1) уст. госпожа; эдэр хотун молодая госпожа; кыыс хотун барышня; 2) свекровь; 3) супруга, жена; дьиэлээх хотун хозяйка дома; хотун ойох фольк. хозяйка-жена; 4) карт, дама; эбиэн хотуна пиковая дама # сир ийэ хотун мать-земля.

аат., кэпс. Эргэ тахса илик эдэр кыыс. ☉ Незамужняя молодая девушка, барышня
Бүгүн баарыһыналар бөҕө сырыттылар. Болот Боотур
Кыыс сүүрбэ сааһын туолан, эт тутан сиппит-хоппут баарыһына этэ. Н. Якутскай
Маны бааннаххына, баарыһыналартан бастыҥ кырасаабыссалара буолуоҥ, уолаттар батыһа сылдьыахтара. Болот Боотур

күүһүр диэнтэн бэй
туһ. Бэйэтин өһүргэтэн, өсөһүннэрэн санаатын күүһүрдүнүөн баҕарда. Амма Аччыгыйа
Бальзамынан күүһүрдүнэр, Бархатынан күлүмүрдүүр Балаганнай дууһалаах Барбара барышня. Р. Баҕатаайыскай
Биһиги хайа баҕарар суруйааччыбыт А.С. Пушкин айымньыларын умсугуйан аахпыта, олортон өйүн-сүрэҕин, айар дьоҕурун дириҥэтиммитэ, күүһүрдүммүтэ саарбаҕа суох. «Кыым»