n . cloud; былытыр= v. to become cloudy

туохт. Былытыр, тыалыр, былытынан бүрүлүн. ☉ Испортиться (о погоде), затягиваться тучами (о небе).

несов. 1. (становиться хмурым) сабыһын, уорастый, түрдэһин; 2. (морщиться — о лбе, лице) түрдэһин, сүллэһин, сабыһын; 3. перен. түүппэҕир, былытыр; нёбо хмурится халлаан былытырар.

былытыр диэнтэн хай
аата. Ыраас түүн былыттаах түүннээҕэр тымныы буолар, тоҕо диэтэххэ, түүҥҥү былытырыы тымныыны мөлтөтөр. МА ФГ. Күн-дьыл халандаарыгар салгын температуратын, тыал хайысхатын, халлаан былытырыытын, сөҥүү түһүүтүн бэлиэтиигит. СМН АҮө

ж. былытырыы; переменная облачность халла-халла былытырыы; сплошная облачность дэхси былытырыы.

хантаарый диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Моойторук салгыны сытырҕалаан хантаарыҥнаата. Л. Попов
Оҕонньор былытыран балаҕырбыт халлаан диэки хантаарыҥнаан кэбистэ. П. Аввакумов
Эмээхсиним сүр баҕайытык хантаарыҥныы, эргичиҥнии түстэ. Р. Кулаковскай

сущ
(ж. р., мн. ч. нет)
былытырыы

туохт. Былытынан сабылын, бүрүлүн. ☉ Покрываться, затягиваться облаками, тучами
Биир киэһэ Тоойук оҕонньордооххо хотон оҥорсуһан баран, дэлби сылайан, дьиэлээн испитим. Халлаан былыттаммыта. И. Сосин
Ким көрбүтэй былыттаммат Өрүү дьэҥкир халлааны, Эҥсилгэннээх буурҕаламмат Хотугу туундараны? С. Тарасов. Тэҥн. былытыр

сүүрбэ диэнтэн барыл
ахс. аат. Холобур, мин аармыйаҕа сылдьыбытым сүүрбэччэ сыл буолла. Амма Аччыгыйа
Талахтар иннилэригэр сүүрбэччэ миэтэрэ сиртэн буруо бурҕас гынна. Т. Сметанин
Ичигэс, былытырбыт, сүүрбэччэ эрэ кыраадыс буоллаҕа буолуо. С. Ефремов

быралый диэнтэн дьаһ
туһ. Оргуһуохтаах ыаҕастаах Тулаайах кыыс оҕону Күн көрбүт Көмүс хайатын ийэтэ Быралыппыта үһү диэн, Быһаараллар этэ. Саха фольк. Былааспыт иннигэр Быһылааннаһыахпыт, Былыргы быһыыны Быралытыахпыт, Аныгы майгыны Аан дойдуга Аҕалыахпыт! Эллэй
Былытырбыт санаабын Быралыта сатааммын, Турдум өр чуумпуран. Р. Баҕатаайыскай