көр баайылын
Хотон анныгар эриэн быа бааллан турар үһү (тааб.: таҥалай). Дьиэ хаҥас өттүгэр биир маҥан тарбыйах орон атаҕар бааллан туран, ороҥҥо турар кирдээх туос ыаҕайаны салаан тордурҕатар. Күндэ
Көлүүр аттара, үөттэр анныларыгар бааллан тураннар, бүгүлэхтээн кэҕилдьиһэллэр, тыбыыра-тыбыыра сири табыйбахтаан ылаллар. Л. Попов
Ат баалыннаҕына тупсар. «ХС»
♦ Өйө-санаата бааллар көр өй-санаа
[Ньукулай] илистэн өйө-санаата бааллан туймаарталаан ылаттыыра. Г. Колесов.
◊ Оһоҕоһо бааллар көр оһоҕос
Оһоҕоһо бааллар диэн кыраны өлүүлээн биэрбиппит. В. Алексеев

I
а а т.
1. Муораҕа, өрүскэ улахан, күүстээх балкыыр, долгун. ☉ Очень высокая, сильная волна, вал
Бар дьон күүһэ байҕал баалын курдук (өс ном.). Баараҕай баалынан баргыйбыт улуу муора киэҥ куйаара дьалкылдьыйан көһүннэ. Амма Аччыгыйа
Билэҕиэн, сүүсчэкэ сыллаахха Ол поэт [Пушкин] эйигин туойбутун, Будуллар долгуйар бааллаахха Муораҕын өҥөйөн турбутун? Күннүк Уурастыырап
2. көсп., поэт. Туох эмэ күүрээнэ, түллүүтэ. ☉ Приподнятость, пафос чего-л.
Халаан ууга маарыннаах, Хааччахтарын бурайан, Халыҥ мууһун уһааран, Олох баала уһунна. Эллэй
Аламай күн далбар баалыгар Аан бастаан сүрэхпэр имнэммит Эн ити кистэлэҥ тапталгын Эппитэ миэхэ биир хахыйах. Күннүк Уурастыырап
Дорҕоон айан суолугар, Доҕоор, бардым ыраата. Үөрэх, үлэ баалыгар Үйэм миигин ыҥырда. «ХС»
Сүрэҕи уот маннык кууһарын Урут билбэтэх баҕайым: Мин бэйэм кинини быыһаары Тимирдим таптал баалыгар. М. Джалиль (тылб.). Тэҥн. балхаан
II
аат. Туох эмэ ситиһии сыыппаранан сыаната (хол., үөрэх). ☉ Цифровая оценка каких-л. успехов, балл (напр., в школьном обучении)
1969 сыл түмүгүнэн сүөһү аһылыгын бэлэмнээһиҥҥэ, бөһүөлэги култуурунай көрүҥнээһиҥҥэ, кинигэни атыылааһыҥҥа Баайаҕа сэбиэтэ сэттэ баалынан кыайыылаах таҕыста. ПДН ТБКЭ
Бастакы мүнүүтэҕэ Виктор Михайлов өҥүс бастан ылсыһа сылдьан, киһитин булгу эрийэн түһэрэн икки баалы ылла. Хапсаҕай
Быйыл университекка баала хапсымына киирбэккэ төннүбүт да, санаммытын ситиһэр оҕо буолуо. Софр. Данилов
III
аат. Үҥкүүлээх, көрдөөхнардаах оонньуу киэһэтэ. ☉ Большой танцевальный вечер, бал
Уулусса устун ат туйаҕын тыаһа быстыбакка, ким эрэ саппыкылаах атаҕынан атыыһыт баалыгар үҥкүүлээн эрэрин курдук, батыгырыыр. Эрилик Эристиин
Оһуохайбыт баалыгар Оҕонньордуун кэллиннэр, Эһиэхэйбит эҥээригэр Эмээхсинниин киирдиннэр! С. Васильев
IV
аат., тех. Массыына эргитэн хамсатар сүрүн чааһа. ☉ Стержень, вращающийся в опорах и передающий движение другим частям механизма, вал
Эргэрбит, элэйбит хайа эмэ гаайканы эбэтэр биинтэни, алдьаммыт баалы уларытарга омук сириттэн саппаас чаастары суруйан аҕаллахха, оччоҕо эрэ сатанара. БИД
Кыһыл төлөн саба кууһар Тааҥка тимир баалын. Баал Хабырыыс

аат. Мааскалаах, анал көстүүмнээх кэлэн оонньууркөрүлүүр биэчэр (хол., саҥа дьылга). ☉ Бал-маскарад
Нина саҥа дьылга баалмаскараат тэрийиэҕиҥ диэн мустубут дьону барытын көҕүттэ. Н. Габышев
Бу баал-маскараат... Музыка... Кэрэ буолбаат?! Өссө күлүүй лаҥкыначчы! И. Гоголев
Кэлин агитзоналар үлэлэрэ сүрүннээн уус-уран самодеятельноска, баал-маскараакка, араас быыстапкаҕа бэлэмнэниилэринэн доҕуһуолланан барар буолла. «Кыым»

I 1. бал, пир; саҥа дьыллааҕы баал новогодний бал; 2. разг. множество, много; баал аһы аһаатыбыт ели мы много.
II вал; волна; волны; муора баала морские волны, валы.