Якутские буквы:

Якутский → Якутский

биэрэстэн

I
туохт.
1. Эйэҥэлээ, төттөрү-таары хачайдан. Раскачиваться, качаться взад-вперед
Быаттан тардыһан төттөрү-таары биэрэстэммитэ уонна адаарыспыт тимир тиистэри үрдүнэн тэп гына ойон хаалбыта. Н. Заболоцкай
[Чаччыгыныардар] кутуруктарынан биэрэстэнэ, кынаттарынан кыра-кыратык сапсынан ылааччылар. В. Тарабукин
Оҕолор үрдүлэринэн чаҕылхай өҥнөөх баарыстар тыалга биэрэстэнэллэр. Болот Боотур
2. кэпс. Төттөрү-таары сырыт (үксүгэр улахан сыала-соруга суох). Ходить взад-вперед (без особой нужды)
[Харбаатай:] Бу ханна хааман-сиимэн биэрэстэнниҥ? Л. Габышев
Аны төттөрүтаары биэрэстэнимэ! Далан
II
биэрэстээ диэнтэн бэй. туһ. Аһын биэрэстэнэрин сөбүлүүр

биэрэс

I
аат. Хачайдана оонньуур оҥоһук, хачыал. Приспособление для качания, качели. Оҕо биэрэскэ оонньоото. Биэрэс үөһэ хачайданна. Тэҥн. биэрэҥ
Биэрэс тэп — төттөрү-таары туох да кыһалҕата суох сырыт, кэл-бар. Ходить туда-сюда (беззаботно, без особой нужды)
[Тугут] иннибит диэки онон-манан элэҥнээн биэрэс тэбэн сылдьымахтаабыта. Н. Заболоцкай
Күн кыһалҕата суохтук ыалтан ыалга биэрэс тэбэр идэлээх. Эрчимэн
Остуол, долбуур икки ардыгар биэрэс тэбэ сырытта. И. Сысолятин
II
аат. Уһун синньигэс быһыылаах кыһыл, от күөх биитэр саһархай дьүһүннээх, иһэ көҥдөй аһыы амтаннаах оҕуруот үүнээйитэ. Перец (овощное растение)
Кылгас күн үүнээйилэригэр помидордар, баклажаннар, биэрэс, оҕурсу аһаҕас буорга үүннэриллэр суортара киирэллэр. ФНС ОС
Оннук үүнээйини үлтүрүтэн оҥоһуллубут аска кутуллар аһыы амтаннаах тума. Перец (приправа)
Сыа амтана тупсарын наадатыгар чосунуогу, үлтүрүтүллүбүт биэрэһи, онтон да атын туманы кутуллар. ДьСИи

Якутский → Русский

биэрэс

I качели.
II перец.
III биэрэс тэп = бесконечно ходить между двумя пунктами (обычно без определённой цели).

биэрэстэн=

возвр.-страд. от биэрэстээ = перчить (свою пищу); быть поперченным; биэрэстэммит ас поперченная пища.


Еще переводы:

соркуойдан

соркуойдан (Якутский → Якутский)

соркуойдаа диэнтэн атын туһ. Балыгы бысталанар, туустанар, биэрэстэнэр, бурдукка умньаан ыла-ыла соркуойданар. ДьБ
Бэлэмнэммит ас тута барыта сиэммэккэ ордон хааллаҕына, кэлин сиэх иннинэ хайаан даҕаны хос оргутуллан эбэтэр соркуойданан эрэ баран сиэниллиэхтээх. ГИВ АС

төгүрүктээх

төгүрүктээх (Якутский → Якутский)

көр төгүрүмтэ- лээх
Көрдөөх нуоҕай түһүлгэни Күннүгүнэн төгүрүктээх Көлүөһэлии эргийэн Көрүлүү-оонньуу туруоҕуҥ! С. Зверев
Хочо арҕаа хордоҕоһугар биэрэстэнэн төгүрүктээх түөрт үүт бүтэйдээх күрүө кур оттор, хайа курдук, кэккэлээн кубарыйан көстөллөр. М. Доҕордуурап

эһигэс

эһигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Булт сэбин тарбаан эһэр (кыыл, булт). Имеющий привычку разряжать охотничью снасть, царапая её (о дичи, мелких зверях)
Кутуйах кэриэтэ кэбэҕэс Муҥур кутурук эрэйдээх, Чааркааны аахайбат, эһигэс, Ыыра биэрэстэнэн кэмнээх. Баал Хабырыыс

дьороһуй

дьороһуй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Биир тэҥник түргэнник, сыыдамнык туттанхаптан бар (үксүн көнө, үрдүк уҥуохтаах киһи туһунан). Двигаться, идти быстро и ровно (обычно о стройном, высоком человеке)
Тура-олоро дьороһуйбут, Киирэ-тахса биэрэстэммит, Үрдэр антах, Өҕүрүйдэр бэттэх, Сэбирдэхтээҕэр чэпчэки, Тыаллааҕар сытыы …… Куйааннаах куо мэтэрис Кыыс диэн буолар! Өксөкүлээх Өлөксөй
«Иссык-Куль» [теплоход], маҥан солко былаачыйатын дохсун баал сиигирдэриттэн сэрэммит курдук тумна соҕус туттан, дьороһуйан истэ. Амма Аччыгыйа
Кини хараҕар Лиза кыыс дьороһуйан, киэҥ саала ортотунан хаампыта көстөр курдук. А. Сыромятникова

үөлэн

үөлэн (Якутский → Якутский)

даҕ. Түргэнник улаатымтыа, үөскүлэҥ. Быстро растущий, рослый
Убай уола бэрт үөлэн, төрөл киһи үөскээн, сотору сааһын ситэн, хайа да эр киһиттэн ордук бөҕө, быһый уонна булчут буолар. Болот Боотур
Хата, мин киэн тутта көрөбүн: Сахам үөлэн уолаттара, Футбол да тэбэн, хоккей да үүрэн, Биэрэстэнэ ойоллорун. С. Данилов
Ол дойду өлгөм, үөлэн бэйэлээх күөх тыалара, кустук сэттэ өҥүнэн күлүмнүү дьэргэһийэр сыһыылара көстөллөр. Софр. Данилов
Дьааҥы атыырын оҕото киин оройуоннар сылгыларын оҕолорунааҕар быдан үөлэн, алта ыйыгар 190 — 230 киилэни үктүүр. АНП СЭЭ

перечница

перечница (Русский → Якутский)

сущ
биэрэс иһитэ

өҕүрүй

өҕүрүй (Якутский → Якутский)

көр эҕирий
Абабын-сатабын Арҕастаах баалларбын Төлүтэ тэбинээт, Төттөрү өҕүйдүм — Өрүтэ үллэҥнээт, Өҕүрүйэн ыллым. П. Ойуунускай
Силис уутун ситимнээн, Үрүйэ уутун өҕүрүйэн, Суллуур мууһу сууһартаан Суола, Суола үрэҕим Халаан буолан халыйда. С. Зверев
Үрдэр антах, өҕүрүйдэр бэт- тэх — атын киһи эппитинэн сылдьар бэйэтэ туспа санаата суох киһи. Слабовольный, бесхарактерный, легко поддающийся влиянию человек (букв. вдохнёшь — он сюда, выдохнешь — он туда)
Тура-олоро дьороһойбут, Киирэ-тахса биэрэстэммит, Үрдэр антах, Өҕүрүйдэр бэттэх, Сэбирдэхтээҕэр чэпчэки, Тыаллааҕар сытыы, Туппутун эрэ умнар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Үрдэр антах, өҕүрүйдэр бэттэх киһи өрүү тиэтэйэ-саарайа эрэ сылдьыа. Р. Гамзатов (тылб.)

перечница

перечница (Русский → Якутский)

ж. биэрэс иһитэ.

перец

перец (Русский → Якутский)

сущ
(мн. ч. нет)
биэрэс

качнуться

качнуться (Русский → Якутский)

сов., однокр. биэрэс гын, иэгэс гын.