даҕ. Устата-туората биллибэт, киэҥ (хол., хонуу, хочо). ☉ Широкий, безбрежный, без конца и края (напр., долина, луг)
Унаар-тунаар урсуннаах Устата-туората көстүбэт Уһун дураар хонуулаах. П. Ойуунускай
[Саха норуота] куба тохтуур, хаас саарар, кырса кыыл кыраһалыыр унаар-тунаар туундаралааҕа. Суорун Омоллоон
Унаар-тунаар Өлүөнэ биэрэгэр Уйаҕас доҕорум эйигин булбутум. Д. Апросимов

уйаара-кэйээрэ биллибэт (көстүбэт) — улаҕата көстүбэт олус киэҥ, нэлэмэн. ☉ Бескрайний, необозримый, безбрежный
Арай ол уйаара-кэйээрэ биллибэт ыас-хараҥа ортотугар дьоллоох Дьокуускай уоттара күндү таастыы күлүмүрдүүллэр. Н. Лугинов
Ол үрэх уҥуоргу өттө урут сэлиэһинэй бурдугунан уйаара-кэйээрэ көстүбэт унааран олорор буолара. Суорун Омоллоон
Маннык киэҥ, уйааракэйээрэ биллибэт, нөҥүө саҕата-кытыыта көстүбэт толоон баарын кини өйдөөбөт. Н. Заболоцкай
Уйаара-кэйээрэ биллибэт дуолан тайҕаны тугу да ордорбокко хаар ньимиччи түспүтэ. В. Яковлев; уйаара-кэйээрэ суох — тохтоло суох кыатаммакка, күүскэ. ☉ Безудержно, безостановочно (делать что-л. — напр., плакать, работать)
Кыыча, саҥам иһиллиэ диэн суорҕанын бүрүнэн, ийэтин аһынан, бопторон бөтө-бөтө, уйаара-кэйээрэ суох ытыы сыппыта. Софр. Данилов
Түүн буолтун боруҥуй биллэрэн, күнүс буолтун сырдык көрдөрөн, уйаара-кэйээрэ суох уһуннук үлэлээтилэр. Бэс Дьарааһын

1. туохт.
2. Ханан да долгуна суох биир кэм килэйэн көһүн (чуумпурбут улахан күөл, өрүс ньуурун туһунан). ☉ Открываться взору широкой и гладкой поверхностью, разливаться (об озере, реке)
   Мас быыһынан улахан баҕайы тыымпы күөл уута мэндээрэн көһүннэ. Н. Неустроев
   Лена эбэ хотун сиэркилэ таас курдук, ханан да долгуна суох мэндээрэн с ы т а р. Н. Якутскай
   Эбэтэ киниэхэ туох бэлэҕи ууран тоһуйбутун биллэрбэккэ, ылы-чып баран мэндээрэн сыппыта. Н. Заболоцкай
3. Мээнэнэн унаарыччы көр (киһи киэҥ ник көрбүт харахтарын этэргэ). ☉ Смотреть бессмысленным взглядом широко раскрытых глаз
   Кыыс мэндээрбит харахтарын көрөн, Лаана кыбыстан чугаһаабатаҕа. В. Гаврильева. Куриль муунтуйбут дууһата бобута туппахтыыр ыарыытыттан харахтара иччитэ суоҕунан мэндээрэр. С. К у р и л о в (тылб.)
   △ Туох да кыһалҕата суох курдук көр-иһит, тутун. ☉ Выглядеть, казаться бездумным, беззаботным, беспечным
   Эмээхсин сыбаайбаны сөбүлүү и һ и т т э , оттон Дарбыанап иһиттэ эрэ, истибэтэ эрэ, көннөрү мэндээрэн олордо. «ХС»
4. даҕ. суолт. Уйаара-кэйээрэ биллибэт, киэҥ. ☉ Необозримый, безбрежный, бескрайний
   Түгэҕэ биллибэт күөх мэндээр халлаан Бүлүү куоратын саба бүрүйэн турарга дылыта. Н. Якутскай
   Ханан да иитэ-саҕата суох курдук мэндээр туундара халыан тымныыттан бөҕүөрэн ыйы быһа боруҥуйу саба тардынар. В. Васильев

1. далёкая лёгкая дымка; марево; киэҥ унаар хочо широкая долина, подёрнутая лёгкой дымкой; күөх унаар синее марево; далёкая синяя дымка (в летний зной); 2. 1) длинный; унаар салама уст. длинный волосяной шнур (натягиваемый в священных местах, на деревьях); унаара биллибэт уу безбрежная вода; 2) перен. продолжительный; длинный; унаар куйаас продолжительная жара; 3) перен. протяжный, медленный, тягучий; унаар ырыа протяжная песня.