благоприятный для икрометания; ыамнаах дьыл год благоприятный для икрометания; балык ыамнаах , киһи күннээх погов. у рыбы бывает время, благоприятное для икрометания, у человека — время счастливых дней.

прил. 1. табыгастаах, сөптөөх; удобное место табыгастаах миэстэ; 2. (благоприятный, уместный) табыгастаах, тоҕоостоох; выбрать удобное время тоҕоостоох бириэмэни бул.

1) удобный, подходящий, благоприятный; табыгастаах түбэлтэ удобный случай; табыгастаах сир подходящее место; 2) удобный, уместный; итинник гынар олох табыгаһа суох делать так крайне неудобно.

даҕ. Сахсырҕа элбиир, сахсырҕа өлгөмнүк үөскүүр (дьыла). ☉ Обильный мухами, благоприятный для размножения мух (о временах года — лете, осени). Сахсырҕалаах баҕайы күһүн буолла

аат. Кими, тугу эмэ сөбүлээн, биһирээн өйөөһүн. ☉ Благоприятный отзыв о ком-чём-л., рекомендация
Баҕалаахтар өссө үгүс этилэр да анал мэктиэлээһинэ суох [этэрээккэ] дьону ылбатахтара. «ХС»
Всеволод мэктиэлээһининэн Аанысканы кыһыл этэрээтигэр санитарканан ылбыттара. Тулхадыйбат д.

даҕ. Тугу эмэ гынарга тоҕоостоох, сөптөөх. ☉ Подходящий, удобный, уместный, благоприятный
Дьону барытын кулаакка таһаарар табыгаһа суох, алҕас буолуох тустаах. П. Ойуунускай
Бу дьиэ сулумах дьоннорго — Куортамнаһан олорорго Олус диэн табыгастаах. Р. Баҕатаайыскай
Олус дөбөҥнүк сөбүлэһэн кэбиһэр, кырдьаҕас киһи ааттаахха, эмиэ табыгаһа суох буолуохтаах. Н. Заболоцкай
Кыргыттары кытта кэпсэтэргэ букатын дьоҕура суоҕа, барыта табыгаһа суох буолан иһэрэ. А. Сыромятникова

сыһ. Туох эрэ үтүөнү, туһалааҕы көһүтэр курдук. ☉ Рассчитывая на благоприятный результат
Григорий Данилович туохха эрэ эрэҥкэдийбиттии дуу, бара охсон хаалбат инигин диэбиттии дуу түргэнник ыйытта. Р. Баҕатаайыскай
«Кынтаяров кыайыа дуо?» — Суоппуйа Эллээйэби эрэҥкэдийбиттии көрбүтэ. «ХС»
Муус уулуу турар Намыйаан эмиэ эрэҥкэдийбиттии көрбүтэ. Далан

аат.
1. Ким эмэ тугу эмэ толоруохтааҕын киһи бэйэтин эппиэтинэһигэр ылыныыта; ким эмэ туһугар тус бэйэм эппиэттиибин диэн тыл биэрии. ☉ Ответственность, обязательство за кого-л.; поручительство, ручательство
Мэктиэбин биэрэбин.  Табаарыс Дойдуунускай, оһуобай дьаһал кэлиэр диэри Никулин Сэргэчээни эн мэктиэҕэр хаалларабын. Болот Боотур
Миигин туора киһи мэктиэтинэн босхолообуттара. СБТТ
2. Кими, тугу эмэ сөбүлээн, биһирээн өйөөһүн, өйүүргүн биллэрии. ☉ Благоприятный отзыв о ком-чём-л., рекомендация
[Тимэппий:] Эн холкуоска киллэрэргэ мэктиэ биэриэҥ дуо? [Уоһук:] мэктиэлиибин. Күндэ
Даша, эн баартыйаҕа киирэр дьыалаҕын ситиһэн таҕыс. Райкомол мэктиэ биэрээ ини. М. Доҕордуурап
Аармыйаҕа сылдьан, …… хомсомуол кэккэтигэр киирдэ, киниэхэ нуучча хамандыырдара мэктиэ биэрдилэр. «ХС»
ср. кирг. бэкитүү ‘закрепление, укрепление; утверждение, санкционирование’

м. 1. (ответ на зов) хардарыы, харда саҥа; 2. перен. (сочувствие чему-л.) санаа, харда санаа; 3. отклики мн. (оценка) сэҥээрии; благоприятные отклики критики на книгу критика кинигэни биһирээн сэҥээриитэ.

туохт. Бириэмэни, түгэни куоттарбат туһугар дьүккүһэн, түргэнник үлэлээ (хол., от үлэтигэр кураан күннэргэ). ☉ Работать с большим усердием, стараясь не упустить благоприятный момент (напр., ясные погожие дни во время сенокоса)
Түүн хойуу туман түһэр. Дьоннор үлүмнэһэн, сииктэн сииккэ диэри охсоллор. И. Гоголев
Эмээхсиним ииһин бүтэрээри үлүмнэһэн, таһырдьа быкпатах. И. Федосеев
Дьоннорум отторун эрдэ бүтэрээри үлүмнэһэ сылдьаллара, түүн хараҥаҕа биирдэ кэлээхтииллэрэ. «ХС»
△ Тугу эмэ атыттартан өрүһүспүт курдук, тутуу былдьаһан, былдьаһа-тарыһа гын, оҥор. ☉ Делать что-л., стремясь быть первым, опережая других
Тапталы киһи үп-харчы кэриэтэ үлүмнэһэн, былдьаһан-тарыһан ылбат. Софр. Данилов
Сорохтор сүүрэ-хаама былаастаан ситэн ааһаллар. Хайыахтарай, олоҕу сырсан эрдэхтэрэ. Дьолу ситээри, олоҕу үлүмнэһэн хаалаары. Н. Лугинов
Доҕотторум ити курдук үлүмнэһэ-үлүмнэһэ кэпсээн өрүкүнэйэллэр. В. Васильев
Үлүмнэһэн, кус оҕотун көтүөр тиийбэккэ, куобах көҥүлүн көһүппэккэ быраканьыардаан быһа сытыйабыт. Н. Босиков
ср. туркм. өлүшмек ‘жадно набрасываться’