закревскай атаҕар бааһырбыта. Онуоха доҕоро байыаннай биэлсэр Быстрицкай тобугун хаппаҕын көннөрөн көмө оҥорбута. ССХУо
ср. др.-тюрк., тюрк. хапах, хапаҕ ‘крышка’

ыарыт

ыарыт (Якутский → Якутский)

  1. ыарый диэнтэн дьаһ. туһ. [Ойуун] биирдэ кэлэн: «Эн миэхэ ойох буолбат буоллаххына сэрэн, иннигин-кэннигин таҥнары кырыам, сааһыҥ тухары аалларар ыарытар гыныам», — диэтэ. Күндэ
    Хас халты хаампытыҥ, Кими атаҕастаабытыҥ, Халтай хаалларбытыҥ Дууһаҕын ыарытар. С. Данилов
    Ол иһин да [арахсар] чааска Туруйалар турууктууллар, Мин сүрэхпин нуураллык, Чуумпутук ыарыттылар. И. Гоголев
  2. кэпс. Аһааҕыр, ыалдьар буол, ыарый. ☉ Болеть, хворать, недужить
    Микиитэ уол ийэтэ ыарытта. Амма Аччыгыйа
    [Күөс Бүөтүр:] Хайа, доҕоор, бу ыарыттыҥ дуу, хайдах дуу? Н. Неустроев
    Онтон сылайан мин бүтүн ыйы мэлдьи ыарытан сыппытым. Эрилик Эристиин