сов. 1. (о птицах) түүлэн, куор-суннан; 2. перен. (возмужать) дабыдаллан, кытаат, сит-хот.

возмужать, физически окрепнуть; повзрослеть; уол биллэ-көстө баараҕадыйбыт юноша заметно возмужал.

подколенки # борбуйун көтөҕөн эрэр прям., перен. он начинает вставать на ноги; борбуйгун көтөх = возмужать, физически окрепнуть.

разг. 1) крепнуть; возмужать; кини бороҕодуйбут он возмужал; 2) становиться негибким, малоподвижным; илиим бороҕодуйбут пальцы у меня стали негибкими.

туохт. Толору ситэнхотон муҥутаа, баараҕадый. ☉ Достигать полного расцвета сил, мужать, возмужать
[Оҕолорбун] Буоҕатыйыахтарыгар дылы Боруйан көрүмүнэ Буомурдар буолаайаҕын. А. Софронов

1) настигать, догонять кого-что-л. кини уолаттары ситтэ он догнал ребят; 2) перен. достигать, добиваться чего-л.; итинэн эн тугу ситиэҥий ? чего ты этим добьёшься?; 3) перен. поспевать, созревать; бурдук сиппит хлеб созрел; 4) перен. возмужать; достигнуть совершеннолетия, зрелости; сиппит кыыс зрелая девушка.

туохт.
1. Кытаат, чиҥээ, бөҕөргөө (мас туһунан). ☉ Затвердеть, стать крепким, прочным (о древесине). Кииллийбит мас
2. көсп. Баараҕадый, күүһүр. ☉ Возмужать, стать физически сильнее, окрепнуть
Айанньыт үтүөрэн, түргэнник кииллийэн эмиэ бултаан барбыта. И. Данилов
Эдэр киһи үлэҕэ эриллэнмускуллан …… кииллийэн иһиэ турдаҕа. В. Титов

дьүһ. туохт. Күн уотугар сыраллан хараар; тубус; сит-хот төлөһүй. ☉ Загореть; похорошеть; возмужать
Уол улам килэрийэнмолоруйан улаатан барда. Амма Аччыгыйа
[Кулуукап] Килэрийбит-молоройбут! Урут арыый кыаһаан этэ. П. Тобуруокап
Салгын сиэн, үлэ-хамнас миинэн килэрийбит-молоруйбут дьоннор …… тугу эрэ кэпсэтэллэр. И. Федосеев

д ь ү һ. т у о х т.
1. А р ы ынан-сыанан соппут курдук ньалҕаарыйан көһүн (толору эттээх томтоҕор сирэй туһунан этэргэ). ☉ Быть, казаться гладким, лосниться от жира, будучи полным, мясистым, выпуклым (о лице). Уойан молооруй. Эмээхсин кэпсээн молооруйа олордо
2. Ул а а т а н э т т э - с и и н н э т у т, с и т -х о т (молойбут оҕо киһини этэргэ). ☉ Возмужать, повзрослеть (о молодом человеке).

туохт., түөлбэ. Муҥутаан сит-хот (уһулуччу күүстээх эбэтэр туохха эмэ ураты дьоҕурдаах буолуо диэбит оҕолорун этэллэр). ☉ Достигать зрелости, становиться вполне взрослым, возмужать
Бу оҕо мутуктуурун диэки биһиги хордоҕойдоотохпутуна сөп (өс хоһ.). Оҕолорум улаатан, бороохтуйан, Буордарын-сыыстарын тэбэнэн, Мутуктаан и ст эх т э р ин а ай ы …… Эл б э ҕи эргитэ саныыр идэлэнним. М. Тимофеев
Улааттаххына, мутуктаатаххына тугу тулутуоҥуй? МНН
др.-тюрк. бутахла