Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэйдиэ

  1. нареч. везде, повсюду; сүөһүлэр бэйдиэ барбыттар стадо разбрелось; 2. обиходный, повседневный; бэйдиэ таҥнар таҥас повседневная одежда.

Якутский → Якутский

бэйдиэ

  1. сыһ.
  2. Ханна баҕарар, бэрээдэгэ суохтук. Везде, всюду, беспорядочно
    Кинигэлэр, сурунааллар, кумхам тутуллубут, хайа тыытыллыбыт, суруллубут лиистэр бэйдиэ ыһылла сыталлара. Г. Угаров
    Чучунаа диэн дьонтон, киһиттэн тэйэн, куотан, күрээн, наар хайалаах сиринэн бэйдиэ сылдьар кыыллыйбыт киһи. Н. Абыйчанин
    Эмп ылыллар биир дьоһуннаах источнигынан айылҕаҕа бэйдиэ үүнээччи уонна культураҕа киллэриллибит эмтээх үүнээйилэр буолаллар. МАА ССЭҮү
    түөлбэ. Хаһан баҕарар, куруук, эргиччи, өрүү, тохтобула суох. Всегда, постоянно
    Дьэ, ол куруук киирбэт күннээх, хагдарыйбат чээл күөх оттоох-мастаах бэйдиэ сайын дойду. Хоро дойдута диэн ол буолуохтаах. Н. Заболоцкай
  3. Олус элбэхтик, аһара күүскэ (мэлдьэх. этиилэргэ тут-лар). Много, чрезмерно (обычно употр. в отриц. оборотах)
    Бу дойду чөкөтө бэрт. Ордук урут сөмөлүөт, массыына сылдьыбат эрдэҕинэ, атын сиртэн ый баһыгар-атаҕар биир эмит киһи кэлэн барара. Онон, ол-бу тумуу-сөтөл бэйдиэ тарҕаммата. Г. Угаров
    «Ойуун абааһыта буулаабыт ыаллара», — диэннэр оҕолоохуруулаах баай, мааны хотуттар бэйдиэ ыалдьыттаабаттар. И. Гоголев
  4. Мээнэҕэ, сыала-соруга суохтук, түбэһиэхчэ. Зря, попусту, бесцельно (в отриц. оборотах)
    [Нүһэр Дархан:] Бу тааска олорон …… элбэҕи эҥсэ саныыбын, үгүһү өйдөөн кэлэбин... Бүгүн даҕаны бу ытык тааска мин эһигини бэйдиэ ыҥырбатым. И. Гоголев
    Эдэр киһиэхэ бэйдиэ тыллаһыа суохха баара. «ХС»
  5. Дэбигис, эрэйэ суохтук, түргэнник (мэлдьэх. этиилэргэ). Легко, быстро, скоро (обычно употр. в отриц. оборотах)
    Ханныгын да иһин Ойуурап бэйдиэ бэриниэ суоҕа, ол гынан баран, туһалаах дьыала атахтаныан, бытаарыан сөп. Г. Угаров
    Холкуос бэрэссэдээтэлинэн быыбардыы сылдьыбыттара. Аҕыйах хонон баран аккаастаммытым. Киһи бэйдиэ кыайыа суох үлэтэ быһыылаах этэ. «ХС»
  6. даҕ. суолт. Көннөрү, судургу, туох да уратыта, уустуга суох (мэлдьэх. этиилэргэ). Простой, обыкновенный (обычно в отриц. оборотах)
    Дьэ дьикти ыт. Бэйдиэ ыт буолбатах... Абааһы кубулуна сылдьар быһыылаах. И. Гоголев
    Бу түүл бэйдиэ түүл буолбатах, ити адаар муостаах тайах булчут эбээн соргутун, дьолун түһэ буолуохтаах. В. Лебедев (тылб.)

Еще переводы:

везде

везде (Русский → Якутский)

нареч. ханна баҕарар. бэйдиэ; везде и всюду ханна баҕарар.

везде

везде (Русский → Якутский)

нареч
ханна да, ханна барытыгар. Везде росла трава - барытыгар от үүнэн турара.

нареч.
ханна баҕарар (бэйдиэ)

дьэллиһэх

дьэллиһэх (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Дьэллигирэр, туох да сыала-соруга суох бэйдиэ сылдьар киһи. Бродяга, скиталец. Хардаҥ чыычаах халлааны хайа дайбаатаҕына хара дьэллиһэх хаана хамсыыр үһү (тааб.: сата)

дьэлликтээһин

дьэлликтээһин (Якутский → Якутский)

аат. Дьиэттэн-уоттан тэлэһийэн эбэтэр дьиэтэ-уота суох хаалан мэнээк кэрийии, бэйдиэ барыы. Скитальчество, бродяжничество
Улааппыт оҕолор сокуону кэһэр, куһаҕан майгыланар көрүҥнэрэ ханныктарый: дьэлликтээһин, арыгы иһии, төрөппүттэр уонна учууталлар сабыдыалларыттан тахсыы. ОАП ИиЭУО

илэчиискэлээ

илэчиискэлээ (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Албыннаан аһаан-таҥнан бэйдиэ сырыт. Бродяжничая, плутовать
Бандьыыттар дьиэҕэ киирэллэр-тахсаллар, ол иһигэр биир Бөкчөҥө Бүөтүр диэн …… куруук хаартылаан илэчиискэлии сылдьан, айан дьонун харчыларын хармааннаан ылан баран сүтэн хаалбыт киһи баар. Уустаах Избеков

кэбис даа

кэбис даа (Якутский → Якутский)

туттул. сыһ. холб. Саҥарааччы эйэҕэс көрдөһүүтүн, ааттаһыытын көрдөрөр. Выражает вежливую просьбу, мольбу говорящего не совершать действие (пожалуйста, не надо)
Кэбис даа, оонньуургун бэйдиэ ыһан кээһимээрий.  Кэбис даа, биэбэкээм, ытаахтаама даа! Амма Аччыгыйа

талбалаах

талбалаах (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Сирэрталар, талымас. Строгий в выборе, привередливый, капризный, разборчивый
Тарбыйах тарбыйахтан Талбалаах эмээхсин Тарбыйаҕын истэрим. Дьүлэй Бүөкээн
Сиибиктэ, эппитим курдук, бэйдиэ үүммэт уонна үүнэр да сирэ талбалаах. И. Данилов

күчүгүрээ

күчүгүрээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. Улахана суохтук тугу эрэ үлтүрүтэр (хол., саахары кирэр) тыаһы таһаар. Издавать негромкий хруст, треск, похрустывать, потрескивать
Хара буруо харалдьыта Хатан Тэмиэрийэ обургу уот иччитэ Күлэ-күлэ күчүгүрээтим, күлүмнүү-күлүмнүү күөдьүйдүм. П. Ойуунускай
Атаҕын анныттан бэйдиэ бииргэм күчүгүрүүр көмүрүө хаар: «Оннук-оннук», — дииргэ дылыта. Н. Заболоцкай
Арай биир күн туох эрэ күчүгүрээн ааспытын истэн, наһаа куттаммытым [куобах кэпсиир]. Р. Кулаковскай

кэйгэллээччи

кэйгэллээччи (Якутский → Якутский)

аат., кин. Кими-тугу эмэ элбэхтик өлөрөр-өһөрөр, кыдыйар киһи. Тот, кто занимается истреблением, уничтожением кого-чего-л.
Кыылы бэйдиэ кэйгэллээччилэри Кыыллыы кыргыам этэ, биллэр. И. Гоголев
Оробуочайдар кэйгэллээччилэргэ саалаах-сэптээх харданы оҥорор кэмнэригэр бырабыыталыстыба расовай өстүйүүнү күөртээн туһамматын биһиги билэбит. В. Ленин (тылб.)

хачаннар

хачаннар (Якутский → Якутский)

хачан диэнтэн дьаһ
туһ. [Сайылыктан кыстыкка көһөргө, кыстыктан сайылыкка тахсарга] ынахтарбытын сиргэ хоннорон, аанньа аһаппакка хачаннаран, ыыр кэми көтүтэн, үүтү наһаа быһа түһэрэбит, сороҕор маассабайдык уолларабыт. «Кыым»
Биһиги ыччат сылгынан киэҥ бүтэйдээх бааһынаҕа маҥнай олохсуйуохтарыгар диэри хаайан баран, хачаннарбакка эрэ, кэмигэр ааннарын аһан бэйдиэ сырытыннарабыт. ААИ ОБСЫҮ