сахсай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. [Эриэн Бэргэһэ:] Баачыкабыт мончуукка саантаабыт атыыр анды курдук сахсаҥнаан чыычый киһи сылдьар эбит. И. Гоголев

м. уст. 1. (отец) аҕа; 2. разг. (обращение) аҕаа; 3. разг. (священник) аҕа- быт, баачыка; # батюшки! в знач. межд. бу үлүгэри!, бай!, бабат!

доппуруостаа диэнтэн атын
туһ. «Быйыл сайын оҕурсуну тоҕо уордугут?» - диэн кинилэргэ ханан да кыттыгаһа суох дьыала кэлэн эбии буолан доппуруостанна. Эрилик Эристиин
Кэргэнэ доппуруостанан киирэн баран, айдаарарын тохтоппото, өссө ордук сэтэрбиккэ дылы буолла. ВНГ ГОПХ. Доппуруостанар дьон бүппүт буоллахтарына, саҥа саллаакка киириэн баҕалаахтары манна киллэртээҥ, баачыканы ыҥырыҥ. Пьесалар- 1978

туохт. Оонньоон, тиэхэлэнэн, тэбэнэтирэн туох эмэ тиэрэни оҥор, саҥар. ☉ Шутить (говорить, делать что-л. в шутку), совершать проделки, озорничать
Мин дьээбэрэммин: «Баачыка, мин олорор хаамырабар бөөлүүн таҥара илэ бэйэтинэн киирэ сырытта!» - диибин. Н. Якутскай
Мин дьиибэ идэлээхпин. Дьээбэрбэккэ эрэ сатаан сылдьыбаппын. И. Гоголев
Мантан чугас соҕус биир тумулга күүкэйдэр олохсуйан, түһүүлэнэн олороллорун көрдүм уонна дьээбэрэн ытыалаан көрдүм да, ытыаласпатылар. Саха сэһ. 1977

көтөҕөр кыраан — өрө таһаарарга аналлаах оҥоһуктаах (хол., массыына, механизм). ☉ Имеющий подъемное приспособление, подъемный кран
Көтөҕөр кыраан саннынан, Көхөҕө иилэннэр, Туоннанан курууһу таһаллар. Күннүк Уурастыырап
Маһы илиинэн суораллара, устуруустууллара, арай «Пионер» диэн көтөҕөр кырааннаахтара. Н. Босиков
Көтөҕөр кыраан стрелката, оргууй устан, түөрт кырыылыы дьаарыстаммыт кирпииччэ сүрдээх бөдөҥ баачыкатын өрө көтөҕөн үөһээҥҥи мэндиэмэҥҥэ таһаарара. В. Протодьяконов

дьүһ. туохт. Төрдүттэн ыла үрдүк, модьу улахан муруннаах буол. ☉ Иметь большой, крупный нос с высокой переносицей
Профессор лоҥсоллон туран кэннин хайыһан көрөр. Н. Габышев
Василий баачыка муннукка олорон хамсаан кэллэ: хайдах эрэ кырдьаҕас суор курдук лоҥсоллон олордо. А. Алдан-Семёнов (тылб.)

туттул. сыһыан холб. Этиллэр санаа сатамматын утары этэр дэгэттээх көрдөрөр. ☉ Выражает неодобрение сказанного или возражение ранее сказанному (с какой целью, ради чего, с какой стати)
Тыый, баачыка, ити туох диэн ыйыттаҥый? А. Софронов
Кырдьаҕас киһини туох диэн күһэйдэҥий, бэйэтэ буоллаҕа дии. С. Ефремов
Мин, бу курдук көҥүл сылдьан, дьэ, туох диэн холкуоска тахсаммын хам кэлгиллиэмий? «ХС»

сыһ.
1. Көнөтө суохтук, түөрэҥэлээн, байааттаҥнаан ыла-ыла (хаамп, хамсан). ☉ Покачиваясь, пошатываясь (идти, лететь)
[Дааҕынай кыылым] Тэнтик-мунтук көппүт, Тэлиэс-былаас дайбаабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Хабылдьыйа Харытыана] тахсан тэлиэс-былаас хаамыталыыр. Күндэ
Баачыка холуочук тэлиэс-былаас дайбаан киирэр. И. Гоголев
2. көсп., кэпс. Толкуйа суох, толкуйдаабакка (хол., саҥар, дьаһай). ☉ Необдуманно, бестолково (напр., говорить, распоряжаться)
[Соҕотох бэйэтэ] тэлиэс-былаас хамаандалаабыт үлэтэ ыпсыыта кыттыбакка, кини мэлдьи туолката суох түбүк үөһэ түһэ сылдьар. «ХС»

аат., түөлбэ.
1. Аҕа. ☉ Отец
— Тээтэ диэн аҕабыыт дуо? — Аҕабыыт буолбатах, мин аҕам. Болот Боотур
Тээтэҥ барахсан эн улахан киһи буола охсуоххун наһаа баҕараахтыыра. Н. Якутскай
[Ньаака:] Ийээ! Баҕар, биһиги тээтэбит буолуо. Харысхал
2. эргэр. Таҥара үлэһитэ, аҕабыыт. ☉ Священник
Өндүрэй оҕонньор эмээхсинэ таҥаралаабыт, тээтэ онно баран кэллэ. А. Софронов
Баачыка диэн таҥара киһи, тээтэ. Болот Боотур
Кугас баттахтаах тээтэ дьону биирдиибиирдии ыҥыртыыр. «ХС»
русск. тятя

аат., эргэр., итэҕ.
1. Тугу эмэ оҥорорго көҥүллээһин, бэйэ үтүө санаатын, баҕатын биллэрии. ☉ Благословение
Мачайар Баһылай тэринэн баран, аччыгый баһаар таҥаратын дьиэтин таһыгар биир биэдэрэ тыыннаах испиири иһэрдэн туран, эдэр дьонтон былаҕастабыанньа, кырдьаҕас дьонтон алгыс ылан аттанан айаннаабыт. Саха фольк. Мин Гришаҕа ийэлии былаҕастабыанньабын ыытабын, эйиэхэ төһө бэркэ сулууспалыыр? А. Пушкин (тылб.)
2. Кими эмэ, таҥара дьиэтин эбэрээтин толорон, сибэтии гыныы, тугу эмэ оҥорорун көҥүллээһин. ☉ Освящение чего-л., благословение кого-л. (по церковным обрядам)
Дьэкиим (тоҥхолдьуйа-тоҥхолдьуйа баран, аҕабыыттан былаҕастабыанньа ылар). Дорообо, баачыка, дорообо. А. Софронов
Таҥара сырдык тыыны сахаларга тарҕатарга кыһанара сибэтиэй санаа! Онон эн баҕаҕын толорон, таҥараҕа эмиэ биир храмы тутаргар былаҕастабыанньа биэрэбин! Н. Якутскай