барабан || барабанный; барабаан тыаһа барабанный бой.

нареч. 1) громко, звучно; барабааны ньиргиччи оҕус = громко бить в барабан; 2) довольно долго (напр. сидеть).

туохт. Барабааны тыаһат, барабааны оҕус. ☉ Бить в барабан, барабанить
Өлүөнэҕэ төрөөбүтүттэн Киргил үөрэн, бэл, күн ахсын Тыа көтөрүн, кыылын түмэн, Барабаанныыр үөрүү маршын. И. Гоголев

аат.
1. Төгүрүк иигэ тиириллибит тугу эмэни (үксүгэр тириини) охсон тыаһатарга аналлаах муусука инструмена. ☉ Барабан
Бары баар баттаммыт Барыта тахсаннар, Барабаан охсоннор Баргыһан бардылар. П. Ойуунускай
Чугаһы чуораанынан, ырааҕы барабаанынан ыҥыран сыбаайба оҥорбут. Саха фольк. Үөрэх кирилиэһигэр ыттар оччотооҕу оҕо сааспыт барабаан тыаһын кытта тэҥҥэ хардыылаан ааспыт. П. Тулааһынап
2. көсп. Туох эмэ оҥоһуу барабаан курдук көрүҥнээх чааһа (хол., нагаан барабаана). ☉ Часть цилиндрической формы какого-л. технического устройства, барабан (напр., барабан нагана)
[Максим] кинигэ алтан таһын туттарыытын төлө анньан, иһирдьэ тарбаҕын уган көрдө. Сөмүйэтэ револьвер бөлтөгөр барабааныгар тиийдэ. П. Филиппов
Ыһар агрегат кырыы барабааннарыгар механизатордар нуорма аҥаарын куталлар. ЭБТ

с. 1. охсуу; ударение падает на последний слог охсуу бүтэһик сүһүөххэ түһэр; поставить ударение над "а" "а"үрдүгэр охсуута туруор; 2. перен. тоһоҕолоон этии. ударить сов. 1. кого-что во что, по чему оҕус, сырбат, табый, саалын; ударить в грудь түөскэ оҕус; ударить по столу остуолу сырбат; 2. что, во что (подать сигнал) оҕус; ударить тревогу түрүбүөгэтэ оҕус; ударить в барабан барабаанна оҕус; 3. (напасть, обрушиться) оҕус, охсуута оҥор; 4. по кому, по чему, перен. разг. охсон биэр; ударить по лентяям күөх көппөлөрү охсон биэр;5. (оявлениях природы) түс, буол; ударили морозы тымныы түстэ; # вино ударило в голову арыгы төбөбөр таҕыста; ударить по карману хармааҥҥа оҕус, ороскуотурт.

I под р. звуку, возникающему от удара по резонирующему полому предмету; барабааны тоҥ-тоҥ оҕустулар ударили в барабан.
II 1) мёрзлый; мороженый || мерзлота; тоҥ үүт мёрзлое молоко; тоҥ балык мороженая рыба (нек-рые сорта употр. в пищу в мороженом виде); тоҥ күөс быстыҥа время, за которое может свариться мёрзлое мясо (около часа); тоҥугар диэри хас = копать до мерзлоты; 2) холодный; тоҥ хаһаа а) холодная конюшня; б) перен. очень холодная комната, квартира; тоҥ суолун тордоон погов. преследуя его по остывшему следу (т. е. преследуя неотступно, упорно); тоҥтон толлубат погов. он не отступится (и) перед мерзлотой (о бесстрашном молодце) # тоҥ көмүс чистое серебро; тоҥ нуучча разг. русский, совершенно не владеющий якутским языком.

1) прям., перен. ударять, бить, колотить; маһынан оҕус = ударить палкой; оҕус = да дугдуруй= погов. что ударить, что замахнуться; 2) бить, ударять во что-л.; барабааны оҕус = бить в барабан; чаһы уон иккини оҕуста часы пробили двенадцать; 3) срубить (построить); ампаарда оҕус = срубить амбар; 4) косить (траву); 5) токовать (о тетеревиных); 6) лепить (горшки); 7) ковать, выковывать; быһаҕы оҕус = выковать нож; 8) отдавать (об огнестрельном оружии); 9) в сочет. с деепр. на =а, =ы основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и означает быстроту или поспешность совершаемого действия: бара оҕус = идти быстро; таҥна оҕус = поспешно одеваться; оҥоро оҕуста он уже сделал что-л. # охсор охсубут он разбит параличом, его разбил паралич.

сов. 1. что (вбить) саайан киллэр, киллэр,саай; забить гвоздь тоһоҕону саайан киллэр; забить мяч в ворота спорт, мээчиги боруотаҕа киллэр; 2. что (закрыть наглухо) бүөлүү саай, саба саай; забить окна түннүктэри саба саайталаа; 3. что (заткнуть) бүөлээн кэбис, сим, хаалаа; забить щели хайаҕастары бүөлээн кэбис; забить льдом мууһу сим; 4. кого (замучить побоями) кырбаан өлөр, илдьи сынньан кэбис; 5. кого, перен. (запугать) хам баттаа, атаҕастабылга илдьэ сырыт; 6. кого (на бойне) өлөр; 7. (напр. о фонтане) тыган бар, күүскэ сүүрэн бар; 8. (начать ударять) охсуолаан бар, сырбаталаан бар; забить в барабан барабааны охсуолаан бар, барабааннаан бар; 9. (напр. о часах) охсон бар, тыаһа-тан бар; # забить голову кому-л. чем-л. тугунан эмэ киһи өйүн сыс.

несов. 1. (ударять) оҕус, сырбат; бить хвостом кутуруккунан сырбат; 2. кого (избивать) сыс, кырбаа; 3. кого-что (побеждать) үлтү сыс, кыай; бить врага өстөөҕу үлтү сыс; 4. что (разбивать) үлтү сыс, үлтүрүт, алдьат, кумалаа; бить посуду иһити алдьат; 5. кого и без доп. (стрелять) ыт, ытан түһэр; тэп; бить птицу на лету көтерү күөрэтэн ыт; ружьё бьёт хорошо саа үчүгэйдик тэбэр; 6. кого-что (резать скот) өлөр; 7. по кому-чему, перен. (бичевать) үлтү сыс, саралаа; бить по бюрократизму бюрократизмы саралаа; 8. во что и без доп. (ударими производить звуки) оҕус, тыаһат; часы бьют чаһы охсор; бить в колокол куолакалы тыаһат; бить в барабан барабаанна оҕус; 9. что (дивить сигнил) оҕус, биллэр, биэр; бить тревогу 1) воен. тревогата оҕус; 2) перен. түрбүөннэ тарт; бить отбой 1) воен. отбойда биэр; 2) перен. төнүн, чугуй (тылгыттан, санаммыт санааҕыттан); 10. (вытекать) тык, күүскэ сүүр; кровь бьёт из раны бааһыттан хаан тыгар; 11. кого (трясти) титирэт, титирэстээ; иэрит, иэрий; меня бьёт лихорадка (миигин) титирэтэр, мин ти-тириирдиибин; его мучительно бил кашель кинини сөтөлө сүрдээхтик иэритэрэ; 12. что (изготовлять) иирт; тыыт; кут; бить масло сүөгэйдэ иирт; бить шерсть түүтэ тыыт, сиэллэ тыыт; # бить в глаза харахха быраҕылын; бить в цель таба тутун, сыыһыма (сыалгын ситиһэргин сыыһыма); бить карту хаартыны оҕус, хаартыны сиэ; бить по карману хармааҥҥа оҕус, ньочоокко тэп.

ж. 1. (сражение) кыргыһыы, сэриилэһии, охсуһуу; воздушный бой салгыҥҥа кыргыһыы; классовые бой кылаастар охсуһуулара; 2. спорт, күрэхтэһии, күрэс; 3. (часов, барабана) охсуу, тыас; 4. (ружья) тэбии; 5. (разбивание) үлтүрүтүү, алдьатыы; 6. собир. (битое стекло) үлтүркэй, бытархай; # взять с бою эрэйдэнэн ыл, сыралаһан кыай.