Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бэһиэлэйдик

сыһ. Көрү-нары тардар курдук, үөрэ-көтө, көрдөөхтүк. ☉ Весело
Арай бэҕэһээ Бэрт бэһиэлэйдик Хонуу хонноҕор холбоһон, Арыы тыа анныгар Алтыа хаһыа буолан, Аһаансиэн, Арыгылаан эрэллэрин Онон-манан оройдоото, Үксүн аҥаарын өйдөөтө. А. Софронов
Этэр тыл ситэн эппэттик: Ийэ сир киэркэйэр, Күөрэгэйдии бэһиэлэйдик Ырыабыт дьиэрэйэр. Эллэй
Ханна эрэ бэһиэлэйдик Хаҥыл кутаа кытыастар, Мин сүрэҕим итинник Күөдьүйбүтэ эдэр сааспар. И. Гоголев

бэһиэлэй

даҕ. Көрдөөх-нардаах, көрү-нары тардар үгэстээх, дьоҕурдаах. ☉ Весёлый, жизнерадостный
Авиатрасса снабжениетын начаалынньыга Фокин Эдуард Леонтьевич диэн бэрт бэһиэлэй майгыннаах киһи буолла. Амма Аччыгыйа
Былырыыҥҥа диэри бу хосхо саамай бэһиэлэй, күлүүлээх-оонньуулаах, элбэх кэпсээннээх киһинэн Никита этэ. Н. Лугинов
Будьурхайдыҥы кылгас баттахтаах, ыраас сэбэрэлээх, күүстээх көрүҥнээх, көннөрү сылдьан аҕыйах саҥалаах, сэмэй, оттон сыанаттан олус бэһиэлэй, ырыаһыт уолу оҕолор ытыгылыы, убаастыы санаабыттара ыраатта. «ХС»

Якутский → Русский

бэһиэлэй

весёлый, интересный; бэһиэлэй оонньуу весёлая игра.

Еще переводы:

убаастабыллаах

убаастабыллаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Ытыктанар, убаастанар (киһи, дьон). ☉ Пользующийся уважением, уважаемый
Үтүө күнүнэн, убаастабыллаах биир дойдулаахтарбыт! Өйөбүлгүт иһин барҕа махтал буоллун! «Кыым»
[Муус устар бастакы күнүгэр] Оннооҕор саамай убаастабыллаах да дьону өһүргэппэт гына бэһиэлэйдик күлэн-оонньоон ааһыахтарын сөп. ДьДьДь

чыпчык гын

чыпчык гын (Якутский → Якутский)

туохт. Аҥаар хараххын кыратык быһа симэн, имнэн (хол., туох эмэ туһунан сэрэтэн). ☉ Подмигнуть, мигнуть (напр., предупреждая о чём-л.)
— Чыпчаххайдары көрөн кэбис! — диэбитэ эһэм, …… чыпчык гынан бэһиэлэйдик имнэнэн баран. М. Горькай (тылб.)
— Тсс… — диэн таайым, тарбаҕын төбөтүн уоһугар туттаат, үөннээхтик чыпчык гынан баран, хоруйдаата. А. Гайдар (тылб.)

чурулаа

чурулаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Устан сүүрүгүрэн быыстала суох чуккураччы түһэр тыаһы таһаар (ууну этэргэ). ☉ Течением производить лёгкий монотонный шум, журчать (о воде)
Сааскы сүүрүк сырдык уута Чурулуура буолуо дуу, Саҥа тыллар күөх мутукча Суугунуура буолуо дуу? П. Тобуруокап
Бэһиэлэйдик чурулаан Хаар анныгар хаһыста [сүүрээн]. И. Гоголев
Барыта олус дьүөрэлии — дьон тыынын өрүһүйэ баран иһэр киһи [Н. Тогойкин] уонна бу кыһыҥҥы тайҕаҕа дьиримниир, чурулуур үрэх. «ХС»
ср. тат. чурлау ‘урчать, бурчать’, алт. чорлок ‘капля’, кирг. чурулда ‘поднимать шум; щебетать’, эвенк. чургидями ‘капать’

хаҥыл

хаҥыл (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Айааһамматах, сыарҕаҕа, ыҥыырга үөрэммэтэх, ахсым (хол., ат, таба туһунан). ☉ Необъезженный, дикий (о лошади, олене)
    Ыҥыырга хатааста түһээтин, ыытан кэбиһэллэр. Хаҥыл сылгы кэлин атаҕынан өрө тэбиэлэнэ-тэбиэлэнэ, арыт өрө тура-тура мөҥөр. Хомус Уйбаан
    Урут наартаҕа көлүллэ илик сорох хаҥыл табалар мөхсөн чиччигинэһэллэрэ. «ХС»
    Хаҥыл аты ындыылааһын буоллун, кыыллыйбыт табаны сыһытыы буоллун, барытыгар кини урут баар буолааччы. «Кыым»
  3. көсп. Омуннаах-төлөннөөх, уохтаах, эрчимнээх, дохсун (киһи). ☉ Горячий, полный силы, чувств; дерзкий (человек)
    Сыыдам хаҥыл уолаттар сылгы сылгылаатылар, Бөдьөкө бөҕө уолаттар Бүтэйгэ бөҕүөрдүлэр. Д. Говоров
    Маайа, сирэйэ кытаран баран, аат эрэ харата аһыыр, урукку чобуо бэйэтэ сыппаан, хаҥыл бэйэтэ сымнаан, кэнэн баҕайытык туттан олорор. Н. Якутскай
    Баҕар, дьэ эһиги билбэккэ саарыаххыт: Балысхан сүүрүктээх олоххо миккиллэн Хаҥыл уол хаамыыта билигин бытаарбыт, Хап-хара хараҕар оонньообот дьэргэлгэн. В. Сивцев
  4. көсп. Күүстээх, уохтаах, дохсун (тыал, буурҕа, сүүрүк туһунан). ☉ Сильный, буйный, неистовый (о буре, ветре, течении реки)
    Ханна эрэ бэһиэлэйдик хаҥыл кутаа кытыастар, Мин сүрэҕим итинник Күөдьүйбүтэ эдэр сааспар. И. Гоголев
    Тайҕа тыйыс, хаҥыл үрэҕэ Суорба хайалар быыстарынан дохсуннук халыһыйар. И. Гоголев. Дохсун уох, хаҥыл майгы барыта манна [Аллаҥҥа] кэлэн хаайтарбытын курдук, өрүтэ түллэҥниир, үлүскэннээх айанынан доллоһуйа устар. А. Сыромятникова
  5. аат. суолт.
  6. Айааһамматах ахсым ат эбэтэр көлүллүбэтэх таба. ☉ Необъезженная лошадь или дикий олень
    Хапытыан хаҥылы айааһааччы. А. Сыромятникова
    Хабдьы [киһи аата] ханнык да күндүл хаҥылтан дьулайбат этэ. А. Бродников
    Сылгы саамай чычаарар, киһи көмөтүгэр наадыйар бириэмэтэ, ити, бырдах саҕанааҕы кэм быһыылаах. Манна хайдахтаах да хаҥыл чычаарар. чугаһатар. «Кыым»
  7. Уох, омун, эрчим. ☉ Пыл, огонь, темперамент
    [Абааһы уола — удаҕан дьахтарга:] Күтүр өстөөх Дохсунуҥ кэм да солбонуйбатах, Хаҥылыҥ кэм да сыһыйбатах буоллаҕа. ТТИГ КХКК
    ср. кирг. хаҥҕыл ‘кляча’, эвенк. кангил ‘одичалый олень’
настроение

настроение (Якутский → Русский)

разг. настроение; бэһиэлэй настроение весёлое настроение.

матыып

матыып (Якутский → Русский)

мотив; бэһиэлэй матыып весёлый мотив; ырыа матыыба мотив песни.

хампаанньа

хампаанньа (Якутский → Русский)

I кампания; ыһыы хампаанньата посевная кампания.
II компания; бэһиэлэй хампаанньа весёлая компания.

сыгаанныҥы

сыгаанныҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Сыгаан курдук. ☉ Как цыган, похожий на цыгана, цыганистый
Взвод хамандыыра Чуркин диэн кыра уҥуохтаах, сыгаанныҥы дьүһүннээх, бэһиэлэй киһи баара. Амма Аччыгыйа

баһаан

баһаан (Якутский → Якутский)

көр баһаам
Хаҥыл баҕа санаа баһаан. И. Гоголев
Кини манна күнү күннээн Сыыһы, бөҕү таһар, Корзинката олус сүүнэ, Ыарахана да баһаан. С. Данилов
Уон бэһиэлэй сыыппаралар Үлэлэрэ хара баһаан, Түбүктэрэ буолунай. «ХС»

айылҕаттан

айылҕаттан (Якутский → Якутский)

даҕ. Төрүкүттэн, айдарбытынан (дьоҕурдаах, талааннаах буол). ☉ Врожденный, прирожденный (какие-л. таланты, способности, склонности)
Миитэрэй үтүө майгылаах, куруук бэһиэлэй, ону ааһан айылҕаттан артыыс. Амма Аччыгыйа
Киһи барыта айылҕаттан туохха эмит аналлаах, дьоҕурдаах төрүүр. Н. Лугинов
«Эн айылҕаттан хоргус буолан төрөөбүт киһи, барыттан бары куттаннаххын даа», — диир Бурхалей Марисаҕа. Эрилик Эристиин