Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэрдьигэс

маленький, низкорослый; бэрдьигэс ойуур рощица; бэрдьигэс харыйа низкорослая ель; бэрдьигэс от хвощ.

Якутский → Якутский

бэрдьигэс

  1. аат.
  2. Ситэ илик бэс, кыра, эдэр бэс; кыра, эдэр бэстэртэн турар ойуур. Маленькая сосна, сосенка; молодой сосняк
    Икки өттүлэринэн күһүҥҥү араҕас мутукча куорсуннаах титириктэр, күөх бэрдьигэстэр элэгэлдьийэн ааһаллар. Күндэ
    Икки чанчыктарынан баттахтаах тараҕай төбө курдук, ол хайа ыраас хаарынан кылбайан турар, икки эҥээрдэринэн хойуу бэрдьигэс сыста үүнэн тахсыбыт. Амма Аччыгыйа
    Силлиэ …… иһиирэ-иһиирэ хаары өрө бурҕачытар, бу сыгынньах кумах толооҥҥо үүммүт иинэҕэс бэстэри уонна бэрдьигэстэри арааһынайдаан сахсыйар, эрийэр-мускуйар. С. Никифоров
  3. Туораахтаах от бииһэ, олус өҥ, иҥэмтэлээх. Арктофила (трава)
    [Бэйбэрикээн] алаас сыһыыттан биэс салаалаах бэрдьигэс оту түөрэн ылбыт силиһин да, лабаатын да алдьатымына, хоонньугар уктубут. Саха ост. I
    Аһылыктара манна саамай үүнүүлээх бэрдьигэс диэн уу ото. Н. Заболоцкай
  4. даҕ. суолт. Үрдүгэ суох, намыһах (эдэр мас, ойуур). Низкорослый, маленький (о дереве, лесе)
    Балтийскай муораны туораан, бэрдьигэс тыанан бүрүллэ үүммүт оргуллардаах кытылга чугаһыыбыт. Н. Якутскай
    Бэрдьигэс мастардаах кэрии тыа биһигини сымала сытынан көрсөр. С. Тарасов
    Чараҥ быыһыгар онон-манан ыһыллан турар бэрдьигэс харыйалар, мэлдьи хойуу өҥнөрүнэн кыһыны өйдөтөн, киһи санаатын холуннараллар. Л. Толстой (тылб.)

Еще переводы:

бэдьэс

бэдьэс (Якутский → Якутский)

бэдьэй диэнтэн холб. туһ. Ол дойду Улай оройугар, Бэдэр саҥыйахтаах Бэйбэрикээн эмээхситтэр Битии битийээри Бэдьэһэн эрэллэрин курдук, Бэрдьигэс мастардаах Ааттаах алаас Айыллан үөскээбит эбит. С. Васильев

үөрэлээ

үөрэлээ (Якутский → Якутский)

туохт. Үөрэтэ оҥор, үөрэтэ буһар. Приготовить похлёбку
Бэрдьигэс субатын кыһыйан Мэлдьитин үөрэлээн иһэрэ. П. Тобуруокап
Быыкаа көһүйэҕэ эт үөрэлээн миин буһара оҕустулар. С. Сарыг-оол (тылб.)

харалдьыктаа

харалдьыктаа (Якутский → Якутский)

туохт. Харалдьык буол, харалдьыктанан таҕыс. Протаивать, покрываться проталинами (о снежном покрове)
Кыымнаайы алаас илин халдьаайылара харалдьыктаатылар. Амма Аччыгыйа
Бу бириэмэҕэ арай бөһүөлэк турар сирэ бэйэтэ арыый харалдьыктаабыт этэ. Н. Заболоцкай
Үрдүк сир бэрдьигэстэрин төрдүлэрэ харалдьыктаабыт. ЧКС ЫаЫЫ

арааһынайдаан

арааһынайдаан (Якутский → Якутский)

көр араастаан
Дьиэ иһэ им-дьим, арай уокка кыра соҕус чаанньык оргуйар тыаһа арааһынайдаан күрүлүүр, кулдьургуур. Эрилик Эристиин
Силлиэ иһиирэ-иһиирэ хаары өрө бурҕачытар, уонна бэрдьигэстэри арааһынайдаан сахсыйар, эрийэрмускуйар. С. Никифоров
[Кирииһэни] аҕата булка сыһыараары арааһынайдаан муҥнанан көрбүтэ да, уола кинигэттэн атыҥҥа аралдьыйбат буолан кыһыппыта. П. Аввакумов

билиилэн

билиилэн (Якутский → Якутский)

I
туохт. Туох, ким эмэ туһунан өйдөбүллээх буол. Обладать знанием о ком-чем-л.
Мин санаабар, ханнык баҕарар омук, бастаан бэйэтин тылын үчүгэйдик билэн баран, атыны үөрэттэҕинэ, чиҥ-чаҥ билиилэниэх тустаах. СДТА
II
билиилээ диэнтэн бэй
туһ. Ити сирдэр дойдулара Бэрдьигэс мастардаах Быар хайаларынан билиилэммиттэр. Саха нар. ыр. II

быычыгырас

быычыгырас (Якутский → Якутский)

I
быычыгыраа II диэнтэн холб. туһ. Бэрдьигэстэр быыстарыттан улардар көтөн тилигирэһэллэрэ, бочугурастар быычыгыраһаллара, сэргэх туртастар мастар быыстарынан элэҥнэһэллэрэ. Далан
Оһох турбатын аттыгар уйа туттубут хараҥаччылар быычыгыраһаллара. Уот ч. Түннүгүнэн чыычаахтар биир кэм күлэр курдук, куччугуй куоластарынан быычыгырас да быычыгырас. «ХС»
II
даҕ. Быычыгырыыр саҥалаах (үксүгэр көтөрдөр тустарынан). Щебечущий (обычно о птицах).

бэйбэй

бэйбэй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Көп түүлээх эбэтэр сонос буолан баран намыһах уҥуохтаах, кылгас атахтаах буол; оннук буолан көһүн (хол., ыт, бэдэр тустарынан). Быть, казаться низкорослым, коротконогим и пушистым (напр., о собаке, рыси)
Таҥнастыгас халдьаайылаах Таалай талба хонуулардаах Мэндээркэй хайатыгар Бэрдьигэс маһыгар Бэдэр кыыла Бэйбэйэ сиэлбит эбит. Нор. ырыаһ.

бэрдьикэ

бэрдьикэ (Якутский → Якутский)

көр бэрдьигэс
Куулаҕа, хохудал тиит аттыгар, Илин баска икки бэрдьикэ иннигэр Арҕаа атахха ачаахтаах титирик төрдүгэр, Холбуйалар баар буолуохтара, Хойут олору көрөттөөр. С. Васильев
Бэстэр, бэрдьикэлэр, күрэх муҥхатыгар кэлэн тоҥон эккирэһэ турар нырыыһыт оҕолор курдук, эҥин араастаан илибирии хамсыыллар. С. Никифоров

бэһэл

бэһэл (Якутский → Якутский)

даҕ. Бытааннык улаатан, кыра, намыһах. Низкорослый, отставший в росте
[Бүлүү өрүс] Илин өттүнэн Симэхтээх эктэл дьахтар Бэһэл бэрдьигэһэ бэрчийбит. Саха нар. ыр. Курусуобай массыынаҕа олороммун Бэс мастаах, Бэһэл хайалаах, Бэттиэмэ оттоох «Бэстээх» эбэ хотуҥҥа Битигирэтэн тиийдим. Е. Иванова
Хотугу бэһэл мастар ортолоругар сибирскэй кедр модун кыаҕынан уонна улууканнаах кэрэтинэн ордук сөхтөрөр. «Кыым»

идьики

идьики (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Сардаанаҕа маарынныыр, тааска үүнэр киһи сиир ото. Растущая в горах съедобная трава, похожая на лилию, копеечник горшковидный
П.С. Афанасьев «Копеечник горшковидный» өссө идьики диэн ааттанар диэбит. Багдарыын Сүлбэ
Ити бириэмэҕэ таба бэрдьигэһи, ылаҕаны …… ону тэҥэ идьики силиһин таптаан аһылыктанар. СНН ТМТ
Манна таба аһара сөбүлээн сиир кучу, арктика харчы ото (идьики), боруу уонна астрагал үүнэллэр. ТНС ОКТК