1) тяжесть, груз, гнёт; сохсо баттыга гнётник в плашке (в ловушке на зверя); 2) костыль; 3) подпорка (обычно у двери как знак отсутствия хозяев); аан баттыга подпорка двери; сыарҕа баттыга продольные скрепы саней # ыар баттык гнетущая тяжесть.

тяжесть, бремя || тяжёлый, гнетущий; бу эйиэхэ ыарык-баттык буолбатын пусть это не будет для тебя тяжёлым бременем; ыарык-баттык санаалар тяжёлые, гнетущие думы.

I
аат.
1. Тугу эмэ өйөтөргө, баттатарга туттуллар туох эмэ. ☉ То, что употребляется для подпорки чего-л. или в качестве груза для придавливания чего-л.
Аан баттыга. Бугул баттыга. —Дьиэбитигэр ким эрэ сылдьыбыт, баттык маспытын ылан кэбиспит. Эрилик Эристиин
Күүлэ аана баттыга суоҕа. С. Дадаскинов
2. Сыарҕа ылахтарын үрдүлэринэн атахтарын туттарар уһаты мас. ☉ Грядки (продольные края кузова саней)
Уулаах сыарҕа икки баттыгыттан тэбинэн, муоһа тутан иһэр. Эрилик Эристиин
Сыарҕа сыҥааҕа, атахтара, баттыга хатыҥ мастан оҥоһуллаллар. АНП ССХТ
3. Киһи хонноҕун аннынан уонна илиитинэн анньына тирэнэр туорайдаах, үөһээ өттүнэн ачаахтыы быһыылаах анал оҥоһук. ☉ Костыль с поперечиной
Икки мас баттыкка тайанан Түмэппий тиийэн кэллэ. Амма Аччыгыйа
[Сэмэн] балаататтан икки баттыгынан, бэрэбээскэлэммит атаҕын өрө тэбэн тахсыбыта. Н. Якутскай
Сарсыарда уһуктаат, түннүгүм сабыытын аһаары, остуол кытыытыгар өйөнөн турар баттыкпын сулбу тардан ыллым. С. Никифоров
4. Сохсо баттыыр сүрүн маһа. ☉ Гнетник (тяжесть на звериной ловушке). Бу сохсо баттыга чэпчэки
5. көсп. Туох эмэ киһи санаа эрэйэ оҥосторо, санаатын баттатара. ☉ То, что мучает, подвергает душевному страданию кого-л.
Харах уута мэлдьи ыар баттык, нүһэр сүгэһэр буолбатах. Амма Аччыгыйа
Быычыкайкааны үлүннэрэүлүннэрэ санаа баттыга оҥостон... Оо, мөлтөх да киһибин! Н. Лугинов
Кинилэр хардарыта сыһыаннарыгар ханнык эрэ көстүбэт тосту уларыйыы тахсыбыта, онтукалара улам санаа баттыга буолан барбыта. «ХС»
II
аат., түөлбэ. Таба курун хараҕата. ☉ Застежка – кляп на упряжи оленя.
III
аат., түөлбэ. Дьахтар этэрбэһин буодьута. ☉ Меховая опушка у женских торбасов.

аат. Киһи санаатын баттыыр, боҕуу буолар туох эмэ ыарахан, кыһалҕа. ☉ Нечто тяжкое, трудное, тяжесть, бремя
Урут ыарык-баттык курдук санаан сылдьыбыт бэл тустаах үлэтэ кинини эбии тупсарар, кыаҕырдар курдук хотоойутук сананна. В. Титов
Сэрии кытаанах кэмигэр ыарык-баттык барыта сэбиэт санныгар сүктэриллэрэ: тулаайахтарга кыһамньы, аччыктааһынтан тахсыы, дьоҥҥо кытаанах санааны иитии. «Кыым»
♦ Ыарык-баттык буол — ыарык буол диэн курдук (көр ыарык)
[Уйбаан:] Миигин ким да куһаҕан суолунан байбыта диэбэтэ буолуо, ол эрээри дьэ бу санаабар улахан ыарык-баттык буолла. А. Софронов
Ол ынырык сурах Ыарахан аһыы дьайынан Ыарык-баттык буолан, Ыксары сабардаабыта. Күннүк Уурастыырап
Киниэхэ, арааһа, дэриэбинэҕэ тарҕаммыт хоп-сип, сүлүһүннээх ыар тыллар, хатайыылаах санаалар ыарык-баттык буоллулар быһыылаах. И. Никифоров