возбуждение, пафос; күдээринэ күүрээн ложный пафос.

и. д. от көҕүй = 1) увлечение (чужим примером), подражание кому-л. 2) возбуждение (домашнего скота).

сов. 1. итий, тирит; разгорячиться от быстрой ходьбы түргэнник хааман, тирит; 2. перен. (прийти в возбуждение) күөдьүй, күүр, ыгылый.

сов. разг. 1. (накалиться) умай, итий; 2. чем и без доп., перен. (прийти в сильное возбуждение) күөдьүй, оргуйан тур.

сов. разг. 1. что (накалить) у мат, итит; солнце распалило камни күн уота таастары итиппит; 2. кого-что, перен. (привести в возбуждение) күөдьүт, оргут.

аат. Сүөһү, кыыл туһунан: атыырга эбэтэр тыһыга баҕарыы, сапсыыга баҕарыы. ☉ О домашнем скоте, животных: позыв к случке, возбуждение, гон
Ынахтар көҕүйүүлэрэ элбээтэ. «ХС»
Тыһы барааны көҕүйүүтэ киирдэҕинэ саптарыллар. ДьСИи
Тыһы норка көҕүйүүтэ алта-уон хоно-хоно киирэр. ПГН НХҮөС

туохт.
1. Ононманан дэхситэ суохтук кыс, суор. ☉ Неровно нарезать, нарубить
Көр бу сыппах быһаҕынан оломооттоно кыһыллыбыттыын, үүттэммиттиин, билигин да быстан түһэ илик талах быатыныын бу миэнэ! Хомус
2. Өрө көтө, өрүкүйэ түс. ☉ Прийти в возбуждение, возбудиться
Кыра урдус эмиэ өрө оломооттоно түстэ: «Тииһин көтүрүтэ сынньан биэриэххэ наада», — уонна күлэн алларастаата. М. Доҕордуурап

туохт., кэпс. Өй-санаа өттүнэн көтөҕүлүн, өрүкүй, долгуйа үөр. ☉ Впадать в радостное возбуждение, быть в приподнятом настроении, воодушевляться
[Вронскай] чуо дууһаҕа баар суолунан өрүкүдүйэн суруйуу баар буоларын кини өйдүөн сатаммат этэ. Л. Толстой (тылб.)
Бу эдэр дьаамнаах киһи итиччэ үлүгэр омуннаахтык сонурҕаабытыттан мин эмиэ дьиибэтик өрүкүдүйэн сэһэргэһэн киирэн барбыппын бэйэм да билбэккэ хааллым. В. Короленко (тылб.)

сущ.
1. Жидкость, выделяемая в половых органах при влечении (половом возбуждении). 2. Страсть, сильное чувственное влечение.

издавать захлёбывающийся звук (при сильном возбуждении — о человеке или собаке); ыт үрэн ньаргыйар собака захлёбывается лаем.