сарбылын диэнтэн хай
аата. Бултаах сиргэ тэрил мөлтөҕүттэн сарбыллыы олус кыһыылаах этэ. «ХС»

имеющий добычу; с... добычей; имеющий находку; с... находкой; тыаттан элбэх булуулаах төннөр из тайгй он возвращается с богатой добычей; ср. бултаах 1.

туохт. Эбэҥкилэри кытта олорон, эбэҥкилии тыллан, эбэҥкилии майгылан, олохтон. ☉ В результате совместного проживания с эвенками перенимать у них язык, обычаи, образ жизни
Токолоох Чаара өрүстэр тардыыларыгар, кини өлгөм бултаах түбэлэригэр, таастарыгар сааһын моҥообут эбэҥкитийбит саха. Н. Босиков

аат. Булдунан дьарыктаныы, этин эбэтэр тириитин туһанаары кыылы, көтөрү эбэтэр балыгы айылҕаттан булан өлөрүү, туттарыы. ☉ Добывание диких зверей, птиц или рыбы с целью использования их мяса в пищу или ради меха, охота, лов, промысел
Былыргы дьон бастакы үлэлэрэ — булт бултааһына. Саха фольк. Тамма уҥуор сүрдээх бултаах үрэхтэр бааллар. Бу дойдуга бултааһын көх уонна үгэс буолан хаалбыт сирэ эбит. И. Федосеев

аат. Киһи киэнэ киргиллээҕэ, чулуута, бастыҥа. ☉ Лучший из лучших (о человеке)
Үскэм бултаах-астаах үтүө дойду баар Бүтэй Бүлүү, …… онно тиийэн дойдуланаары, олохсуйан көҥүл байаары-тайаары дьон мондоҕойдоохторо, түөрт кырыылаахтара …… көһүтэлииллэр эбит. Далан
Кини оскуолаҕа киирдэҕинэ — учуутал олуһа, тыаҕа таҕыстаҕына, күөлгэ сырыттаҕына — булчут мондоҕойдооҕо. Ф. Софронов
[Тыгын] сир-дойду сиксигин кэрийбит дьон киэнэ мондоҕойдоохторун — үс кырыылаахтарын …… кэпсээннэрин истэрин сөбүлүүрэ. «Чолбон»

даҕ. Ууга сатаан умсар, уу анныгар өр тулуйан сылдьар (киһи, көтөр туһунан). ☉ Умеющий нырять и долго задерживать дыхание под водой (о человеке, птице). Уу үрдүгэр олорор сэлиэнньэлэргэ умсуук оҕолор элбэхтэр
□ [Аллаҥҥа түһэллэр] Уһуу бултаах, Умсуук көтөрдөөх, Уйусхах балыктаах, Уһун талаҕайдаах Улуу үрэх Уйуудама хотун диэн. Өксөкүлээх Өлөксөй

даҕ. Ханнан хаалар, кириргээн, көстүбэт буолар, үргэр (булт туһунан — булчут сиэри-туому кэстэҕинэ, кыраны да алҕас тутуннаҕына). ☉ Способный пропадать, пугливый (из-за нарушения охотником каких-л. запретов, связанных с поверьями, — о добыче)
Ханныган бултаах киһи. ПЭК СЯЯ
Далай балыга Көнчүөлээх, ханныган. И. Баишев

I
көҥөө диэнтэн холб. туһ. Тоҕус дуолан атыыр сылгылара, Үөрдэриттэн көҥөһөннөр …… Дьохсооттоһон туралларын курдук, Тоҕус хоҥорой улуу дуопсун Тумуллардаах эбит. П. Ойуунускай
Уолаттар үөрдэриттэн көҥөспүт сайылык оҕустарыныы кынчыатаһан бэйэ-бэйэлэригэр өстөспүт тэҥэ буугунаһан сылдьаллара. П. Аввакумов
II
даҕ. Тугун эмэ атын киһи туһанарын абааһы көрөр, сөбүлээбэт идэлээх. ☉ Чуждающийся других из боязни потерять свое, ревниво оберегающий свое имущество
Көс ыта көҥөс (өс ном.). Көҥөс дьахтар күөһэ буспат (өс ном.). Дьаакып саламаат сиэтэ. Ол эрэйдээх көҥөһө диэн дэлэтэ дуо, көхсүнэн күлүктүү олорбут. П. Ойуунускай
Бэл көҥөс ынах диэн баар. Кини кистээн, саһан эрэ төрүүр. С. Федотов
♦ Көҥөс байанайдаах (бултаах) — соҕотоҕун сылдьан өлгөмнүк бултуур, дьону кытта сырыттаҕына бултуйбат идэлээх. ☉ Человек, Баянай (дух тайги, покровительствующий охотнику) которого не желает делиться добычей с другими
Удачливый на щедрую добычу в одиночестве, невезучий с другими, в компании. — Хата, манна хол-буут арааран айахпытынан үллэстибиппит ыраах ордук, — диэн көҥөс бултааҕынан аатырбыт Кутуков эгэ-дьаҕа буола түстэ. «ХС»

даҕ. Элбэх кэлиитэ-барыыта суох; тыал-куус түспэт, чуумпу, хоннох (сир). ☉ Спокойный, укромный; тихий, безветренный (о местности)
Массыына сылдьыбат, түбэһиэх кэлии-барыы да суох, бүччүм сир. Н. Лугинов
Бу үрэх хара оттоох, үрүйэ-харыйа хоннохтордоох, тыал түспэт бүччүм харысха мастардаах, уруккута сылгы олус таптаан кыстыыр сирэ этэ. В. Протодьяконов
Бу хаһан даҕаны ыал олорботох, икки атахтаах үктэммэтэх, үрэх баһа дойду буолан, бэрт элбэх үргүбэтэх бултаах, бүччүм сир этэ. Н. Якутскай

туттул. сыһыан холб.
1. Саҥарааччы ким-туох эмэ уһулуччу хаачыстыбатын сөҕөрүн-махтайарын көрдөрөр. ☉ Выражает восхищение исключительным качеством кого-чего-л. (до чего)
Бу туох ааттаах бултаах сирэй. П. Ойуунускай
Туох ааттаах үчүгэй суолай. Н. Заболоцкай
2. Саҥарааччы абаккатыйарын, сөбүлээбэтин, суланарын көрдөрөр. ☉ Выражает негодование, недовольство, сетование (что за)
Туох ааттаах доппуруостаан хааллаҕай. Суорун Омоллоон
Туох ааттаах хара сорой! Бу туох икки муостааҕа искэр киирбитин этэн абыраарыый! «ХС»
Туох ааттаах муҥнаах олоҕо эбитэй! Ч. Айтматов (тылб.)