Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бэлиэтик

сыһ. Чуолкайдык, уратытык (көһүн), биллэрдик. Заметно, ясно
Надялаах Иван Иванович быйылгы, былырыыҥҥы, иллэрээ сыллааҕы олохторуттан туох бэлиэтик өйдөнөн хаалла? Суох... Софр. Данилов
Кыргыттартан таҥна сылдьар таҥаһынан, хаана ырааһынан, көрүҥэ нарынынан биир кыыс бэлиэтик көстөр. Н. Якутскай
Албан ааттаах биир көлүөнэ доҕотторуттан кини уһулуччу бэлиэтик көстөр өттө: кини саха сэбиэскэй литературатын төрүттээбит үрдүк үтүөлээх. «ХС»

бэлиэ

  1. аат.
  2. Туох эмэ атыттартан араарыллыан сөптөөх уратыта, оннук ураты буолар көстүү, предмет. Знак, метка, отметина
    Ханна да киһи хараҕын хатыах, болҕомтотун ууруох бэлиэ баара көстүбэт. Н. Заболоцкай
    Иистэнэр массыыналарга анаан оҥорор үс фазалаах двигателлэрэ хаачыстыба Судаарыстыбаннай знагынан бэлиэтэннилэр, бу предприятие бородууксуйатын бочуоттаах биэс муннук бэлиэтин ылбыт отутус көрүҥэ. «Кыым»
  3. Туох эмэ баарын эбэтэр суоҕун, көстөн кэлиитин чинчитэ, сибикитэ. Примета, признак, проявление чего-л.
    Коля өрүтэ сыҥсыйбахтаата. Ити кини кыыһырбытын бэлиэтэ. Софр. Данилов
    Бу, кини санаата уларыйыытын бастакы бэлиэтэ этэ. И. Никифоров
  4. Туох эмэ буолан ааспытын сүтэ илик суола-ииһэ, өйдөбүлэ. Еще заметные, уловимые следы, отпечатки чего-л. [Мэхээс] сүүһүн, иэдэһин мырчыстаҕастара тайҕаҕа олорбут, бултаабыт кэмнэрин бэлиэтэ буолан дириҥник дьурааламмыттар. Н. Заболоцкай
    Түбэҕэ тайах сылдьыбыт бэлиэтэ элбэх. Т. Сметанин
    Чаҕыл Тордоохоп кини [Сардаана] сүрэҕэр-быарыгар, өйүгэр-санаатыгар умнуллубат бэлиэни хаалларбыта. С. Никифоров
  5. даҕ. суолт. Харахха быраҕыллар, биллимтиэ, көстүмтүө. Заметный, приметный, бросающийся в глаза. Бэлиэ дьүһүн. Бэлиэ ойуу
    Уһун синньигэс кубаҕай дьахтар туох да өйгө хатанан хаалар бэлиэ тылы саҥарбат, бэрт үксү саҥарар, күлэр-салар да, утары умнуллан иһэр. Амма Аччыгыйа
    Алдан баай көмүһүн аан бастаан булбут М. Тарабукиҥҥа тоҕо ханна эмэ бэлиэ пааматынньык суоҕуй? Суорун Омоллоон
    Ыас хара баттахтаах, ыыс араҕас хааннаах, сып-сытыы харахтаах бэлиэ киһи дьыбааҥҥа тиэрэ түһэн олорор. И. Гоголев
    ср. тюрк. белге, белги ‘знак’
    Бэлиэ биэр — илиини, атаҕы хамсатан, хараҕынан имнэнэн кимиэхэ эмэ тугу эмэ биллэр. Подавать кому-л. какие-л. знаки
    Бары сиэптэрбин дьэҥдьийдилэр уонна землянкаҕа киир диэн илиилэринэн бэлиэ биэрдилэр. Т. Сметанин
    Балашов этэн бүтүүтүгэр, Наполеон эмиэ холтуунун ылан сыҥсырыйда уонна бэлиэ биэрэн, атаҕынан икки төгүл муостаны тиҥилэхтээтэ. Л. Толстой (тылб.)

кэрэ-бэлиэ

даҕ. Үөрүүлээх, умнуллубат чаҕылхай өйдөбүлү хаалларар. Оставляющий радостное, незабываемояркое впечатление
Кэрэ-бэлиэ күннэрбит Кэлээхтиирин саҕана Күөрэгэйдиир чыычаахпыт Көрө-нара үксээтэ. А. Абаҕыыныскай
Кэрэ-бэлиэ күннэргэ: ким эмэ төрөөбүт күнэ эбэтэр саҥа киһи төрөөтөҕүнэ эҕэрдэлээһиннэри кытта …… сибэккилэри бэлэхтээтэхтэринэ үлэһит киһиэхэ төһөлөөх үөрүүлээх буолуой? ПА
[П. Тулааһынап] элбэх кэрэ-бэлиэ айымньылары айбыта. «ХС»

Якутский → Русский

бэлиэ

метка.

Якутский → Английский

бэлиэ

n. comp. account

бэлиэ

n. sign, mark, token; бэлиэтии көр= v. to observe, witness, notice


Еще переводы:

кэкэҕэр

кэкэҕэр (Якутский → Якутский)

даҕ. Кэкэйбит быһыылаах, моонньун кэннин диэки чирэһиннэрэ туттубут. С напряженно застывшей шеей и отведенной назад головой
Кэдэгэр систээх, Кэкэҕэр быһыылаах, Кэҕэлиирэ кыылым …… Кэрэ чуор куолаһынан Кэрэ бэлиэтик кэпсээтэ. ДВ О

оттомур

оттомур (Якутский → Якутский)

туохт. Болҕомтолоох, дуоспуруннаах, көрсүө буол. Стать разумным, серьёзным, сознательным
Билигин өссө сааһыламмыт, түс-бас тыла бэлиэтик иһиллэр, оҕону сыаналыырдыы эттэххэ, эбии оттомурбут. Р. Баҕатаайыскай
Орто дойдуга Оҕо курдук Оттомурбакка олоруум, Түспэтийбэккэ эрэ Төннүүм. В. Гольдеров

биттэн

биттэн (Якутский → Якутский)

туохт., итэҕ. Туох эмэ буолуоҕун эрдэттэн таайан хайдах эмэ буол, бэлиэтик быһыылан. Заранее предчувствовать, узнавать что-л. по приметам, знакам, явлениям, предвещающим что-л. Уһун күҥҥэ мин ону биттэнэн Уҥа хааһым кыһыйан биэрдэҕин. И. Егоров
Оҕонньордоох эмээхсин кинилэри хобдохтук көрсүбүттэр. Иккиэн ардаҕы биттэнэн, дьарҕаран, ыарытыйан сыталлар үһү. Н. Габышев
Сүрэҕим куһаҕан бити биттэнэ илик. П. Ойуунускай

дэгдэҕэр

дэгдэҕэр (Якутский → Якутский)

көр дэбдэгэр
Киил оҕонньор үөлээннээҕин сирэйин өҥөйөн көрдө. Сэмэн дьүдьэйэн, уруккутуттан уларыйан, бэл урут толору эттээх төгүрүк сирэйэ дэгдэҕэр имнэнэн, кырыыланан хаалбыт. Н. Лугинов
Икки иҥин дэгдэҕэр уҥуохтара ордук бэлиэтик, кэрэлэнэн, туора киһи хараҕар тута быраҕыллар. Н. Босиков
Кыра соҕус дэгдэҕэр имнээх, хара бараан, модороон соҕус сирэйэ бэйэтэ-бэйэтинэн этэ. «ХС»

мылаҕар

мылаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Кэтит, этиргэн сирэйдээх (хантаччы тутта сылдьар киһини этэргэ). С широким, мясистым лицом со вздёрнутым подбородком
Хара баттаҕын ньалҕаарыччы тарааммыт, орсоҕор тииһэ мылаҕар тө гүрүк сирэйигэр ордук бэлиэтик көс түбүт Кэнчээри …… саҥара-саҥара, кэккэлэһэ хаа ман испитэ. М. Попов
ср. бур. пилагар ‘широкий (только о лице)’

туһулуу

туһулуу (Якутский → Якутский)

аат., тыл үөр. Кими, тугу эмэ тустаан, аатын ааттаан ыҥырары бэлиэтиир тыл. Обращение
Туһулуу тыыммат эттиктэргэ, сиргэ-дойдуга, араас хамсыыр-харамайга эмиэ туһаайыллыан сөп. ЧМА СТС. Туһулууну саҥарарга ыҥырар интонация туттуллар, туһулуу атын тыллардааҕар арыый күүскэ, бэлиэтик этиллэр. ННН СТМО
Этии ортотугар турар туһулууну икки өттүнэн соппутуойунан араарыллар. ПНЕ СТ

кыһам

кыһам (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ кэтэх урсуна. Фон чего-л.
Үрэх халдьаайы хордоҕойугар кутуйахсыт көтөн сапсына сылдьара харалаабыт тыа кыһамыгар сүрдээҕин туртайан, сырдаан көстөрө. И. Сысолятин
Халлаан сырдык кыһамар тииттэр үөһээ төбөлөрө кэрэлэнэн бэлиэтик көстөллөр. «ХС»
Түннүк сырдыгын кыһамыгар көрдөххө, көп түү курдук хаар кыырпахтара оргууй аҕай тэлбээриһэн түһэллэр. «Чолбон»
2. Өрүс эбэтэр муора үрдүк, туруору сыыра. Высокий, отвесный берег
[Кырса хороонун] үрдүк сиргэ, туундара булгунньахтарыгар, байҕал кыһамынааҕы таастарга оҥостор. И. Федосеев
Сөҥүү боруодалара …… сүүһүнэн миэтэрэ үрдүктээх Лена уҥа кыһамнарын устун көстө сыталлар. ГКН МҮАа
Туруору сыыр тэллэҕинэн ааһар синньигэс кытыл. Узкая полоска земли вдоль отвесного берега
Хотугу байҕал субурҕа кыһамнара эҥин эгэлгэ сибэккинэн, күпкүөх чыыбаҕа отунан силигилии симэнэн ахан тураллар. «ХС»

түс-бас

түс-бас (Якутский → Якутский)

  1. көр түс-бааччы. Үлэ туһунан түс-бас быһаарсар наада. А. Сыромятникова
    Николай Аммосович хара бастакыттан түс-бас туттубута. В. Титов
    Бэйэтэ да чэйдии-чэйдии, да саас-сааһынан түс-бас сүбэлиирин олус сөбүлүүр. «Чолбон»
    2
    түспэ диэн курдук. Билигин өссө сааһыламмыт, түс-бас тыла-өһө бэлиэтик иһиллэр. Р. Баҕатаайыскай
    Кыргыттар миигиттэн истиҥ сыһыаны, түс-бас, көрсүө тылы күүтэллэр эбит. В. Титов
    Билигин кинилэр түс-бас ыал буоллулар, үс оҕолоро улаатан эрэллэр. «Кыым»
    Түс-бас киһи — оттомноох, дуоспуруннаах киһи. Степенный, основательный, серьёзный человек
    Самойлович, кырдьык, астык кэпсэллээх түс-бас киһи эбит. «Кыым»
    Кыырыктыйбыт баттахтаах, ортону аннынан уҥуохтаах, түс-бас сэбэрэлээх киһи киирэн кэлэр. «Сахаада»
    Түс-бас киһитэ булан, мин аҕабар суорумньулата ыыт. КНО
character

character (Английский → Якутский)

бэлиэ

mark

mark (Английский → Якутский)

бэлиэ