карт, бубны || бубновый; буугунай тойоно бубновый король; буугунай тууһа бубновый туз; буугунайынан түс = ходить с бубен.

хаарты.
1. аат. Хаарты улууһа, ромбалыы быһыылаах кыһыл харахтаах хаарты. ☉ Бубны (карточная масть). Буугунайынан түс. Алта харах буугунай
2. даҕ. суолт. Ромбалыы быһыылаах кыһыл харахтардаах (хаарты). ☉ Бубновый. Буугунай тойоно. Буугунай тууһа
□ Буугунай хаартыны булларан, Булбутун эрэ булкуйтараҕын; Чиэрбэ хаартыны дьиибэлэттэрэн, Чиэһин-маанытын киртитэҕин. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аптаах баҕа диэн, буугунай тууһун курдук кып-кыһыл түөстээх, тыс үтүлүк саҕа, туос ала буолар. Күннүк Уурастыырап. Тэҥн. туора, чиэрбэ, эбиэн (эбиэннээх)

1. аат., эргэр. Кылыгыраччы тиһиллибит лыҥкынас кэрэ тыастаах тиэрбэс киэргэл (үксүгэр көмүстэн, алтантан үүнү, быыһы, дүҥүрү киэргэтэргэ оҥоһуллара). ☉ Побрякушки, погремушки в виде колечек (обычно украшающие уздечки, занавески, бубны). Үүн аарыга
   □ Ат туйаҕын тыаһа кэннигэр тибигирээн, аарык тыаһа кыыгынаан кэлбитигэр, Уулаах хаһыырбытынан эргиллэ түһэн көрбүтэ: Хаппытыан Ачаарап олорор эбит. Эрилик Эристиин
   Хоболоох бөҕө хомулунна, Аарыктаах үүннээх аараата, Соноҕос ат дьоруолаата, Сиэр ат сиэллэ. С. Зверев
   Айан суолунан чуораан Аарык буолан айманна. «ХС»
2. даҕ. суолт., көсп. Баараҕай, сүҥкэн; айдааннаах-куйдааннаах, киэҥ-куоҥ. ☉ Громадный, величественный (по размерам); шумный, оживленный и широкий (напр., дорога); громкий, шумный (напр., об имени, известии)
   Аҕыс айдам аарык салаалаах Аар-Луук Маһым барахсан баара Аҕыс аҥыы арахсарга дылы буолла. П. Ойуунускай
   Алтан аарык массыыналар Барылыы-харылыы тураллар эбит. С. Зверев
   Былыр миигин мин ийэм Тайҕа аарык суолугар Ыраах айаннаан иһэн Төрөппүт диэн сурах баара. С. Данилов

I
аат.
1. Оройуоҥҥа тэҥнээх Саха сиригэр административнай үллэһик. ☉ Административная единица Якутии, улус, район. Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
□ Улуус харчытын биир тыһыынчаны уордьан, наҕараада ылаары сиэртибэлээтэ диир. Н. Неустроев
Саҥа олоҕу тэрийсэ Улуус аайы ананан, Уолаттар, кыргыттар таҕыстылар. С. Васильев
Мииринэй куоракка Өлөөн улууһун күннэрин ыытарга былааннаабыттара. «Кыым»
2. эргэр., фольк. Дьон-сэргэ; биис. ☉ Весь народ; племя
Айыы улууһа. Абааһы улууһа. Халлаан улууһа. ПЭК СЯЯ
Уһун таҥастаах улууһугар умсугутан Улахан муҥҥа угаҕын. Өксөкүлээх Өлөксөй
♦ Аҕыс улууһу аймаан көр аймаа
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев
◊ Айыы аймаҕа (күн улууһа) көр айыы I. Ол эрээри айыы аймаҕын, күн улууһун үтүө өрөгөйдөөх аатын түһэн биэримэ. Саха фольк. Көр бу, Ньургун Боотур обургу, айыы аймахтарын, күн улуустарын быыһаатыҥ! Ньургун Боотур
Күн өркөн улууһа (дьоно) көр өркөн. Ити кэннэ хойутун хойукка диэри айыы аймаҕын, күн өркөн улууһун өлөрө-алдьата, ытата-соҥото, иэтэ-туота сылдьар буолаайаҕын. Ньургун Боотур
Кэтэ бараан улууһа көр кэтэ II. Кэтэ бараан улууһа, …… Бэттэх буолуҥ эрэ! ТТИГ КХКК. Нэһилиэк (улуус) төбөлөөхтөрө көр төбөлөөх. Биир баайга бары улуус төбөлөөхтөрө мустан хоно сыппыттар. Саха сэһ
1977
ср. др.-тюрк. улуш ‘селение’, тюрк. улус ‘улус, народ’
II
аат. Оонньуур хаарты хараҕын ойуута, мааһа (эбиэн, туора, буугунай, чиэрбэ). ☉ Масть игральных карт (пики, трефы, бубны, черви). Хаарты түөрт улуустаах: эбиэн, туора, буугунай, чиэрбэ