быыбардааччылар булуоктара

I полит, булуок; коммунистар уонна партията суохтар булуоктара блок коммунистов и беспартийных.
II тех. в разн. знач. блок; тимир-бетон булуога железобетонный блок; булуогунан көтөх = поднимать что-л. с помощью блока.

II м. полит, булуок (судаарыстыбалар, баартыйалар, тэрилтэлэр уопсай бэлиитикэ соруктарын ситиһэргэ сөбүлэһэн кыттыһыылара); блок коммунистов и беспартийных хомунньуустар уонна баартыйата суохтар булуоктара.

I м. тех. булуок (1. быаны көлөһө суолаҕынан сүүрдэн ыараханы көтөҕвргө туттуллар оҥоһук, бэксэ; 2. бүтүөн булкааһыттан оҥоһуллар улахан кээмэйдээх тутуу кирпииччэтэ).

сов. и несов. булуоктас, булуокка холбос.

булуок, блок (1. Аналларынан уонна турар миэстэлэринэн көрөн наардаммыт массыыналар, прибордар, тэриллэр, механизмнар эбэтэр олор чаастарын холбоһуктара, холобура силииндирдэр булуоктара, телевизор уотун булуога уо. д. а.; 2. Көлөһө курдук эрээри эргиччи суолахтаах дэтээл, массыыналарга эбэтэр механизмнарга туһаныллар. Дьайар күүс хайысхатын уларытарга уонна күүскэ эбэтэр устаҕа сүүйэргэ аналлаах.)

кырааннаах массыына, авто-кыраан (ыараханы көтөҕөр кырааннаах бэйэтэ хаамар массыына. Кыраана тула эргитиллэр уһуй систээх. Онно булуок нөнүө уһаты тардыллыбыт торуоһу массыына мотуоруттан эргийэр барабаан эрийэн иилил-либит таһаҕаһы көтөҕөр.)

көтөдор сис (лөбүөккэ көмөтүнэн курууһу көтөҕөр оноһук. Суудунаҕа туруорул-лар. Сис баалката (балка-укосина) маачтаҕа эбэтэр туруору бөҕө тирэххэ иннэри балаһыанньаҕа туттарыллар. Сис баалка алын өттө тула эргийэр иэччэхтээх, өрө хантайбыт өттүгэр булуок ыйанар. К. с. булуок нөнүө тардыллыбыт торуос уонна ону тардар лөбүөккэ көмөтүнэн курууһу көтеҕөр уонна эргитэн илдьэн түһэрэр. Көтөҕөр кыаҕа үксүгэр 10 т тиийэр, copogop 300 т тиийэ курууһу биирдэ көтөҕөр модун кыахтаах К. с. эмиэ оноһуллар.)

1. тартар диэнтэн хай. аата. Хоруттарыыны ардыгар сири тартарыынан ааттыырбыт. ЕВФ УуДК
   Ырытыллар тылы болдьох бэлиэнэн аннынан тартарыы. СОТТЛ
2. Тугу эмэ бөҕө, тирэхтээх гынар сыалтан туохтан эмэ тартара, чиҥэтэ баайыы, туттарыы. ☉ Крепление, растяжка для придания устойчивости, прочности чему-л.
   Иҥнэри баран эрэр остуолбаны өсөһүннэри үөһэттэн сиргэ боробулуоханан тартарыы оҥорбуттар эбит. В. Яковлев
   Баҕаналар үрүт баайыыларын, тартарыыларын уонна өһүөлэрин уопсай оҥоһуулара производственнай булуок гиэнин курдук. СГК ТҮЧ
3. Кимиэхэ, туохха эмэ талаһыы, тардыһыы. ☉ Стремление, тяга к комучему-л.
   Төрөөбүт төрүт буорга тартарыы, кини ахтылҕана ханна да тэлэһийбитиҥ иһин ааһан-араҕан биэрбэт. ФЕВ УТУ
   [Оҕолор] килэгир таас улахан куоракка олорор буоланнар, күөххэ уонна айылҕаҕа тартарыылара улахан буолара. ЛВ МТА

1. аат.
2. Туох эмэ ыараханы олуйан өрө көтөҕөргө туттуллар туох эмэ (хол., ураҕас), олуур. ☉ Приспособление (напр., в виде палки) для поднятия тяжести при помощи меньшей силы, рычаг
   Бүүчээн төһүүтүгэр дылы (өс ном.). Умайан күүдэпчилэнэр бэрэбинэлэри эр бэртэрэ дьон төһүүнэн күөлгэ үҥкүрүтэн киллэрдилэр. Амма Аччыгыйа
   Баай хара тыа туллар тутааҕын курдук логлоһон олорбут баараҕай төҥүргэстэри төһүүнэн өрүтэ түөһэн үллэҥнэттилэр. М. Доҕордуурап
   Араас үлэни чэпчэтэргэ уонна түргэтэтэргэ, ордук улахан ыарахаттары көтөҕөргө уонна сыҕарытарга дьоннор булуогу, төһүүнү, харчаакыны былыр-былыргыттан тутталлара. ПАВ Ф-7
3. көсп. Кими, тугу эмэ туохха эмэ көҕүлүүр, хамсатар, сүрүннүүр күүс. ☉ Сила, содействующая росту, развитию кого-чего-л., движущая сила, двигатель
   Тэрийэр үлэни тупсарыы былааннаах сорудаҕы толорууга быһаччы төһүү буолар. Дьону үөр. Тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын элбэтиигэ уонна хаачыстыбатын тупсарыыга биригээдэнэн бэдэрээттэһэн үлэлээһин сүрүн төһүүнэн буолла. ФП МХ
   Ходуһа уонна мэччирэҥ сирдэрин үүнүүлэрин үрдэтиигэ биир төһүүнэн сааскы өртөөһүннэри сыл аайы тэрээһиннээхтик ыытыы буолар. ДӨАҮөКТ
4. даҕ. суолт. Туохха эмэ сүрүн күүс буолар, тугу эмэ сүрүннүүр, тутаах. ☉ Побуждающий, движущий к чему-л., основной, ведущий
   «Хоһооннор, поэмалар» диэн кинигэ …… бэчээттэниэҕиттэн Чаҕылҕан саха литературатын биир төһүү үлэһитин быһыытынан киэҥник биллибитэ. Софр. Данилов
   Аныгы көрдөбүлүнэн бырайыактыыр институт төһүү дьонунан бастыҥ архытыактардар буолуохтаахтар. Н. Лугинов
   Бу дойдуга дьиэ кэргэн экэниэмикэтэ инники сайдыыга төһүү күүс эбит. «Чолбон»