м. бүгүлэх, тигээйи.

аат.
1. Сүөһү тириитин анныгар үөскүүр тигээйи, бүгүлэх ыамата. ☉ Личинка насекомого (обычно овода) под кожей животного
Таанньа ынаҕын куйуктатын ыраастаппытыгар бэлэскитинэн күлсүбүккүт. М. Доҕордуурап
Локуора сахсырҕаны, таракааны, бытыбылахыны, сүөһү куйуктатын өлөрөргө туттуллар. МАА ССКОЭҮү
Ынахха уонна табаҕа тирии куйуктата, сылгыга — куртах-оһоҕос үөнэ [үөскүүр]. СЫаКЫ
Тигээйилэр табалар тириилэрин уйан, ыарыылаах сирдэринэн дьөлө уулаан куйукталарын уураллар. «ХС»
2. Сүөһү тириитигэр тигээйи, бүгүлэх ыамата дьөлбүт хайаҕаһа. ☉ Свищ, червоточина (на шкуре животного). Өөйө ситэ иттибэккэ да, куйукталаах таба тириититтэн тигиллибит кукуулун иһигэр киирэн хаалар. Эвен фольк.
эвенк. куит

бырдах диэн курдук
Кугас кумаар. Ыам кумаара. — Куйаас күммүт сырылас, Кумаар, бырдах быыгынас. Күннүк Уурастыырап
Тиэргэҥҥэ түптэ тула ынахтар кумаартан куотан үмүөрүһэн тураллара. И. Данилов
Сайын туундараҕа араас үөн-көйүүр: кумаар, оҥоойу, бүгүлэх наһаа хойуутук түһэр. Салгыҥҥа Хара былыт буолан көтөллөр. КЗА АҮө
♦ Кумаар да сиэбитигэр (ытырбытыгар) холообот — улахаҥҥа уурбат, аахайбат. ☉ соотв. и в ус (себе) не дует
Икки саалаах кииртим. Биир куһаҕан булгу тутуунан үс төгүл ыттым даҕаны кумаар да сиэбитигэр холообото. Багдарыын Сүлбэ
«Эн миигин холкуостан тахсарга үүрбүтүҥ-тэппитиҥ», — диэн көрбүтүн, биирдэрэ кумаар да сиэбитигэр холуммата. «ХС». Тэҥн. кумаардаан (кымаардаан) <да> көрбөт
◊ Бэс кумаара (бырдаҕа) көр бырдах
Иҥсэлээх бэс кумаара былыттыы саба түһэриттэн да кыһаллыбат. И. Гоголев
Ыам кумаара — ыам бырдаҕа диэн курдук (көр бырдах). Маҥнайгы ыам кумаара дыыгыныы көймөһүннэ. Л. Попов. Ыам кумаарын курдук үгүс дьон кэлэн-баран, үлэлээн-хамсаан ирбинньиктэһэ сылдьаллар... А. Федоров

сыһ.
1. Биир сиргэ элбэхтик, үгүстүк (хол., үөскээ, муһун). ☉ В большом количестве, в изобилии (напр., о живности)
Мичил онус кылааска үөрэнэ киирдэҕин күһүн куобах хойуутук үөскээбитэ. И. Федосеев
Балаҕаччы дэриэбинэтигэр дьон-сэргэ, саамай улуу ыһыахтарга мустарын курдук, хойуутук мустубут. Багдарыын Сүлбэ
Ардахтаах дьылга тэллэй хойуутук үүнэр. УГС ССКОТ
Сайын туундараҕа араас үөн-көйүүр: кумаар, оҥоойу, бүгүлэх наһаа хойуутук түһэр. КЗА АҮө
2. Субу-субу, сотору-сотору, чаастатык буол. ☉ Часто, без перебоя (напр., стрелять)
Кини кэпсэтиитин быыһыгар «эй-ээх» диэн тылы хойуутук туттааччы. М. Доҕордуурап
[Бандьыыттар] биир түүн бүлүмүөт, саа уотун хойуутук аһан дэриэбинэ түөрт өттүнэн атаакалыы сырыттылар. П. Филиппов
Табахсыт киһи сүрэҕэ ордук хойуутук уонна ыарыылаахтык тэбэр. ЩМФ КБ
3. Биллэр гына, күүскэ (хол., ардах, сиик түһэрин этэргэ). ☉ Обильно, густо (напр., о дожде)
Чэйгин хойуутук кээс. И. Гоголев
Кутар күүс ардахпыт хойуутук курулаан Тохтообот күүстээхтик тоҕунна. Күннүк Уурастыырап
Чугастааҕы от-мас уунан ибиирбиттии күкээрэн олорор гына хойуутук сиик түспүт этэ. Далан
Мэлиэтий аҕабыыт …… хойуутук буруолуур хадьыылатын тутан, таҥара иннигэр евангелие ааҕа турар. Эрилик Эристиин
4. көсп. Дорҕоонноохтук иһиллэр гына, намыһахтык (үксүгэр эр киһи саҥатын этэргэ). ☉ Низко, густо (звучать — обычно о мужском голосе)
Барылыыр оптуобус хойуутук орулуо, Тирдиргиисирдиргии, күскэйэ сүүрүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
Ганя хойуутук күлэн күһүгүрэттэ. Н. Заболоцкай
Барыларыттан ордук Данило арыт хойуутук бааҕыныыр, арыт сытыытык часкыйталыыр саҥата иһиллэр. Л. Толстой (тылб.)