аат.
1. Тугу эмэ туохха эмэ (хол., көрдөрүүгэ о. д. а.) бэлэм оҥоруу. ☉ Подготовка чего-л. к чему-л. (напр., к показу и т. д.)
Биология учууталын үлэтэ-түбүгэ күһүн элбээччи: учебнай-опытнай учаастак үлэтин түмүктээһин, үүнүүнү хомуйуу, быыстапкаҕа бэлэмнээһин. Софр. Данилов
Нууччалыы тиэкиһи бэлэмнээһиҥҥэ «Манифест» сорох сирдэрин Ленин оҥортообут тылбаастарын туһанныбыт, уонна тиэкискэ бүтүннүүтүгэр ленинскэй терминология туттулунна. К. Маркс (тылб.)
2. Анал билиини биэрии, үөрэтии. ☉ Обучение, привитие необходимых для чего-л. знаний
Биһиги, учууталлар, холкуос үлэһиттэрин бэлэмнээһин — холкуос бэйэтин дьыалата диэн көлбөрүтүнэн истэхпитинэ, балаһыанньа уларыйбата чахчы. Софр. Данилов

туохт.
1. Туттарга, туһанарга сөп гына оҥор, бэлэм оҥор. ☉ Делать готовым, готовить, приготовить для чего-л.
Орунбаевтар кыһыл саллааттара …… сааларыгар ботуруоннарын симэн, гранаталарын төлүтэ тыытан ылар гына бэлэмнээн, атаакаҕа киирэллэрин билэн, бэлэм тураллар этэ. Эрилик Эристиин
Икки инники барбыт ньиэмэстэр аттамааттарын бэлэмнээбитинэн эргиллэ түстүлэр. Т. Сметанин
Бастаан сири бэлэмнээн, оттон ыһыытын үс-түөрт күнүнэн бүтэриэххэ сөп. П. Егоров
2. Аһы буһар, астаа; аһы остуолга тарт. ☉ Готовить кушанье; накрывать стол
Кэргэн дьахтар чэй бэлэмнээн, чэй кутуталыыр. Бары чэйдииллэр. Күндэ
[Сибиэтэ:] Хата, ас диэбиккэ дылы, эн аһыаххын баҕараҕын дуо? Мин ас бэлэмниим эрэ. С. Ефремов
— Утатан иэдэйдим, чэйдээххин дуо? — Чэй ханна барыай? Эн кэлэргин биттэнэн, сүөгэй үүттээх чэй бэлэмнээбитим. М. Доҕордуурап
3. Кими эмэ туохха эмэ үөрэтэн, эрчийэн, иитэн бэлэм оҥор. ☉ Готовить, подготавливать, обучать кого-л. чему-л.
Павел Попов баартыйа кэккэтигэр киириитин эн бэлэмнээ. М. Доҕордуурап
Мэҥэ улууһугар политсыылынай П.П. Подбельскай аспыт чааһынай оскуолатыгар кинилэри [Сокольниковтааҕы] уолаттар прогимназияларыгар киирэргэ бэлэмнээбитэ. И. Федосеев
4. Тугу эмэ хойут туттуом, туһаныам диэн эрдэттэн хаһаан, оҥор. ☉ Заготовлять что-л. заранее
Дьөгүөрдээн саас [Охотскай таһаҕаһыттан] эргиллэн кэлэн, күһүҥҥэ диэри баайдарга оттуур, дьоннорун кыстыыр отторун-мастарын бэлэмниир эбит. Амма Аччыгыйа
[Кэтириис:] Бачча чэгиэн оҕонньор өлөрүн бэлэмниир (хоруоп оҥостор) үһүгүн дуо? С. Ефремов
«Дьэ, быйыл андылыыбыт эбээт. Хата, мин дурдаҕа сантыы маһа бэлэмнииһибин», — диэн Михаил Федосеев ойуур диэки хаамта. М. Доҕордуурап

1) готовить; разрабатывать; бырайыагы бэлэмнээ = готовить проект; 2) готовить, приготавливать, стряпать; аста бэлэмнээ = приготовить кушанье; 3) готовить, подготавливать; тыа хаһаайыстыбатын специалистарын бэлэмнээ = готовить кадры специалистов по сельскому хозяйству; 4) заготовлять; оттор маһы бэлэмнээ = заготовить дрова (на растопку).