аат. Бииргэ төрөөбүт кыргыттар, дьахталлар. ☉ Родные сёстры
Убайдара ураһаларыгар олорон сарсын ыаллыы Чыыстайтан эдьиийдии-балыстыылары хайдах сүгүннэрэн аҕалалларын сүбэлэһэллэр. Эвен фольк. Эдьиийдии-балыстыылар иккиэн даҕаны чахчы үүнэн иһэр сибэкки курдуктар. «ХС»

майгылаа 2 диэнтэн холб. туһ. [Мэндэ:] Днепр, Ангара, Бүлүү үһүөн Аҕыс балыстыылар, ол иһин майгылаһаллар. И. Гоголев
Тус-туспа тыл лары да тэҥнээн көрдөххө, саха икки бүрээт икки тылларыгар бэркэ сөп түбэсиһэр, эриэс майгылаһар тыллар бааллар эбит. «Чолбон»

аат. Бииргэ төрөөбүт эбэтэр чугас аймахтыы уол (эр киһи) уонна киниттэн балыс кыыс (дьахтар). ☉ Родные старший брат с младшей сестрой
Убайдыы-балыстыылар Куйахалара күүрэн Эттэрэ салаһан Эймэнэ быһыытыйдылар. П. Ойуунускай

аат. Эдьиийдии балыстыылар (үксүгэр бииргэ төрөөбүттэр). ☉ Сестры (обычно о двух родных сестрах)
Аҕас-балыс кыргыттар Атын-атын сиргэ Кэргэҥҥэ барбыттар, Кинилэр онно кийииттэр. К. Туйаарыскай
Аҕас-балыс, хобулуктарын тыаһа утуу-субуу тоһурҕаһан үөһэ мэндиэмэҥҥэ, 56 хоско киирдилэр. М. Доҕордуурап
△ Ытык балыстыылар (биир уус көстүүлэри, хол., айылҕа көстүүлэрин, тыыннаах курдук ытыктаан, улуутутан этэргэ). ☉ Почтенные сестры (о нек-рых явлениях, напр., явлениях природы, в знак уважения, почтения)
Улуу муора уонна киэҥ тайҕа айылҕа ийэҕэ аҕас-балыс курдук ананан айыллыбыттар эбит. Амма Аччыгыйа
Бу сэттэ аҕас-балыс үрүйэлэр түҥкэтэх хара тыаны бүрүнэн киирэннэр сэттиэн утуу-субуу Аллаҥҥа кутуллаллар. Н. Заболоцкай

багдай диэнтэн холб. туһ. Арай онно-манна атыыһыттар уораҕайдара, оскуола, таҥара, балыыһа дьиэлэрэ багдаһаллара. Софр. Данилов
Антах аҕас-балыстыы үүт-үкчү икки биэстии этээстээх устудьуоннар олорор дьиэлэрэ багдаспыттар. Н. Лугинов
Алаастар аайыттан аарыма кээһиилэр астыктык багдаһан ыраахтан көстөллөр. Д. Апросимов
Ол күөл бэтэрээ өттүгэр кэбиһиилээх оттор багдаһан олороллор. «ХС»

прил
(братья, сестры) биир ийэлээх, аҕалаах дьонтон төрөөбүт оҕолор; тастыҥ бырааттыылар (балыстыылар)

сыһ.
1. Олус чугастык, толору өйдөһөрдүк, итэҕэйсэрдик. ☉ Искренне, близко, задушевно
Киһи истиҥник доҕордоһор киһитэ аҕыйах буолар. Софр. Данилов
Ананий аҕатыттан ордук истиҥник саныыр хаан-уруу киһитэ суоҕун курдук кэриэтэ этэ. М. Доҕордуурап
Бырастыы, доҕорум, бырастыы! Дьэ, баҕар, көрсүһэр күн тахсыа. Бу курдук убайдыы-балыстыы Истиҥник санаһан арахсыах. Дьуон Дьаҥылы
2. Ис сүрэҕиттэн; дьиҥнээхтик. ☉ Сердечно, тепло; по-настоящему, неподдельно
Алҕаскын истиҥник билинэр, эйэҕэстик туттар эрэ буол. Амма Аччыгыйа
Биһиги бигэтик билэбит Күн илинтэн тахсарын, - Биһиги истиҥник эрэнэбит Эйэ сэриини кыайарын. Күннүк Уурастыырап
Ваня, кыыһырыма, эн хаһан даҕаны миигин кытары истиҥник кэпсэппэт этиҥ. Билигин син санаабын биллэҕиҥ дии. С. Ефремов

I
сыһ.
1. Олох, букатын, ончу. ☉ Совсем, вовсе, совершенно
Букатын, ыыра, долуой, адьас, отой Абыраамабы даҕаны, кими даҕаны билбэппин. Л. Попов
Аны адьас аҕыйах хонугунан хонуу сааскы үлэлэрэ саҕаланыахтара. Ол үрдүнэн маннык ыһыктыныы хайдах да тулуйуллуон сатаммат. «Кыым»
Ира, бэйэтигэр иҥээҥнэһэ сатыыр атын уолаттарга тэҥнээн, кинини адьас рыцарь курдук көрбүтэ. П. Аввакумов
2. Чахчы, дьиҥнээх, кырдьык. ☉ Действительно, на самом деле, подлинно
Ардыгар, адьас бэйэтин буспутхаппыт киһинэн ааҕынан ылыталыыр буолара. Амма Аччыгыйа
Адьас бииргэ төрөөбүт эдьиийдии-балыстыы курдуктар. Софр. Данилов
II
сыһыан т. Этэр санааны иэйиилээн күүһүрдүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает эмоциональное усиление высказываемой мысли (соотв. совершенно, абсолютно, прямо)
Адьас прокурордар доҕор! Кыра да чэпчэтиини биэрбэт тыйыс прокурордар! Софр. Данилов
Кини [Унаарап] министиэристибэ бу тутууну сопхуоска былаанныырын саҕана манна баара эбитэ буоллар, адьас муоһунан-туйаҕынан киэр тэбиэ эбитэ буолуо. С. Никифоров
Аҥала тойон буос-ырҕай Адьас ыххай да ыххай, Тойорҕоон ыкта-түүрдэ, Тута таһырдьа үүрдэ. П. Дмитриев

I
туохт.
1. Тугу эмэ ортотунан туора түбэһэр гына уурунан көтөх, тугу эмэ ортотунан туора ыйанар, иилиллэр гына уур. ☉ Положить, бросить, поднимать так, чтобы повисло
Ааныска балтараа саһааннаах кыдама атырдьаҕы ньилбэгэр биллэҕэн туруораат, нөрүс гынан, икки илиитинэн кыдама төрдүттэн харбаан ылан сүүрэн кэлэ-кэлэ, бугул аҥаардыыта оту өрүтэ эһэн биэрэ турбут. Амма Аччыгыйа
Кытыыга тиксэн, бэрт кыракый ол-бу маһы уот оттунан, эмиэ дуона суох талах оҕотун тааска биллэҕэн, оллоон оҥостон, чэй өрүннүбүт. Н. Босиков
2. көсп. Мэһэйи үөскэт, туорайдас. ☉ Мешать, препятствовать осуществлению чего-л. 1941 сыл үлэ-хамнас киэптээбитэ, кыһайбыт курдук сут биллэҕэн, от-бурдук үүммэтэҕэ
Онон урут хаһан да буолбатах ыар кыстык тирээбитэ. «Кыым»
Быһата, [төрөппүттэр] былыргылыы холбооттоон кэбиһиэхтэрин, хардарыта таптыыр оҕолорун көҥүллэригэр эрэ биллэҕэннэр тохтууллар. Р. Кулаковскай
II
аат. Аҕастыы-балыстыылары кэргэн ылбыт дьонтон биирэ атыныгар (икки күтүөттэн биирэ атыныгар биллэх буолар). ☉ Свояк
Арамаан биллэҕэр биир күн өрөөтүлэр. Амма Аччыгыйа
Соҕуруу олохтоох биллэҕим көрүнньүккэ тылынан-өһүнэн көмөлөспүтэ буолбута. Далан
[Күөх Көппө:] Сарсын икки оҕуһунан маһы соҕотохто көҥү тиэйээри, биллэҕим Миппээн оҕуһун баран көрдөһө сырыттым. Суорун Омоллоон