1) ожидание; 2) будущность; будущее; сырдык күүтумньү светлое будущее.

уст. 1) желать кому-л. благополучия, добра, счастья; дьолу тускулаа = желать счастья; 2) перен. разг. устраивать будущность; обеспечивать будущее; оҕоҥ кэскилин тускулаа = устроить будущее своего ребёнка.

ж. 1. (рок) дьылҕа; покориться судьбе дьылҕаҕа бас бэрин; 2. (участь, доля) дьылҕа; устроить свою судьбу бэйэҥ дьылҕаҕын оҥоһун; 3. (будущность) дьылҕа, төлкө; судьба человечества киһи аймах төлкөтө; # какими судьбами? эйигин манна бу туох аҕалла?

1) имеющий какую-л. судьбу, участь; с ... судьбой, ... судьбы; ыарахан дьылҕалаах киһи а) человек трудной судьбы; б) человек с несчастной судьбой; 2) имеющий какую-л. будущность; с ... будущим; оҕолор сырдык дьылҕалаахтар у детей светлое будущее.

1) судьба, рок, участь, доля; мин дьылҕам миэнэ , эн дьылҕаҥ эйиэнэ погов. моя судьба при мне, твоя— при тебе (т. е. у нас разные судьбы); 2) будущность, будущее; 3) уст. властелин чьего-л. рока, владыка чьей-л. судьбы; дьылҕата билиэҕэ погов. бог его судьбой правит; всё в руках божьих; дьылҕа хаан властелин судеб рода человеческого.

даҕ.
1. Кэлэр кэскиллээх, инникилээх. ☉ Имеющий будущность, будущее. Сарсыҥҥылаах дьон санаалара холку
2. Уһаабат, өр барбат, уһун кэскилэ суох. ☉ Недолговечный, лишённый будущности
[Сайсары хаайыыга илдьээри турдахтарына уот иннигэр сөһүргэстээн:] О, тойон эһэм! Олус да ууннулар, Наһаа да дайбаатылар, Эгэ да диэлийдилэр! Күнү-ыйы күөнтээбиттэрэ Күн бүгүҥҥүлээх, Аҥаардас сарсыҥҥылаах эрэ буолуохтун! Тууй! Суорун Омоллоон
Киниэхэ аны суохтар кэрэ, бэриниилээх атастар. Бааллар киниэхэ куомуннаахтар, Бүгүҥҥүлээхтэр, сарсыҥҥылаахтар. И. Федосеев

I прям., перен. ярлык; таһаҕас дьаралыга багажный ярлык; дьаралыга суох без ярлыка; сүрэҕэ суох дьаралыга сыһыарыллыбыт ему приклеен ярлык лентяя.
II высок. 1) блеск, сияние; маҕан дьаралык ослепительное сияние; 2) перен. восторг, радость; кыайыы дьаралыга радость победы.
III словарь Пекарского:
[ср. др.-тюрк. дьараклык удачность] =дьарылык ;
счастье, удача, Я. ; "соргу буоллун, дьаралык буоллун " диэн оҕонньор эҕэрдэлээтэ со словами "счастья и удачи!" старик приветствовал (прибывшего); "туску дьаралык" диэн эҕэрдэлээтэ "хорошая будущность и счастье!" - так говоря, благословила (богиня Айыыһыт новорожденного перед своим уходом); дьаралыак! - восклицание, употребляемое для поощрения и побуждения сказочника или певца к большему усердию Ник.

I 1, 1) перед, передняя сторона || передний; инним үчүгэйдик көстөр впереди мне всё хорошо видно (букв. моя передняя сторона хорошо видна); ат илин туйахтара передние копыта лошади; илин тиистэр передние зубы; илин атах суолун кэлин атах сиппэт посл. следы передних ног не догонят (следов) задних ног; 2) перен. будущее, будущность; иннин тымтыктанан көрбүт суох посл. (ещё) никто не прозревал своего будущего, осветив его лучиной; 2. в косвенных формах выступает в роли послелога (см. иннигэр , иннинэ , иннинэн, инниттэн ) # бэйэ иннэ бэйэҕэ каждый сам за себя; илин былдьаһыы соперничество; стремление опередить, превзойти (вызываемое завистью и др. эгоистическими мотивами); илин кэбиһэр уст. женское нагрудное украшение; иннигин (или иннибин, иннин ) көрүн = заботиться о себе; преследовать свой интересы; иннин хайынар предусмотрительный, дальновидный (о человеке).
II восток || восточный; бүгүн илинтэн тыаллаах сегодня ветер с востока; илинҥи дойдулар восточные страны; илин (диэки ) бар= идти на восток, двигаться к востоку, в восточном направлении.

1. даҕ.
2. Сарсын буолар, кэлэр күннээҕи. ☉ Завтрашний. Сарсыҥҥы күн. Сарсыҥҥы үлэ
   □ Сарсыҥҥы ыһыахха мин ньуолбар аҕам, Ыалдьыттарын араастаан күндүлүөмаанылыа, Кинилэргэ эрэ хараҕын хатыаҕа. И. Гоголев
3. көсп. Билиҥҥи кэм кэнниттэн буолар саҥа, инникитин кэлэр. ☉ Следующий за настоящим, будущий. Сарсыҥҥы олох. Сарсыҥҥы сайдыы
   □ Өйдөөтүн
   Олоорпут биһиги Сарсыҥҥы дьол иһин охсуһа, Өлөртөн, тиллэртэн кырдьыгы ордорон оҕолуур туһугар. С. Данилов
   Бэйэтэ этэринэн, «ультрасовременнай» өйдөөх-санаалаах, «ультрамоднай» таҥастаах-саптаах сарсыҥҥы үйэ киһитэ алҕас эрдэ төрөөн хаалан эрэйи-буруйу көрө сылдьар. Н. Лугинов
4. аат суолт.
5. Бүгүҥҥү кэнниттэн кэлэр күн, сарсын үүнэр күн. ☉ Завтрашний день, завтра
   Сарсыҥҥыны сарсыҥҥы билэр (өс ном.). Бэтэрэнэн эттэххэ, Бээһээҥиттэн бүгүҥҥү, Бүгүҥҥүттэн сарсыҥҥы Бүтэй ордо туруохтаах. Күннүк Уурастыырап
   Чэ, кытаатан, Онтоон, кулаактан тэйэ оҕус, сарсыҥҥыны аһарбакка холкуоска киирэбин диэн сурукта биэр. Күндэ
6. көсп. Инники кэскил, туох эмэ инникитэ. ☉ Будущность, лучшее будущее кого-чего-л.
   Им уоттаах сырдыгыҥ Иннигэр кылбаарда, Эйиэнэ, Дьокуускай, сарсыҥҥыҥ улахан. Күннүк Уурастыырап
   Биһиги инники кэскили быһаарабыт, киһи аймах сарсыҥҥытын оҥоробут. Т. Сметанин
   Ыччат — биһиги кэлэр кэскилбит, күүтүүлээх сарсыҥҥыбыт. ТССКС

1. даҕ.
2. Ким-туох эмэ кэннигэр баар. ☉ Находящийся позади, сзади кого-чего-л.. Кэнники сэргэлэрэ Кэрэниис ойуулаах Кэҕэ кыыллаах эбит… П. Ойуунускай
   Элбэх суол тахсыбатар диэбиттии, кэнники киһи инникитин суолугар биир олук үктэнэн барбыт. Н. Якутскай
   Сыарҕаҕа икки эрэ кэнники ыттар хааллылар. Т. Сметанин
3. Кэлиҥҥи, хойукку. ☉ Последний (по времени), поздний
   Кэнники бириэмэҕэ миигин идэбинэн үлэлэппэт буоллулар. С. Ефремов
   Ийэм кэнники тылларын хайдах эрэ хомойбуттуу эппитэ. Далан
   Поэт саамай кэнники кинигэтин «Биһиги күннэрбит ырыалара» диэн ааттаабыта. Софр. Данилов
4. сыһ. суолт.
5. Төһө эрэ кэм кэнниттэн, хойут. ☉ Спустя некоторое время, позднее
   Этиҥ этэн баран, кэнники уурайда. Суорун Омоллоон
   Эн биһикки сэһэммитин кэнники салгыахпыт. С. Ефремов
   Маҥнай мэлдьэһэн көрөн баран, кэнники билиммиттэр. МНН
6. Ким-туох эмэ тиһэҕэр, бүтэһигэр. ☉ Позади, сзади, позже, в конце
   Бурхалей, куолутунан, бастаан, Эрбантей кэнники буолан хаамсан бардылар. Эрилик Эристиин
   «Биһиги удьуорга куттаҕас, кэнники соһулла сылдьар киһи суоҕа!» — диэтэ убайа кытаанахтык. Г. Колесов
   [Светлана] саамай кэнники испитэ. ВЛ РБЫ
7. аат суолт.
8. Кэннигэр баар кимтуох эмэ, ким-туох эмэ бүтэһигэ. ☉ Кточто-л., находящийся сзади, кто-что-л., являющийся последним в порядке следования
   Онтон маҥнайгылар [аттаахтар] уҥуоргу сыырга тахсыыларыгар, кэнникилэр мууска ыстаннаран киирэллэр. Амма Аччыгыйа
   Оҥхойтон тахсан иһэн үс ньиэмэстэн кэнникитэ охтон түстэ. Т. Сметанин
   Сэргэстэспит икки бүтэй дорҕооннортон инникитэ кэнникитин уларытарын өрө ассимиляция дэнэр. ПНЕ СТ
9. Ааспыт кэм, туох буолбута. ☉ Прошлое, прошедшее
   Кэнникини кэпсиир, Инникини сэрэйэр Улаҕалаах тойуктаах Урааҥхай уола Буолан Уоҕуран тахсыам. А. Софронов
10. Кэлэр кэм, туох буолуохтааҕа. ☉ Будущее, будущность
    [Кэтириис:] Билигин олоробун. Кэнникитэ хайдах буолан иһэр. А. Софронов
    Кэрэ доҕоруом, кэмсинимэ, кэнникигэ үөрэх, Оломун билбэккэ эрэ ууга киирбэт буол. Күн Дьирибинэ
    Кэнникитин санаабатах Киитилэр обургу, — Сиэмэх санаата киирэн Сэриини тэрийбитэ. Тоҥ Суорун