нареч. открыто, откровенно; аһаҕастык кэпсиир он рассказывает откровенно.

1) открытый; аһаҕас аан открытая дверь; 2) открытый, обнажённый; аһаҕас түөс открытая грудь; 3) перен. открытый, доступный, свободный; откровенный; аһаҕас мунньах открытое заседание; аһаҕас кэпсэтии откровенный разговор # аһаҕас айах болтливый человек, болтун; человек, не умеющий хранить тайну.

публичная власть

органы публичной власти

публичные слушания

публичное управление

сыһ. Кистээбэккэ, баарынан. ☉ Без утайки, открыто, откровенно
Бэйэ итэҕэһин аһаҕастык билинии — хайҕаллаах суол. Софр. Данилов
Саамай сөп! Хомуньуустар быһыыларынан аһаҕастык, быһаччы кэпсэтиэххэ. С. Ефремов
Кини диэки санаалаах күүс-көмө буолар дьон син элбэхтэр буолан баран, киниэхэ аһаҕастык көмөлөспөттөр. МНН
Мин санаабар, Сокольниковы кытта аһаҕастык кэпсэтиэххэ. И. Федосеев

даҕ.
1. Аһыылаах, сабыыта суох, тугунан да бүөлэммэтэх. ☉ Открытый, ничем не прикрытый
Дьон тахсан аһаҕас аанынан көрбүттэрэ. Амма Аччыгыйа
Яков дежурка аһаҕас аанын өҥөс гынабын диэн, эмискэ тохтуу түстэ. Н. Заболоцкай
Аһаҕас иллюминатордарынан күн уота чаҕылыччы тыкпыт. И. Данилов. Утар. сабыылаах, бүтэй
2. Көстө сылдьар, нэлэккэй. ☉ Открытый, обнаженный, оголенный
Хойуу, тымныы салгын мин аһаҕас моонньубун кууспахтыыр, таныыбын кычыгылатар. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор аһаҕас уолугун тарбанна. Болот Боотур
Күн уота оҕолор илиилэрин, атахтарын, аһаҕас уолуктарын ууруур. Дьүөгэ Ааныстыырап
3. Тугунан да хааччаҕа суох, нэлэмэн. ☉ Ничем не загражденный, не закрытый, открытый. Аһаҕас хонуу. Аһаҕас истиэп. Аһаҕас сир
□ Онон, уҥа учаастак аһаҕас, үрдүк сир буолан, күнүһүн биир поһу, түүнүн патрулларын эрэ ыытан манаталлар. Н. Якутскай
4. көсп. Ким баҕалаах кыттар кыахтаах. ☉ Доступный для всех желающих, открытый. Аһаҕас мунньах. Аһаҕас уруок. Аһаҕас көбүөр
□ Ол ааспыт атааннаах олоххо Ананан төрөөбүт оҕолор Өстөөхтүүн аһаҕас мунньахха Уоттаах тылынан хапсаллар. С. Данилов
др.-тюрк. ачыҕ, ачыг
тюрк. сачыҕ
♦ Аһаҕас айахтаах көр айах
Байбаралаах Малаанньа төһө да аһаҕас айахтааҕын, ордук-хоһу тыллааҕын иһин оннук акаары дьахтар буолбатах. Л. Попов
[Василиса] хас билсэр дьахтарын аайы кэпсии сылдьар аһаҕас айахтааҕа. Н. Якутскай. Аһаҕас дууһалаах — тугу саныырын, толкуйдуурун иһигэр тута сылдьыбат, кистээбэккэ санаатын атастаһар. ☉ С открытой душой, с открытым характером
Василий Васильевич киһи кырдьык да үөрдэ диир гына үөрэр, хомойдо диэн хомойор, өтө көстө сылдьар, аһаҕас дууһалаах киһи этэ. ВВМ. Аһаҕас сарыннаах, үүттээх өттүктээх киһи — киһиэхэ аламаҕай, сайаҕас сыһыаннаах киһи. ☉ Чуткий, отзывчивый к людям человек. Аһаҕас халлаан анныгар — үөһэттэн туох да хаххата суох, таһырдьа. ☉ Под открытым небом, ничем не прикрытый
Ол эрээри, бу маннык кыра оҕолордуун таһырдьа, аһаҕас халлаан анныгар хаалар сүрэ бэрт. Н. Якутскай
Аһаатыбыт уонна сорохпут балааккаҕа, сорохпут бэс төрдүгэр, аһаҕас халлаан анныгар сулустары одуулаһа сытан утуйан хааллыбыт. И. Данилов
Инньэ гынан, холкуос бурдугун аһаҕас халлаан анныгар таах хаалларан, ардахха сытытыаҥ дуо? П. Аввакумов. Аһаҕас эттээх — саха итэҕэлинэн, абааһыны, сибиэни билэр, көрөр, истэр киһи; бүтэй эттээх киһи билбэтин-көрбөтүн билэр-көрөр киһи. ☉ По якутскому верованию — человек, который чувствует, видит сверхъестественные существа
Тиһэҕэр, Куйаха ойоҕо диэн аһаҕас эттээх өмүрэх эмээхсин этэ сэлээр буолан, мэнэрийэн бараары гыммытыгар дьэ тохтоотулар. Болот Боотур
«Сир ийэ айыллыбыт ырыатыгар» былыргы импровизатор бэйэтин көннөрү дьонтон ураты аһаҕас эттээх, өйдөөх киһи быһыытынан ойууланар. Эрчимэн
◊ Аһаҕас дорҕоон көр дорҕоон
[Хуор салайааччыта] эйэҥэлиир куоластаах толорооччулар аһаҕас дорҕооннору, тыл сорох сүһүөхтэрин уһуннук тардалларын модьуйар. АҮ
Начаалыньык, остуолун үрдүгэр сытар паапканы аста, сорох аһаҕас дорҕооннору эҥээриччи соҕус тардан, саҥаран барда. М. Попов
Аһаҕас дорҕооннор дьүөрэлэһиилэрэ көр дьүөрэлэһии. Кини [Софронов] аллитерацияҕа — строкалар иннилэригэр, истэригэр аһаҕас, бүтэй дорҕооннор дьүөрэлэһиилэригэр олоҕурдар да, уларыйбат эпитеттэртэн аккаастаммыта. Софр. Данилов
[Кулаковскай Якутскай педтехникумугар] ордук чорботон аһаҕас дорҕооннор дьүөрэлэһиилэригэр тохтуура. Суорун Омоллоон. Аһаҕас сүһүөх көр сүһүөх. Аһаҕас сүһүөхтээх тылларга холобурда бул эрэ
□ Оҕолор маннык түмүккэ кэлэллэр: аһаҕас уонна төттөрү сүһүөхтэр наар тыл иннигэр тураллар эбит. КИИ МКТТҮө. Аһаҕас сэллик — үөннээх сөтөллөөх сэллик (сэллик бактериялара киһи силигэр булуллар буоллаҕына маннык этэллэр). ☉ Туберкулез открытой формы (так говорят, когда болезнетворные бактерии туберкулеза обнаруживаются в мокроте больного)
Сэллик микробтарын сүрүн тарҕатааччыларынан аһаҕас сэлликтээх (үөннээх сөтөллөөх) дьон буолаллар. АЕН КСНСХ
Ыарыһах силиттэн сэллик палочкалара (бациллалар) булуллар буоллахтарына, сэллик оннук формата аһаҕас (бациллалаах) сэллигинэн ааттанар. НСЕ ТСЫаКРЭ

a. open; аһаҕас дорҕоон n. vowel