сущ
боккуоп

ж. боккуоп.

туохт. Ат туйаҕар боккуоп саай, кэтэрт. ☉ Подковать лошадь
Аттары боккуоптуохха наада. «Кыым»
Үлэһит сылгылары ыйга биирдэ хат уларытан боккуоптууллар. СИиТ

аат.
1. Ханнык эмэ аан эбэтэр туох эмэ тэрил хатааһына. ☉ Крючок дверной; приспособление для застёгивания чего-л., застёжка
Аанынан таһырдьа куотаары, хатыырын төлөрүтэн, халҕаны анньыалыыр. Н. Якутскай
Александр аан хатыырын тардарын кытта, милиция начаалынньыга Данилович, икки саалаах милиционер суксуруһан киирэн кэллилэр. М. Доҕордуурап
[Тимир Иҥиир:] Хаайыы хатыыра хампы баран, күн сиригэр тахсан көҥүл хаамсан эрэбит, босхо тыынан эрэбит. Күндэ
2. Төбөтө көхөлүү быһыылаах кылгас тимир, күрүчүөк. ☉ Металлический стержень с загнутым концом, крючок
Ыстаныак хатыырын (күрүчүөгүн) суон тоһоҕонон оҥоһуллар. НЛН ТТБТ
Ытарҕаны атыылаһарга ордук кэннинээҕи хатыырыгар болҕомтону ууруохха наада. «Кыым»
◊ Боккуоп хатыыра көр боккуоп. Боккуоп хатыырынан ыксары туттардылар

кытар I диэнтэн атын
туһ. Болгуо тимиртэн Булгуччу эллэнэбин. Аал уокка кытардыллаат Оҥоһуллан бүтэбин (тааб.: боккуоп). Кытардыллыбыт тимирдии Сир дойду иэнин сиэн барда. Эллэй
Кытардыллыбыт тимиринэн таарыйар курдук тэһитэ сииллэрэ. МС МК

тыаһы үт. туохт. Биир тэҥник хатыланан «кычыр-кычыр» тыаһаа. ☉ Равномерно скрипеть, поскрипывать
Сыарҕа тыаһа кычыргыыр. Н. Якутскай
Таастан таастар кычыргыыллар — Табыйаллар боккуоптар. С. Тарасов
Кинээс туран хаамта. Муоста ыарырҕаппыттыы кычырҕаата. М. Доҕордуурап

сыһ. Сытыытык, хатаннык (хол., боккуопкун тыаһат — аты этэргэ). ☉ Так, чтобы возник пронзительный, резкий звук (бить копытом)
Боккуоптаах аттар чыбырҕаччы үктэнэн кэллилэр. Болот Боотур
Сытыы боккуоптар мууска чыбырҕаччы үктэннилэр. Ойуку
Кини табатын сытыы туйаҕын анньыылыы чыбырҕаччы тирэммит күүһүн тулуйбакка муора халыҥ туустаах мууһа быһыта баран дьэрэкээн долгуҥҥа сууланна. «ЭК»
△ Сытыытык, олус күүскэ, сүрэҕиҥ тэбиитин кытары тэҥҥэ түллэҥнээн (ыарый — хол., төбөнү этэргэ). ☉ Резко пульсируя (напр., о головной боли)
[Свенсон] хаана икки чабырҕайыгар ыгыллан тахсан чыбырҕаччы кэйэр курдук буолбута. П. Филиппов
Уйбаан, сэриигэ ылбыт бааһа ыалдьан, чыбырҕаччы кэйэн, бөлүүн аанньа утуйбата. ТМ ДК
Сүрэҕэ ааһа өлөхсүйбүт, хотуолатыах курдук. Икки чабырҕайа өтүйэнэн охсордуу, чыбырҕаччы кэйиэлиир. «ХС»

аат. Күһүн хаар түһүөн иннинэ сир адыгыраччы тоҥон хаамарга куһаҕан буолуута. ☉ Неровная поверхность подмёрзшей осенью земли, неудобная для хождения
Сир тоҥмутун, сойулуор буолбутун кэннэ, субу-субу халты тэбинэн, …… үөтэлээх сири хороппот эбиккин. Я. Семёнов
Сойулуорга чараас уллуҥнаах этэрбэһинэн хаамар эрэйдээх. «ББ»
Атыҥ, элэйбит боккуобунан Сойулуорга халты тэбинэн, соҕотохто охтуо, сэрэн. А. Пушкин (тылб.)

аат. Күөл, үрэх мууһун үрдүгэр халыйбыт уу. ☉ Вода, выступившая поверх льда, наледь
Өрүс тааҥар хам ылларан, саппыкытын уллуҥа түһэн хаалан, атахтарын үлүтэн кээспит үһү. Күннүк Уурастыырап
Үрэх тааҥыгар түһэн, Үлүйэн өлө сыһаммын, «Муус дүлүҥ» төкүнүйэн, Булбутум балааккабын. В. Миронов
Тыаҕа, үрэх мууһугар, үрэхтэр, үрүйэлэр тааҥнарыгар боккуоба суох ат халтарыйан сүгүн хаампат, олус илистэр. Я. Семёнов
ср. чув. тан ‘наледь’

I
чабырҕаа диэнтэн холб. туһ. Боккуоптарын тыаһа чабырҕаспыттара. И. Артамонов
II
даҕ. Чуор, хатан (хол., сүгэ тыаһын этэргэ). ☉ Резкий, звонкий (напр., о звуке от топора при рубке дерева)
Чап-чабырҕас бэйэтэ, Чып кистэлэҥи кэпсэтээт, Чыыбыс курдук сэрэттэ. В. Алданскай
Өргөстөөх төбөлөөх батаһы, чабырҕас тыастаах анньыыны, иэйиилээх тыастаах этигэн хомуһу …… оҥорон барбыттара. МАП ЧУу
Батыйа батыйаҕа охсуллан чабырҕас. ПНО