Якутские буквы:

Якутский → Русский

быһыта-орута

нареч. резко, отрывисто; быһыта-орута саҥарда он говорил резко.

Якутский → Якутский

быһыта-орута

сыһ. Соччо ситимэ, сибээһэ суохтук, одоҥ-додоҥ. ☉ Отрывисто, отрывочно, не совсем полно
Чомпооһоп аара суол кытыытыгар баар нэһилиэктэр тустарынан быһыта-орута сэһэргээтэ. Софр. Данилов
Бэйэтин табыллыбатах дьылҕатын туһунан быһыта-орута кэпсээтэ. Н. Заболоцкай
Кини [Дьэргэли] быһыта-орута да буоллар нууччалыы бэйэтин наадатын быһаарсара. «ХС»
△ Өр буола-буола, хам-түм, хаһан эмэ. ☉ Редко, урывками, изредка, иногда
Бурхалей өйүгэр урут быһыта-орута охсуллан ааһар санаалар киирэн кэллилэр. Эрилик Эристиин
Бастакы киһи туох эрэ үөрбэ курдугунан дайбааттыыр, үөхсэр кэһиэхтээх сөҥ куолаһа быһыта-орута охсуллан кэлэр. Н. Заболоцкай
«Туох буоллаҕай?» — диэн, Арбатскай быһытаорута санаат, суһал соҕустук хомунан, уотун умуруоран тахсан барбыта. В. Яковлев

Еще переводы:

аргыстаһааччы

аргыстаһааччы (Якутский → Якутский)

аат. Аргыс буолааччы, аргыстаһан айаннааччы. ☉ Спутник чей-л.; сопровождающий кого-л.
Аргыстаһааччылар үлэ эҥин туһунан быһыта-орута кэпсэттилэр. М. Доҕордуурап

тыгыаластаа

тыгыаластаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тыыныҥ кылгаан быһыта-орута тыыммахтаа. ☉ Дышать учащённо, прерывисто, запыхаться
Ол тылы Маайа бэйэтэ сүрдээх ис киирбэхтик, тыына кылгаан тыгыаластаан ыла, сыа-арыы быыһынан сыыйан саҥарбыта. С. Федотов

чымаадыс

чымаадыс (Якутский → Якутский)

даҕ. Киэмсик, үтүөмсүк. ☉ Жеманный, манерный
Саамай улахан чымаадыс эн эбиккин. Н. Лугинов
[Төлөпүөҥҥэ] бэрт чымаадыс саҥа кэмчилээбит курдук, быһыта-орута этитэлиирэ иһилиннэ. В. Яковлев
русск. чванься

кэпсээмэхтээ

кэпсээмэхтээ (Якутский → Якутский)

кэпсээ диэнтэн тиэт
көрүҥ. Геолог ыарахан үлэтин, хоту дойду туһунан кэпсээмэхтээн баран …… утуйан хаалла. Н. Босиков
Максим Андреевичка хайдах сылдьыбытын, сорудаҕы хайдах толорбутун сонно быһыта-орута кэпсээмэхтээтэ. П. Филиппов

тосту бааччы

тосту бааччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус быһаччы, аһаҕастык. ☉ Слишком прямолинейно, открыто
[Туйаарыма Куо:] Ол эрээри, тоҕо эрэ Бу дойдубут Буордуун көбүөхтээтэ, …… Тоҕо эрэ Тосту бааччы Дьэс эмэгэтэ Дьэргэлдьийэ эргийдэ. П. Ойуунускай
[Помещик] быһыта-орута, тосту бааччы саҥартыыр. И. Тургенев (тылб.)

киҥир-хаҥыр

киҥир-хаҥыр (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Кыыһырбыттыы бүтэҥитик, быһыта-орута (саҥар, кэпсэт, тыллас). ☉ Раздраженно, глухо, прерывисто (говорить, переговариваться)
    Киҥир-хаҥыр саҥарсар буоллулар. И. Гоголев
    Хара бэкир киһи …… тугу эрэ киҥир-хаҥыр тыллаһар. Н. Заболоцкай
    Кыра-хара дьон киҥир-хаҥыр кэпсэтэллэр. П. Филиппов
    △ Чуолкайа суохтук, бүтэҥитик быһыта-орута иһиллэрдик (кутур, ыллаа). ☉ Невнятно, под нос, глухим голосом, прерывисто (напевать)
    [Абааһы] Кэскилэ суохтук киҥирхаҥыр ыллыы иһэр. ПЭК ОНЛЯ I
    Кини киҥир-хаҥыр кутура-кутура, …… ымдааннаах ыаҕаһы биэ диэки дьалкыппахтыыр. Н. Якутскай
  2. даҕ. суолт. Сөбүлэспэт, тыҥааһыннаах, тыл-тылга киирсибэт. ☉ Временами неровный, напряженный (о взаимоотношениях между людьми)
    Кэргэнниилэр …… киҥир-хаҥыр сыһыаннарын туора дьоҥҥо тарҕатыы сиэргэ табыллыбат. ПБН КСКТ
уох-төлөн

уох-төлөн (Якутский → Якутский)

аат. Ким, туох эмэ омуна, өрө күүрүүтэ, өрүкүйбүтэ. ☉ Пыл, огонь, страсть
Уоҕа-төлөнө уҕарыйбытын кэннэ, кыратык, быһыта-орута тыл бырахсан кэпсэттибит. Н. Заболоцкай
Охсуһуу дьоҥҥо күөдьүппүт уоҕа-төлөнө ааһа илик. Т. Сметанин
Володя эмискэ өрө күүдэпчилэммит тапталын уоҕа-төлөнө уҕараабыт. «ХС»

көтүмэхтик

көтүмэхтик (Якутский → Якутский)

сыһ. Кичэлэ суохтук, дьалаҕайдык, буоллун-хааллын, бүттүн эрэ диэн (хол., оҥор, үлэлээ). ☉ Небрежно, неряшливо, нерадиво, поверхностно (напр., работать, относиться к делу)
Биһиги айааччыларбыт сүрүн тииптэрин дириҥник биэрбэттэр, көтүмэхтик, быһыта-орута тардан, атынатын халы-мааргытык сыбаабыт курдук, суруйаллар. П. Ойуунускай
Сатыы айаҥҥа тэһийиминэ, күттүөнэ да суохтан күлүү-салыы эмиэ баар, көрдөөх сытыы тылы этээри, көтүмэхтик саҥаран кэбиһэн баран, саатан-кыбыстан хаалыы эмиэ баар. Амма Аччыгыйа
Хаппытыан муостаны кыҥаан көрбөхтүүр. — Көтүмэхтик үлэлиигит! А. Сыромятникова

бэркэ

бэркэ (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Олус күүскэ, күүстээхтик, олус. ☉ Очень, слишком, чрезвычайно
Чинарин кэпсэтииттэн бэркэ алларыйдар даҕаны, Маарыкчааны хайдах хаалларбытын быһыта-орута кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Улуу суруйааччы [Максим Горькай] саха норуотун үгүс үйэлэр усталарыгар сайыннарбыт тылынан уус-уран айымньытын эмиэ бэркэ интэриэһиргиирэ. Софр. Данилов
Бэркэ илистибит, иэдэйбит дьон дьиэбитигэр тиийбиппит. Далан
2. Олус үчүгэйдик, туйгуннук, ааттаах үчүгэйдик. ☉ Очень хорошо, прекрасно, отлично
Түүн от сылааһыгар угуттанан, мин бэркэ утуйан турдум. Н. Неустроев
Бары да холкуос ыччаттара эбиттэр, үксүлэрин төрөппүттэрин кини бэркэ билэр. Софр. Данилов
Мин суругу ылан баран, олус диэн көҕүйдүм, онуоха эбии кинилэри барыларын олус бэркэ билэр дьонум буолан биэрдилэр. Н. Заболоцкай

кыйытын

кыйытын (Якутский → Якутский)

I
туохт. Туохтан эмэ тэптэн кыыһыр, кыйахан, абатый. ☉ Распаляясь все более, злиться, раздражаться, нервничать
Кини Глафираҕа көмөлөһөр кыаҕа суоҕуттан, кинилиин саатар биир тылы кэпсэтэр бырааба суоҕуттан ис-иһиттэн кыйыттара. Л. Попов
Айдар түннүгүнэн көстөр куоратын мара көрүҥүттэн иһигэр кыйытта турда. Н. Лугинов
«Дьэ, оттон абаккам, хайаан да син биир баскын хатаран баран тэйиэм!» — дии-дии кыйыттакыйытта кыбдьыгырыыр саҥата уолга быһыта-орута иһиллимэхтээтэ. Уустаах Избеков
II
кый II диэнтэн атын., бэй
туһ. Атаҕым дьарҕата кыйыттан ыалдьыбыта хас да хонно. И. Егоров
Хаҥас окумалын уҥуоҕа тас өттүнэн бэрт куһаҕаннык кыйыттан ыалдьара, кыра да тымныыны дэҥ көрбөт буолла. Тумарча
Отон курас амтана айаҕын хам ылла. Тииһэ кыйыттыах курдук буолла. М. Доҕордуурап