I бедро, ляжка (человека, животного); задняя нога (животного) # кыптыый буута ручки ножниц; Ынах буута название одного из созвездий.
II пуд; буут бурдук пуд муки.

n. hip, haunch, hock, thigh

I
аат.
1. Киһи атаҕын эбэтэр сүөһү кэлин атаҕын такымыттан үөһэ өттө бүтүннүүтэ. ☉ Бедро, ляжка (человека), задняя нога (животного)
Онтон туран ынахтарын икки буутун сиэн, үс ыаҕас кымыһы иһэн малааһыннаабыттар. Н. Неустроев
Байбал тоһоҕону оҕус хаҥас буутун туһунан суха ураҕаһыгар туора, чорбоччу саайан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Чүөчээски эмиэ быһыччатын ылан эһэтин буукка дьөлө аста, эһэтэ, куолутунан, хамсаабата. Суорун Омоллоон
2. көсп. Ыстаан, баккы аҥар атахха кэтиллэр чааһа, аҥар сотото. ☉ Штанина
Ыстаанын буута синньигэһинэн тойонноотохпуна эписиэр быһыылаах. Эписиэри «бочуоттаан» иккитэ ыттым. Т. Сметанин
Ыстаанын буута ононманан дьөлүтэ умайбыт... И. Гоголев
тюрк. бут, пут
♦ Буута быстарынан — кыаҕа баарынан түргэнник, муҥ кыраай түргэнинэн. ☉ Во весь опор, во все лопатки (букв. чтоб бедро оторвалось)
Бөрөм миэхэ эргиллэн да көрбөккө, ойуур диэки буута быстарынан субурус гынан хаалла. Т. Сметанин. Буут биэр — түргэнник куот, тэскилээ. ☉ Быстро удирать, улепетывать, дать стрекача
Эһэм куттанан солуурчаҕын түҥнэри тэбээт, буут биэрбит. А. Федоров. Муостаах таба буут биэрэр. Саарба, саһыл тэскилиир... М. Доҕордуурап
Хаста даҕаны ойуур диэки буут биэрэ сыһасыһа тохтоотум. «ХС». Тэҥн. атахха биллэр. Буутун этэ буспут (муҥутаабыт) <сиһин этэ сиппит> — сааһын туолбут, улааппыт, сиппит, төлөһүйбүт. ☉ Достигать полной зрелости, находиться в расцвете сил
«Буутун этэ бустаҕына, холун этэ хойуннаҕына, былыргы мин саҕа бухатыыр буолсу», — диэн уурайан туран, киһитин хайҕаата. Эрилик Эристиин
[Манчаары:] Ол туора улуус бастаахтара: «Чоочо кинээс тустууга баранан, сиһин этэ ситэ илик, буутун этэ буһа илик уу ньылбаҕай уолун туһуннарар», — диэтэхтэрэ. В. Протодьяконов
Алык бэргэн уйгубыйаҥ олоххо түбэһэр. Буутун этэ муҥутуур, сиһин этэ ситэр. «ХС»
II
аат., эргэр. Урукку ыйааһын кээмэйэ: 16 киилэ 380 кыраам. ☉ Старая русская мера массы, пуд (16,38 кг)
Ол уон муунта бурдугу ыстахха, бэйэтэ уон буут бурдук үүнэрин суоттаан сордоон баран, Көстөкүүн сөбүлэнэн, Миитэрэй сарсын барыах буолла. Амма Аччыгыйа
Доромоон көрдөһөр дуу, ааттаһар дуу киэбинэн: «Тойонуом, сэттэ буукка холоон ыллаҕыҥ дии, сэттэ бууттан итэҕэс тахсыа суоҕа». Күндэ
Саха сирин холкуостара өҥ сылларга суудаарыстыбаҕа мөлүйүөҥҥэ чугаһыыр буут бурдугу туттарар этилэр эбээт. П. Егоров
◊ Буут сир эргэр. — сир (хол., бурдук сирин) иэнин кээмэйэ: 400 квадратнай саһаан, а. э. дэһээтинэ алта гыммыт биирэ. Буут сиргэ буут (16 кг) бурдук ыһыллара. ☉ Мера площади (пашни): 400 квадратных саженей, или 1/6 десятины
На этой площади сеяли пуд зерна. Буут сирэ диэн ааттаан, иккилии ыыра баттыыр хаамыынан уон саһаан туоралаах, түөрт уон саһаан усталаах тыаны мээрэйдээн солоторго кэпсэппитэ. Күннүк Уурастыырап
Биирдэ Сэмэн ол тыаҕа хара ойууру солоон үс буут сирин оҥостубутун Дэлиһиэй: «Мин тыабын күүһүнэн солоото», — диэн үҥэн, көмүс биир харчыта суох ылбыта. Эрилик Эристиин

аат. Киһи илиитэ-атаҕа; сүөһү, кыыл илин, кэлин атаҕа. ☉ Конечности человека и животных
Харытыан кырдьаҕас кимиилээхтик аһыырсиир. Сылгы суор холото сыалаах ойоҕоһун кытта улар түөһүн, холун-буутун хадьырыйар. Л. Попов
Бэттиэмэ оттоох ходуһабар, Бэдьэйэ сиэлэр налыыбар Хотуурданан куһуйдарбыан, Холбун-бууппун мускуйдарбыан... И. Федосеев
Хол-буут күүрдэн сылгылар Ходьоҥноһо тардаллар. С. Тимофеев
◊ Хол-буут араар — идэһэни, булду чаас-чааһынан эттээ. ☉ Делить на части, разделывать (напр., тушу)
Мицкевич хомунан таһырдьа тахсыбыта, хайыыүйэ сылгылары өлөртөөбүттэр, холбуут араартаабыттар. «ХС»
Куобах этин кыра кэрчиктэргэ эбэтэр холбуут арааран баран, кэтит эркиннээх чугуун иһиккэ угуллар. ТИИ ЭОСА
Арай биирдэ оонньуу сылдьан, «идэһэлэннэхпит» аатыран ол мас аты сүүскэ сырбатан охторон түһэрэн, хол-буут араартаан барбыппыт. «ББ». Хол-буут ылыс (үллэһин) — өлөрөн баран тугун эмэ үллэһин, тугуттан эмэ тииһин. ☉ Делиться добычей, иметь свою долю от добычи
Күөстэрин өрөн бараннар Көрдөөх дьээбэ сааһыттар, Холун-буутун үллэстэннэр Кубаларын ыппыттар. И. Эртюков
Оччо ыраах бултуу барсыбыт киһи хол-буут ылсар ини. НАГ ЯРФС II