n. appearance; дьүһүн-бодо n. appearance

аат.
1. Туох эмэ тас быһыыта-таһаата, тас көстүүтэ. ☉ Внешний вид, облик чего-л.
Кинилэр тыйыс санааны ылыммыттара тас да бодолоруттан биллэр этэ. Л. Попов
Үтүө-кэрэ сэбэрэлээх, толуу-толомон бодолоох киһини ким барыта кэрэхсиир. «Кыым»
[Кунанбай] уордаах бодото дьэбин уоспут. Эрилик Эристиин
2. кэпс. Киһи майгыта-сигилитэ. ☉ Характер, нрав человека
Киһи бодотун сүтэрбит киһи. «ХС»
Бу биһиги атыыһыт, баай кинээспит бодото. М. Доҕордуурап. Тэҥн. дьүһүн
ср. тюрк. бод, бос, бой ‘тело’
♦ Бэйэ бодоҕун билин — бэйэҥ күүскүн, кыаххын билин. ☉ Надеяться только на себя
Бэйэ бодоҕун билинэн киирис. Тустууга бэйэ бодоҕун билинэн киирис. Бэйэ бодоҕун киллэр көр бэйэ. Оһуокайга аатын эрэ нукулдьуһан иһэр дьон бэйэ бодолорун киллэринэ охсон, түһүлгэлэрэ холку-наҕыл бэйэлээхтик хотолдьуйа долгуйан барда. С. Федотов
Поэт, үлэһит киһи бэйэ бодотун киллэринэр. Эрчимэн
Бэйэ бодоҕун тардын көр бэйэ. Бэйэ бодону тардынан, сэрэхтээхтик да буоллар сыыдамнык туттарга тиийэҕин. «ХС»
Бэйэ бодоҕун тардын, киэп киэлигин киллэр. Ньургун Боотур
Ийэккэ, бэйэ бодоҕун тардын — тойонуҥ Быыпсай обургу кэллэ... Суорун Омоллоон
Бэйэ бодоҕун түһэн биэримэ көр бэйэ. Эр киһи бэйэ бодотун түһэн биэрэрэ сүрүкэтэ бэрт буоллаҕа. Н. Заболоцкай

аат. Киһи тас көрүҥэ, бүтүннүү көстүүтэ. ☉ Весь наружный вид, облик кого-чего-л.
Үс быраат дьүһүннүүн-бодолуун, майгынныын-сигилилиин тус-туспа дьоннор. Амма Аччыгыйа
Маппыр хайдах эрэ сылгы курдук дьүһүннээх-бодолоох, уһун көҕүллээх баттахтаах, даллаҕар кулгаахтаах, адыгыраабыт араҕас бөдөҥ тиистэрдээх, боллоруттаҕас уостаах. Л. Попов
Бадарааҥҥа икки хоммут, төбөтүгэр кус сымыыттаабыт киһитэ Таҥас-сап, дьүһүн-бодо, быһыы-тутуу - туох аанньа буолуой?! Т. Сметанин

сыһ.
1. Кистэммэккэ, саспакка, аһаҕастык. ☉ Не таясь, не скрываясь, открыто
Улахан, уулаах баайдар өлөөрү-сүтээри гыннахтарына, үрүҥ көмүс ыҥыырдаах үүт маҥан аттанан …… илэ-бодо дибдитэн иһэллэрин көрөллөр үһү диэн бар дьоҥҥо ынырыктаах сурах тарҕаммыт. Күннүк Уурастыырап
Миигин өлөрөргө саагыбар оҥостоллор. Барыта илэ-бодо барбыт эбит. Болот Боотур
Ол тойоттору кытта илэ-бодо тоҕо охсуһар буолаҕын? М. Доҕордуурап
2. Субу баар курдук. ☉ Наяву, вполне наглядно
Олоҥхо, остуоруйа номоҕо бүгүн илэ-бодо биһиги олохпутугар кэлбитин саныахха эчи тоҕо баҕас үчүгэйэй, үөрүүтэй! Суорун Омоллоон
Уол утуйбута дуу, түлээҕирбитэ дуу, кыыһа адьас бу илэ-бодо тиийэн кэлэн истиҥтэн истиҥник сипсийэр. Далан
Ийэ хараҕар Таня саҥардыы хааман түөрэҥниирэ, быычыкайкаан ытыһын охсон таһырҕатара …… илэ-бодо көһүннэ. М. Доҕордуурап. Тэҥн. илэ бааччы
1. 3. Киһи итэҕэйэр гына, чахчы, дьиҥнээхтик. ☉ Действительно, в самом деле, явно
Имэҥнээхэй тымныыбыт Илэ-бодо эргийдэ, Ийэлээхэй сирдэрбит Ирбэт мууска иҥиннэ. А. Софронов
Тэҥнээн көрдөххө, адьас дуона суох былааны кыайбаттара илэ-бодо көһүннүлэр буолбаат. С. Зверев. Тэҥн. илэ бааччы 2

прям., перен. вид, облик; дьүһүн-бодо буолбут ! что за вид!

не таясь, не скрываясь, открыто; илэ-бодо сиэбитэ он уволок его открыто, не таясь (по народным поверьям — о злых духах, привидениях). илэй-балай : илэй-балай тыллас= (или эрт =) говорить невпопад, некстати; говорить невразумительно.