неодобр, подражать русским, чему-л. русскому (только внешне).

дьүһ. туохт. Олус бөдөҥ, модун буолан көһүн. ☉ Быть внешне могучим, мощным
Холкуоспут саадьаҕай оҕуһа …… Бөҕөһү ыҥыран килгэйэр. Эрилик Эристиин
Тыраахтар …… Кэтирээн, улаатан киппэйдэ, Киэбирэн, киспэтэ килгэйдэ. Күннүк Уурастыырап

туохт. Санааныоноону таска таһаарбакка искэ хаайа сырыт. ☉ Внешне не проявлять, держать в себе свои переживания
Ис санаатын иһигэр иҥэрэн, туох эрэ дьаат курдук куутуйалаан сылдьар. П. Ойуунускай

туохт. Дьорҕооттук тутта сатаа, көрүнньүккэ дьорҕоотур. ☉ Стараться внешне казаться смелым, решительным
Дьэ үтүөкэн киһи аатаҕын, биир дьиэктээххин - омунуҥ бэрт. Эн мэнээк дьорҕоотумсуйаҕын ээ. Сэрии диэн дьулаан буолуо, хайа уонна, бандьыыттар кыайдахтарына, барыбытын биир-биир кырбастаан өлөрүөхтэрэ. Л. Габышев

туохт.
1. Киһиэхэ маарынныыр гына оҥор (хол., ким, туох эмэ сирэйин-хараҕын). ☉ Делать что-л. внешне похожим на человека
Куукулалары оҥорууга олоҥхо дьоруойдарын киһитититэ соҕус оҥорбуттара. ПАК КСТК
2. Тугу эмэ киһи курдук тыыннааҕымсытан көрдөр. ☉ Персонифицировать, наделять что-л. человеческими качествами
Поэт айылҕаны киһититэн ойуулуур. КНЗ ТС
Кинилэр айылҕаны тыыннааҕымсытан, киһититэн өйдүүллэр. Айталын

туохт. Туохтан эмэ кыыһырбыты, хомойбуту эбэтэр кими, тугу эрэ аһыйбыты таска таһаарбакка бүтэйдии саҥата-иҥэтэ суох сөҥөдүйэн сырыт. ☉ Быть молчаливым, печальным и инертным (о человеке, к-рый, не проявляя свои чувства внешне, переживает тяжкое горе, обиду и т. п.)
Оҕонньор [Боллоорутта Баһылай] ытын аһыытыгар саҥата суох бүүтүйэлээн сылдьар. Амма Аччыгыйа
Онтон ыла оҕонньор хас да хонукка аһаабакка, турбакка, «бүүтүйэлээн» диэн аатыран сыппыта. Болот Боотур
Андрей Кузьмич «Көмүс күһүнү» Тараканов ыыттарбатаҕар бүүтүйэлээн кыыһырбыта, хас да хонукка саҥатыттан маппыта. Далан

даҕ. Туох да мэҥэ, харата суох хаар маҥан, сандаархай. ☉ Сияющий белизной, без единого пятнышка, яркий
Кыҥкынас куоластаах, Кырыыппалыы ырыалаах, Кынталлыбыт быһыылаах, Кылбаҕар дьүһүннээх Кыталыктыыр кыылым. Саха нар. ыр. I
Мап-мап маҥхаҕар Баай кыраай манньыата, Кып-кып кылбаҕар Кыраһам көмүһэ [таба туһунан]. Эллэй
Күһүҥҥү сылааһа кэхтэн эрэр сырдык күн уһуу сардаҥалара, саҥа сулламмыт, кыыс оҕо харытын курдук, кылбаҕар эттээх сэргэни кууһан ылан, ууруу-сыллыы тула көттүлэр. В. Титов. Тэҥн. кылбаҥ, кылбар I, кылбараҥ
♦ Кырса эрэ кылбаҕар, субата эрэ туртаҕар — тас дьүһүнүнэн эрэ үчүгэй, оттон ис дьиҥэ куһаҕан (киһи). ☉ Красив только снаружи, лишь внешне (о человеке). Көрдөххө кырсыҥ эрэ кылбаҕар, субаҥ эрэ туртаҕар. Саха фольк.

аат. Мандолинаҕа маарынныыр буолан баран тирии сирэйдээх, медиаторынан охсон оонньонуллар иҥииртэн хатыллыбыт икки эбэтэр үс кыллаах былыргы үһүйээннэргэ олоҕуран саҥа оҥоһуллубут саха муусукалыыр инструмена. ☉ Восстановленный по описаниям из преданий якутский щипковый музыкальный инструмент, внешне похожий на мандолину и имеющий две или три струны из сухожилий
Бу сыахха билигин ансаамбылга аналлаах саха кырыымпалара, таҥсырдара, кылыһахтара, дүҥүрдэрэ, күпсүүрдэрэ, дьаҕалара оҥоһуллаллар. «Кыым»
Бу үтүөкэн, өбүгэ саҕана үөскээн сылдьыбыт кырыымпаны, таҥсыры, күпсүрү, кылыһаҕы элбэхтик оҥорторон тарҕатар олус наадалааҕын этэллэрэ. «Кыым»
Урут сахаларга чаачарынан уонна тарбаҕынан оонньонор таҥсыр диэн инструмент …… баар буола сылдьыбыта биллэр. ЧАИ СБМИ

тас гын = однокр. подр. выстрелу, резкому щёлкающему звуку; тыаҕа мас тыаһа тас гынна в лесу раздался треск ломающегося дерева.
1. 1) внешний; наружный || внешность; наружность || внешне, снаружи, извне; тас көрүҥ внешний вид; тас өттө наружная сторона; тас өттүттэн с внешней стороны; тас ыал сосед; кинигэ таһа переплёт книги; тас таҥас верхняя одежда; дьиэ таһа двор; таһым дьалкыйан , иһим иирэн олорор погов. снаружи у меня всё взволновалось, внутри у меня всё взбушевалось (т. е. я очень расстроен); 2) внешний; тас политика внешняя политика; тас дьыала министерствота министерство иностранных дел; 3) наружный, подкожный жир (у скота); илии тас жир в один палец; икки илии тас жир в два пальца (как мера упитанности скота); 2. в роли служебного имени: таһыгар около, возле; у; мин таспар около меня; күрүө таһыгар у изгороди; дьиэ таһыгар возле дома; таһыттан из-за; куорат таһыттан из-за города; таһынан а) мимо, рядом, возле, у, около; ыалбыт таһынан мимо соседей; б) сверх, помимо; былаан таһынан сверх плана; сокуон таһынан вне закона # ити тас өттүнэн или ити таһынан сверх того, кроме того; тастан киирбит таас уллуҥах фольк. чужой, чуждый (букв. вошедшая извне каменная стопа); тириим таһынан киирэр мне очень не нравятся (его слова и поведение).

1. аат.
2. истор. Тыа үлэлээн иитиллээччитин кылааһа. ☉ Класс крестьян, крестьянство
   Коммунистическай баартыйа оробуочайдар уонна бааһынайдар бастакы судаарыстыбаларын тэрийээччитэ уонна салайааччыта буолар. ССКП
   Биһиги социалистическай судаарыстыбабыт төрүтүнэн оробуочайдар, бааһынайдар уонна интеллигенция тулхадыйбат союзтаһыылара буолара. ФММ ДьКС
   Өктөөбүрүскэй өрөбөлүүссүйэни нуучча оробуочай кылааһа, бааһынайа, Россия коммунистическай баартыйатын салалтатынан оҥорбутун ким барыта билэр. Суорун Омоллоон
3. Сир оҥоһуутунан, сүөһү иитиитинэн дьарыктанар тыа сирин олохтооҕо. ☉ Крестьянин
   Аултан сүүһүнэн бааһынай, хоргуйан өлөөрү гынан, оҕолорун-ойохторун быраҕа-быраҕа, атах-балай бараллар. Эрилик Эристиин
   Бурдук үүммэт буоллаҕына, бааһынай сүрэҕэ хараастар, санаата түһэр. П. Егоров
   Бааһынай эргэрбит суханан Сарсыарда тахсан сир хорутар, Сүүһүттэн көлөһүн таммалаан Төрөөбүт буорунуун булкуллар. И. Гоголев
4. истор. Саха сиригэр өрдөөҕүттэн олохсуйан бурдук үүннэриитин саҕалаабыт сахатыйбыт нуучча. ☉ Ассимилированные якутами русские старожилы, принесшие в Якутию хлебопашество
   Эмээхсиним, Катерина Иокимовна, бу дойду сахатыйбыт бааһынайын кыыһа, миигин сүрдээх имигэстик сахалыы мөҕөн сабыгыратар. Амма Аччыгыйа
   Бурдугу аан бастаан манна нуучча бааһынайдара аҕалбыттара. Суорун Омоллоон
   Миэхэ, бааһынай кыыһыгар, оҕуруотум эрэ баар буоллун. Н. Габышев
5. кэпс. Нууччалыы хааннаах, сахалыы тыллаах сиэнчэр (нуучча уонна саха холбоспуттарыттан төрөөбүт). ☉ Метис, внешне больше похожий на русского, обычно с родным якутским языком (от брака русских и якутов)
   Умнас бааһынайдара сахалыы ордук имигэстик саҥараллара. —Иккиһэ – Ньурба, Антоновка дэриэбинэтигэр олохтоох, сахатыйбыт нуучча бааһынайын уола – Александр Санников. Н. Якутскай
6. даҕ. суолт.
7. Бааһынайга сыһыаннаах, бааһынай киэнэ. ☉ Крестьянский
   Хайа түбэһиэх тус-туспа бааһынай таҥастаах дьон көхсүлэригэр ыстыыктар адаарыһан көстүбүттэрэ. Эрилик Эристиин
   Табаарыстарбыт бааһынай дэриэбинэтин аайы киирэн, хаалыахтара, биһиги тоҥустарга баран хаалыахпыт. Күндэ
8. кэпс. Нууччаҕа маарынныыр, нуучча курдук (тас көрүҥүнэн). ☉ Похожий на русского (внешностью)
   Биһигини кытта бииргэ Сарыал диэн сахалыы ааттаах бааһынай уола үөрэммитэ. Кустук
   ср. русск. устар. пашенный ‘крестьянин, земледелец’
   ◊ Дьадаҥы бааһынай истор. – дьиэуот, үп-ас өттүнэн кыаммат бааһынай. ☉ Бедный крестьянин, бедняк
   Өрөбөлүүссүйэ улахан биллэр-көстөр үлэһитэ буолан, кини үлэһиттэр уонна дьадаҥы бааһынайдар ортолоругар улахан аптарытыаты ылбыт. Эрилик Эристиин
   Бииктэр Сибииргэ батараактар, дьадаҥы бааһынайдар сирдэммиттэрин туһунан кэпсииригэр Кириллин хараҕын хамсаппакка истэн олордо. Л. Попов. Крепостной бааһынай истор. • помещик бас билиитигэр сылдьар бааһынай. ☉ Крепостной крестьянин (находящийся в крепостной зависимости от помещика)
   Манна поэт ыраахтааҕы Россиятын ыар, ынырык олоҕун нуучча крепостной бааһынайдарын муҥнаах-сордоох аналларын ойуулаабыта. Софр. Данилов
   Т.Г. Шевченко крепостной бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. «Кыым». Орто бааһынай истор. – бэйэтин күүһүнэн үлэлээн, сэниэтик кыанан олорор бааһынай. ☉ Середняк
   Ковальчук Петр Семенович орто бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. Омуга – украинец, бэрт үчүгэйдик молдаванныы билэр. Н. Якутскай
   Батараактар, дьадаҥылар ортолоругар үлэни тупсарар туһунан орто бааһынайдарга сыһыаннаһыы уонна кулаактар тустарынан дакылааттар буоллулар. А. Бэрияк. Умнас бааһынайдара эргэр. – соҕурууттан кэлэр киин суол төрдүгэр, Өлүөнэ өрүс устун өрөбөлүүссүйэ иннигэр олоро сылдьыбыт дьаам сүүрдэр бааһынайдар. ☉ До революции: ассимилированные якутами ямские русские, проживавшие вдоль почтового тракта по реке Лена
   Баһыттан атаҕар диэри умнас бааһынайдара таҥнар таҥастарын булан таҥыннарар. Н. Якутскай
   Кини [Ширшиков] өр сыллар усталарыгар умнас бааһынайдарын оҕолорун билиигэ-көрүүгэ сирдээбитэ. «Кыым». Холкуостаах бааһынай истор. – сэбиэскэй былаас кэмигэр кэлэктиибинэй хаһаайыстыба чилиэнэ. ☉ При советской власти: член коллективного хозяйства, крестьянин-колхозник
   Хас холкуостаах бааһынай кыһанан үчүгэйдик үлэлиэхтээх. Амма Аччыгыйа
   Хас биирдии холкуостаах бааһынай Өктөөп өрөбөлүүссүйэтэ тугу биэрбитин хараҕынан көрөн, илиитинэн тутан, этигэр-хааныгар иҥэрэн биллэ. М. Доҕордуурап