Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бүк-тах

  1. сыһ. Бэрээдэгэ суохтук; кум-хам тутан (уур, хаалаа); хас да сиринэн токур (буол). ☉ Беспорядочно, вкривь и вкось. Бүк-тах ас. Бүктах сим. Бүк-тах үүн
    □ Биир кыыс кэлэн, дьиэлээх оҕонньор ньилбэгэр бүктах түһэ-түһэ: «Эһээ, ыл ыллаа диэтим ээ», — диэн эрэнэр-тарайар киһи быһыытынан сулуйан барда. Эрилик Эристиин
    Бырдьай саха ууһа охсубут үөстээх сытыы баҕайы быһаҕынан талаҕы кыһа-кыһа, олуктуу-олуктуу, бүктах тута, чааркааны оҥортуур. Күндэ
    Сэмэнчик бэрт тиэтэлинэн кумааҕытын, дьыалатын суумкатыгар бүк-тах тутуталыы-тутуталыы симэр. Н. Якутскай
  2. аат суолт. Өрүс, үрэх, элгээн эҥин хос-хос тоҕойдоро (үксүгэр тард. ф.). ☉ Речные меандры (излучины), многочисленные изгибы реки, старицы и т. п. (обычно в ф. принадлежности)
    Итинник бүгэр диэн ааттаналлар үрэх, үрүйэ бүгэр-таҕар бүкпүт, саспыт курдук сытар кыра сирдэр. Багдарыын Сүлбэ
    Бүлүү Мөлүйүөннээх баайдаргын бүккэр-таххар кистээҥҥин Бүгэнсаһан сыппыккын, Билиилээх дьоммут кэлэннэр. Бүппэт баайгын арыйдылар. В. Чиряев

Еще переводы:

комкает

комкает (Русский → Якутский)

гл
кумалыыр, бүк-тах тутар

скомкаться

скомкаться (Русский → Якутский)

сов. бүк-тах бар, кумаланан хаал.

запихал

запихал (Русский → Якутский)

гл,сов
симтэ, хаалаата, бүк-тах аста

бөппүрүөктэһии

бөппүрүөктэһии (Якутский → Якутский)

бөппүрүөктэс диэнтэн хай
аата. Бүк-тах барыы бүгүстээтэ, бөппүрүөктэһии бүрүүкээтэ, күүһүргэһии көһүннэ, Күлүүоонньуу көҕүрээтэ. А. Софронов

комкать

комкать (Русский → Якутский)

несов. что 1. (мять) кум-хам тут, бүк-тах тут; 2. перен. кум-хам тутан оҥор; комкать рассказ кэпсээни кум-хам тутан кэпсээ.

совать

совать (Русский → Якутский)

несов. что, разг Л. (вкладывать внутрь чего-л., подо что-л. и т. п.) ук, кыбыт; совать руки в карман илиилэргин сиэпкэр угун; 2. (класть небрежно) бүк-тах ас, бүк-тах сим; совать книги на полку кинигэлэри долбуурга бүк-тах сим; 3. (подавать небрежно) ас, куду ас, сыҥалаа; совать руку илиигин куду ас; # совать голову в петлю төбөҕүн уган биэр; совать под нос кому-л. айаҕар ас.

күүһүргэһии

күүһүргэһии (Якутский → Якутский)

күүһүргэс диэнтэн хай
аата. Бүк-тах барыы бүгүстээтэ, Бөппүрүөктэһии бүрүүкээтэ, Күүһүргэһии көһүннэ, Күлүү-оонньуу көҕүрээтэ. А. Софронов
Үҥкүү-битии үлүскэннээҕэ буолбута. Ол быыһыгар күүһүргэһии эмиэ баара: мас тардыспыппыт, хапсаҕайдаспыппыт. П. Аввакумов

суоҥаа

суоҥаа (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Төрөөбүтүнэн тугут. ☉ Новорождённый оленёнок
Таба саҥа төрөөбүт оҕотун суоҥаа дииллэр. ДьСИи
Кэргэнэ суоҥаа тириитин булан, бүк-тах тутан суон иннэнэн тикпитинэн барда. Тэки Одулок (тылб.)
эвенк. сооннгаа

дьуодьарыс гын

дьуодьарыс гын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Икки атаххар түөрэҥэлээн сылбырҕатык хамсанан ыл (кыра уҥуохтаах бүк-тах түспүт киһи туһунан). ☉ Переваливаясь из стороны в сторону, сделать быстрое, ловкое движение всем корпусом вперед, в сторону (о человеке небольшого роста с нескладной фигурой)
[Кыыс Кыскыйдаан] чачыгыраччы күлэн баран, өттүгүн охсуммутунан эргичийэн дьуодьарыс гынар, киэргэлэ барыта бурал-харыл гынар. П. Ойуунускай

будьуруй

будьуруй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Көнөтүк буолбакка бүк-тах баран эриллэн үүн, оннук үүммүт көстүүлээх буол. ☉ Расти (виться), быть в завитках, кудрях, кудрявиться (о волосах и зелени)
Кини …… будьуруйбут саһархай баттахтаах саха ийэтиттэн хаана суох, нуучча киһи этэ. Эрилик Эристиин
Киһитэ эмиэ сонун будьуруйбут каракуль саҕатын туруоран баран …… саҥата суох нүксүлдьүйэр. П. Аввакумов
△ Эриллэн үүммүт киһи баттаҕын эбэтэр туох эмэ түүтүн быһыытыгар майгыннаа, оннук көһүн. ☉ Напоминать своим видом пышные кудрявые волосы, кудрявиться (напр., о клубящемся дыме)
Өйүм-санаам барыта буруо курдук өрө будьуруйан тахсатахса икки чабырҕайбын анньыалаан эрэр. П. Ойуунускай
△ Олус көп, хойуу буолан будьуруйан көһүн (хол., түүнү, от-мас сэбирдэҕин, мутукчатын этэргэ). ☉ Иметь очень густой, пышный вид (напр., о шерсти, деревьях)
Балачча будьуруйбут бэс маһынан саба үүммүт очумаас-чочумаас үрдүк хайалар өрүһү икки өттүнэн субуруччу сэлэлээбиттэр. «ХС»