сыһ. Нэһиилэ төлүтэ биэрэн, ыгылыйбыттыы. ☉ С трудом выдавливая; подавленно. Бобуллаҕастык тыын. Куолаһа бобуллаҕастык иһилиннэ
□ [Коловоротов] тугу эрэ бобуллаҕастык саҥарда гынан баран, хоһооно иһиллибэккэ хаалла. Амма Аччыгыйа

аат. Суол очура-чочура. ☉ То, что вызывает тряску на дороге: неровности, колдобины, ухабы, рытвины
Дэрдиэ охсуутугар өрүтэ эккирээн ылар бобуллаҕас куолаһынан арай туран ыллаан барбыта. Ч. Айтматов (тылб.)
Көлүйдүлэр миэхэ көлүөһэ тэлиэгэни, көхсүбэр уйабын эниэни, дэрдиэни. Р. Гамзатов (тылб.). Тэҥн. нэксиэ

тыаһы үт. туохт.
1. «Бах-бах» диэн баҕа саҥатын курдук бобуллаҕас дорҕооннордо таһаар. ☉ Издавать отрывистые, сдавленные звуки, похожие на кваканье лягушки
Били баҕа оҕото күтүр улахан дьоннору хамсаабакка-имсээбэккэ көрөн олорон, куттанан хаста да баҕырҕаата. Күндэ
[Ап Чарай:] Саллар сааскыт тухары баҕа буолан, өрүтэ ойуолуу сылдьыҥ, сайын бадарааҥҥа баҕырҕаан тахсаарыҥ. И. Гоголев
Кытыыттан чыычаах ырыата, кэҕэ этэрэ, баҕа баҕырҕыыра, оттон үөс диэкиттэн кус-хаас саҥата иһиллэр. И. Данилов
2. көсп., кэпс. Бобуллаҕас куоласкынан иҥнэ-иҥнэ олуттаҕастык саҥар. ☉ Произносить слова сдавленным голосом, запинаясь
[Бачыгыратар Баһылай – Айгылла оҕонньорго:] Түөкүн! Дьэ тойонум киһини өлөрдө диэн дьоҥҥо баҕырҕаан көрөөр эрэ! Эрилик Эристиин
«Масыанньык! Эн аны биирдэ баҕырҕаан көр эрэ, мин эйигин сибииккэҕэ сытытыам!» – диэн кинээс тоҕо ыстанна. «ХС»

тыаһы үт. туохт. Күөмэйгин тыаһатан «бор-бор» диэ (хол., холууп), кэһиэхтээх бобуллаҕас куоласкынан бүтэҥитик саҥар (үксүгэр киһи кыыһыра-кыыһыра саҥарарын этиллэр). ☉ Ворковать (о голубях) или издавать похожие на воркованье звуки, говорить отрывисто (часто от раздражения) и невнятно густым голосом
«Түннүккүтүнүөлэскитин бүөлэниҥ, ааны хатааҥ»,— ойуун кэһиэхтээх күөмэйинэн саҥаран бордурҕаата. Болот Боотур
«Дьэ ол сири-дойдуну сэймэктээн абыраары сылдьар оҕолор тугу этээри гынаҕыт? Этиҥ эрэ», — диэн бэрэссэдээтэл Ньоҕорук ыыстыйан олорон саҥаран бордурҕаата. Эрилик Эристиин
Варя аргыый күлэрэ холууп бордургуурун курдук. М. Шолохов (тылб.)

субул. тыас туохт.
1. Субу-субу «хап-хап-хап» диэн эрэр курдук саҥар (хол., хабдьыны этэргэ). ☉ Гоготать (напр., о куропатке)
Кыырт мохсоҕол саҥата хабдьыгыраата. П. Ойуунускай
Чугас соҕус хабдьыгырыыр саҥа иһилиннэ, көрбүтэ, хабдьылар олороллор эбит. Күрүлгэн
2. Түргэн-түргэнник соччо чуолкайа суохтук саҥар. ☉ Говорить быстро и невнятно
Сотору соҕус Халлай үөрбүткөппүт саҥата хабдьыгыраата. Болот Боотур
Ыалдьыппыт бэрт түргэн саҥалаах-иҥэлээх хабдьыгыраабыт киһи буолан биэрдэ. ЖЕ ИОК
△ Бобуллаҕас куоласкынан хаһыырар былаастаах бардьыгынаан саҥар. ☉ Напряжённо-возбуждённым голосом издавать громкий крик. Өрө Харах эмискэ хаһыыра, хабдьыгырыы түстэ. Саха сэһ
1977
Бухатыыр Хаһыытыы, хабдьыгырыы түстэ. Тоҥ Суорун
Баһылайка өрө хабдьыгырыы түһэн баран, халҕаны хайа тэбэн кэбистэ. Н. Павлов

тыаһы үт. туохт.
1. «Ба-ба-ба» диэн эрэр курдук быһыттаҕас дорҕооннору таһаар. ☉ Быстро издавать звуки «ба-ба-ба», бабакать
Хараҥа түүн бодуламмыт мутугар Хаххан, мэнэрик курдук, бабыгырыыр. И. Гоголев
Чаанньык оргуйан хаппаҕынан кыыран бабыгыраан барбыта. Н. Якутскай
2. Ыксаабыт бобуллаҕас куоласкынан ис хоһооно суох быһыттаҕас саҥата таһаар (хол., кыыһыран эбэтэр кутталтан). ☉ Судорожно-возбужденным голосом издавать непонятные прерывистые звуки (напр., от злости или страха)
Кыыһыран эриличчи көрбүт эдэр киһи охсуохха айылаах бабыгыраабыта. П. Аввакумов
Хата, куттас ньиэмэс эбит: хаһыытаабата, көннөрү бабыгыраата. А. Данилов
Чаабый хотун бүтэн хаалбыт кэһиэхтээх күөмэйинэн бабыгыраан, ытамньыйан ыла-ыла саҥаран барда. Эрилик Эристиин
◊ Тоҥон бабыгыраа – наһаа күүскэ, тииһиҥ тиискэр ыпсыбат гына тоҥ. ☉ Очень сильно мерзнуть, зуб на зуб не попадает (от холода)
Эмээхсин эрэйдээх этирик түөһэ килэҥнээн көстүбүт, бытарҕан дьыбартан тоҥон бабыгыраабыт. И. Гоголев
Сороҕор суорҕаным иһигэр тоҥон бабыгырыырым, сороҕор этим уотунан кутаалаан, унньуктаах уһун түүн устата сырдыкка-хараҥаҕа киирэрим. А. Куприн (тылб.)