Якутские буквы:

Якутский → Якутский

баччатыгар

сыһыан т. Маннык буоллаҕына. Если так, тогда, в таком случае
Баччатыгар, бу сири мин соҕотоҕун бас билэр гына тэриниэх тустаахпын. Суорун Омоллоон

бачча

быһ. солб. аат.
1. Бу курдук, маннык, этиллибитин, ыйыллыбытын саҕа. Столь, столько (сравнение с увиденным, существующим признаком); в такой степени, так
Бачча уол тугун акаарытай, доҕор! Амма Аччыгыйа
Күн ыраахтааҕы эйигин ытыктаан, бачча сиргэ наҕараада ыытар буоллаҕа. Н. Неустроев
Бачча тухары тугу санаан олорбуккунуй? П. Ойуунускай
Бачча кырдьыахпар диэри арыгыны эккирэтэн испэтэх баҕайым. С. Ефремов
2. Бу кэмҥэ; күн-дьыл чопчу ханнык эмэ түгэнигэр (тард. ф-гар тут-лар). В это время, в этот период (года, дня – употр. в притяж. ф.)
Былырыын саас баччатыгар хаар ууллубута. — Айаан диэн дьыл баччатыгар киһи соччо сылдьыбат сирэ буолар этэ. Н. Якутскай

оччо-бачча

сыһ. Аһары, олус, сиэри таһынан (мэлдьэх. этиигэ, ф-ҕа тут-лар). Сколько-нибудь. Оччо-бачча кыһаллыбат

соччо-бачча

соччо диэн курдук
Урут соччо-бачча киһиэхэ аахсыллыбатах да дьон бары сирдэммиттэр. Софр. Данилов
Былыта халыҥа бэрт уонна кыралаан хаардыыр буолан соччобачча сырдаабыта биллибэт, саа сыала эрэ нэһиилэ көстөр. Болот Боотур
Неустроев соччо-бачча кыһамматах курдук дорооболоспут. П. Филиппов

Якутский → Русский

бачча

мест. опр. столько, столь; бачча киһи столько людей; бачча улахан уол столь большой мальчик.

оччо-бачча

обычно употр. с отриц. ф. гл. слишком, очень; оччо-бачча кыһаллыбат он не очень беспокоится, он не слишком тревожится.


Еще переводы:

тарас

тарас (Якутский → Якутский)

тарай диэнтэн холб. туһ. Оҥочолоохтор кирийэн хааллылар
Эрдиилэрэ өрө тараспытынан тохтуу түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Кириэстээх мастар анньыллан тараспыттар. Амма Аччыгыйа
Табалар тарайа сиэлэллэр, Тайахтар тараһан кэлэллэр. Болот Боотур
Отчут ааттаах дьон күн баччатыгар диэри утуйан тараһа сытаҕыт? Аата, сүрүн! В. Протодьяконов

эһиилги

эһиилги (Якутский → Якутский)

даҕ. Биир сылынан буолуохтаах (туох эмэ). Должный состояться в будущем году
«Эһиилги кэлэр дьылга сиэмэ гыныҥ, сиэн кэбиһимэҥ», — диэн эппиттэр. Саха фольк. Эһиилги дьыл баччатыгар эн биһикки көрсөбүт эрэ, көрсүбэппит эрэ. П. Ойуунускай
Эһиилги ыһыы тэрээһинэ ситиэхтээх. А. Абаҕыыныскай
Эһиилги бил баһын сиэм (диэбиккэ дылы) — олоҕо суох эрэнии. соотв. делить шкуру неубитого медведя
Эһиилги бил баһын сиэм этэ диэн бөҕөхсүйүө суох киһибин доҕор. А. Софронов

иниэрсийэ

иниэрсийэ (Якутский → Якутский)

аат.
1. физ. Эттик хамсаабакка хааларын эбэтэр биир кэмник көнөтүк хамсыырын тутуһар туруга; баар туруктан тахсыбат буолуу. Инерция (свойство тела сохранять состояние покоя или движения)
Сөмөлүөт өрө ходьох гынарга дылы гынна да, көтөн испит иниэрсийэтиттэн, окуопабыт нөҥүө өттүгэр тиийэн, үлтү түһэн барчаланна. И. Сосин
Иниэрсийэ баар буолан, баран иһэр аптамабыылы, трамвайы эбэтэр поеһы эмискэ тохтотон кэбиһиэххэ сатаммат. ПАВ Ф-7
2. көсп. Саҥалыы уларыйбакка уруккулуу баран иһии, тугу эмэ гыныы. Инерция (состояние, деятельность, характеризующиеся отсутствием нового, позитивного, прогрессивного)
Лиичинэскэ сүгүрүйүү саҕана дьон этигэрхааныгар иҥэн-олорон хаалбыт өй-санаа иниэрсийэтэ, кини хаалынньаҥ көстүүтэ билигин да букатыннаахтык ааһа илик. Далан
Өссө баар - иниэрсийэ диэн тыл. Ол аата биир туруктаах буолуу. Үгүстүк иһиттим: «Күн баччатыгар диэри маннык да үлэлээн кэлбиппит!» - диэн. Э. Соколов

столько

столько (Русский → Якутский)

нареч
бачча, итиччэ, оччо

нареч.
бачча

кыбыт

кыбыт (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ икки ардыгар, кыараҕаска тугу эмэ иҥиннэрэ ас. Засунуть, впихнуть, всунуть что-л. в узкое место, щель
Сиэстэрэ иһэрин билэн, термометрын тиэтэйэн, сонун тас өттүнэн хонноҕун анныгар кыбыта охсон баран, тугу да билбэтэхкөрбөтөх курдук ньэмэллэн олорор. Суорун Омоллоон
[Даша] сиэркилэҕэ Ананий хаартыскатын кыбыта анньан туруорарын ылан, олорон эрэ уһуннук одууласта. М. Доҕордуурап
Халҕан быыһынан быыкайкаан аһаҕас харааран көстүбүтүгэр чороччу эриллибит кумааҕыны кыбыта оҕуста. А. Сыромятникова
2. Туох эмэ икки ардыгар ыга баттат. Прищемлять, зажимать, придавливать
Маҥан биэ баһын кыбыппыт (тааб.: сохсоҕо, чааркааҥҥа түбэспит кырынаас). Халҕаҥҥа тарбахпын кыбыттым. ПЭК СЯЯ
3. көсп., кэпс. Дьиэҕэр дьукаах олорт. Пустить к себе в квартиру жить кого-л., сдать угол кому-л.
Атын да санаалаах буолларгын Атаһым буоллаҕыҥ, Кыбыстыбакка-кыһаммакка, Кыараҕаскар кыбытан, Кыстаппыккар баһыыба! А. Софронов
Дьыл баччатыгар кэлэн дьукаах кыбытар ыал көстөрө да биллибэт. Н. Якутскай
Хайдах эмэ сүбэтин булаҥҥыт, аҕыйах ый устатыгар [бу киһини] кыбытыҥ. Болот Боотур
4. көсп., кин. Сүрүн тиэкискэ, уусуран, музыкальнай айымньыга быһа тардыылары, чаҕылхай этиилэри киллэрэн биэр. Делать вставки, вкрапления, отступления в основном тексте произведения
Онтон кэпсээн ханнык эмэ даҕааһыныгар ханнык эмэ поэт дуу, үөрэхтээх дуу эппитин букатын эн күүппэтэх, сонун өттүгүттэн аҕалан кыбытан кэбистэххинэ, ол хатат уотунуу саҕыллар. Н. Заболоцкай
[Оҕо] уус-уран бэргэн тыллары, ырыалартан-хоһооннортон сөптөөх кэрэ устуруокалары, сытааталары сөптөөх миэстэлэригэр кыбытан, киэргэтэн суруйуохтаах. СЛСПҮО
5. көсп., сөбүлээб. Ханнык эмэ дьыалаҕа кими эмэ эмиэ кыттыгастаах курдук көрдөр эбэтэр кыттыһыннар. Впутывать кого-л. во что-л. «Сүөдээр, эйигин аны ити бэлиитиктэр дьыалаларыгар кыбытаайаллар, сэрэн эрэ», — диир Маайа. Н. Якутскай
Кэбис, аҕаҕын кытта бэйэҥ кэпсэт. Миигин кыбытыма! М. Доҕордуурап
Кыбытан көр — кыратык симириччи, быһыччы көр. Смотреть щелками узких глаз; щуриться
Кыараҕас, ыйаастыгас соҕус да буоллар, чаҕылыҥныы умайа, оонньуу сылдьар хап-хара, сытыы хараҕын быыһынан кыбытан көрдөҕүнэ, кини бэйэтин пиэрмэтин сүөһүтүн эндэтиэ диэн саараама! Н. Заболоцкай
Кини кыбытан көрөр эйэҕэс, өйдөөх харахтарыгар ааспыт кэми ахтыы сырдык кыымнара чаҕылыһа умайарга дылылар. «ХС». Тыл кыбыт — дьон саҥарарын быыһыгар кылгастык тылла бырах; бэйэҥ санааҕын этэн аһар. Бросить реплику; вставить слово
Мылахов саҥата суох турбахтаан баран, саамай сөптөөх түгэҥҥэ быһаарыылаах тыллары кыбытта. Н. Лугинов
«Сүөһү төрүөҕүттэн куһаҕан майгыннаах буолбат», — ким эрэ тыл кыбытта. М. Доҕордуурап
Чэй кута олорор эмээхсин тыл кыбытан, оҕонньору саҥата суох ыытта. С. Васильев

этакий

этакий (Русский → Якутский)

мест. разг. маннык, бачча, баччака, баччакайдаах; этакая удача! баччакайдаах дьол!

столько

столько (Русский → Якутский)

нареч. и мест. 1. (так много, в таком количестве) оччо, бачча, итиччэ, соччо; сколько взял, столько и отдал төһөнү ылбытым да, соччону биэрдим; 2. (такое количество) бачча; где ты был столько времени? эн бачча тухары ханна сырыттыҥ?

баччах

баччах (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Сүөһү, кыыл кэлин атахтара. Задние ноги скотины, зверя
Байтаһын оҕус Баччаҕын саҕа Байбара маҥан сутурук. П. Ойуунускай
Тириини сүлэргэ баччаҕын ис өттүнэн хайыталлар. ТИиС

бэдик

бэдик (Якутский → Русский)

груб, глупец, дурак (о мальчишках-подростках), бачча бэдик акаарыта тугун сүрэй такой большой и такой дурак.

сукуй=

сукуй= (Якутский → Русский)

образн. опускать голову, иметь печальный, понурый вид; туохтан бачча су-куйдуҥ ? с чего ты так опечалился?