1) трясти; взбалтывать; 2) ворошить (сено вилами).

1) см. түөр=; 2) перен. разг. ворошить что-л. (вспоминать давно прошедшее); былыргыны түөһүмэ не вороши старое.

побуд. от үргэҥнээ = 1) ворошить; оҕус кэбиһиилээх оту үргэҥнэппит бык разворошил стог сена; 2) перен. разбазаривать, растранжиривать; үбү-аһы үргэҥнэт = а) разбазарить состояние; б) разбазарить, растратить (вверенные) ценности.

1) рыхлить; 2) поднимать, вздымать; быылы кебут= поднять пыль; 3) взбивать; бэриинэни көбүт = взбить перину; 4) перен. неодобр, ворошить, поднимать (старее, забытое).

туохт. Туох эмэ көпсөркөйү, чэпчэкини (холобур, оту, муоҕу) үллэҥнэт, бурҕаҥнат. ☉ Взбивать, ворошить что-л. рыхлое, легковесное, пушистое
«Сөксөҥнөтүмэҥ», — диэн этэр, ааттаһардыы туттар. И. Федосеев

туохт., сөбүлээб. Урукку үйэтинээҕини, умнуллубуту, ааспыты аҕын. ☉ Ворошить прошлое, вспоминать давно забытое
«Тоҕо ол былыр үйэҕэ өлбүт киһини үөтэрдигит?» — Попов аһыырын тохтотто. Далан
«Хата баран чэйдиэҕиҥ», — диэтэ Сэмэн оҕонньор тоҕо эрэ эмискэ сүөм түспүт куолаһынан. Ону эмиэ тоҕо үөтэрдиҥ? Н. Лугинов

1. сөхсүй диэн курдук. Туох-ханнык иннинэ кинилэр уһанар дьиэни сөхсүттүлэр. В. Протодьяконов
   Аҕалара …… кыһыҥҥы буурҕаларга алдьаммыт эргэ араҥастары сөхсүтэрэ. В. Санги (тылб.)
2. Уруккуну, ааспыты, умнуллубуту хат өйдөөн-санаан кэл, хаттаан бэрий. ☉ Ворошить старое, давно забытое
   Сорох кэпсиир ааспыты — Былыргыны сөхсүтэн, Сорох хорсун сырыыны — Кыргыс дьылын санатан. А. Абаҕыыныйскай. Бу уол, аата, оҕонньорго, кырдьаҕас киһиэхэ дылы, тоҕо өрүү былыргыны, хаалбыты сөхсүтэ сылдьар оҕонуй? «ХС»
   Князь Андрей ордук киниэхэ наадалаах, дьыалаҕа чахчы сабыдыаллаах дьоннору кытта урукку билсиилэрин сөхсүтэ сырытта. Л. Толстой (тылб.)

1. даҕ. Олус өрдөөҕү кэмҥэ баар буола сылдьыбыт, олус өрдөөҕү кэмтэн баар. ☉ Древний, старинный; давний, старый. Былыргы оҥоһук. Былыргы дьиэ. Былыргы сэһэн
   □ Мин бардым: бухатыыр эһэлэрим Былыргы аартыктарын арыйан, күн дьонум дьоллоох көҥүллэрин Хараҥа күүстэртэн харыһыйа. Эллэй
   [Кыһыл армыйа] Быстыбат аймаҕар харыһык буолаҥҥын, Былыргы былааһы умсары уураҥҥын, Көччүйэн үөскээбит хотугу кыраайбыт Көҥүлүн көмүскээн, көмөҕүн көрдөрдүҥ. Күннүк Уурастыырап
2. аат суолт. Былыргы кэм. ☉ Древнее, старое время
   Оҕонньор наар былыргыны кэпсиир. Суорун Омоллоон
   Көмүлүөгү, күөһү кэтии... Уокка аргынньахтыы, Ытык кырдьаҕас өр кэпсиир Былыргыны арбыы. Дьуон Дьаҥылы
   «Былыргылар муннуларын анныттан, атахтарын тумсуттан ырааҕы көрбөт этилэр», — диэн халыҥ баайы мунньан биэрбит аҕатын хомуруйар буолан эрэр. А. Сыромятникова
   ♦ Былыргыны былыт саппыта — урукку умнуллубута өр буолла (ону түөһэр, көбүтэр, ахтар наадата суох). ☉ Давным-давно позабыто (и незачем это ворошить), быльем поросло
   Былыргыны былыт саппыт, аныгыны айыы айбыт (өс хоһ.). Ону мин истибитим быдаарыйбыта. Былыргы дьыл былытынан сабыллыбыта. С. Зверев
   Бэйи, Соппуруон, тохтоо, былыргыны былыт саппыта. «ХС»

туохт.
1. Тугу эмэ өрөтаҥнары сиксийэн, илгиэлээн хамсат, сахсаҥнат. ☉ Толчками, рывками шевелить, двигать что-л. сверху вниз или из стороны в сторону, трясти, встряхивать, ворошить. Оту сахсый. Таҥаһы сахсый
□ Харытыан, оргууй аҕай туран, икки тобугун тэбэннэ, сонун ылан сахсыйда. Л. Попов
Көр эрэ, бу саһылы хараҥаҕа сахсыйдахха, түүтүттэн уот сандаарыҥныыра, ол иһин уоттаах саһыл диэн сурах тарҕаммыта. Болот Боотур
[Малатыылка] тимир биилкэ тарбахтарынан [бурдук] отун сахсыйан таһааран өрөһөлөөтө. М. Доҕордуурап
Силлиэ иһиирэ-иһиирэ хаары өрө бурҕачытар, иинэҕэс бэстэри уонна бэрдьигэстэри арааһынайдаан сахсыйар, эрийэр-мускуйар. С. Никифоров
2. Тугу эмэ көрдөөн биир-биир ылыталаан ыһыталаан көр, хостотолоо. ☉ Перебирать, ворошить что-л. в поисках чего-л.
Маҥнай Кузьма Петрович малын-салын былдьыахтара, онтон эн биһикки курдуктар бөхпүтүн-сахпытын сахсыйыахтара, тугу сөбүлүү көрбүттэрин барытын былдьаан ылыахтара. Н. Якутскай
Хоппотун тиэрэ сахсыйда, …… туох баар долбууру барытын кэрийдэ да, [бүтээнсийэтин] булбата. Күндэ
Биһилэҕин ылаары ампаарга тахсыбыта, сундуугун малын сахсыйбыта уонна кыракый туос ыаҕайачааны тутан ылбыта. «Кыым»
3. Айанныыр кэмҥэ олорон иһэр киһини өрүтэ быраҕаттаа, хамсат. ☉ Подбрасывать, раскачивать кого-что-л. при езде, трясти
Көнө суоллар, токур суоллар Сахсыйаллар, сылаталлар, Куйаас буолар, дьыбар буолар, Суоппар син биир тулуйар. И. Гоголев
Пьер ата адъютант атын кыайан сиппэт уонна биир тэҥ нэксиэтинэн сахсыйар. Л. Толстой (тылб.)
△ Тугу эмэ тутан, сүгэн иһэн хаамаргар улаханнык хамсат, биэтэҥнэт. ☉ Трясти, встряхивать, потряхивать кого-что-л. при ходьбе, неся на руках или на спине
Сүүрэн иһэн өйдөөн кээлтим саһылларым оҕолорун өрөтаҥнары сахсыйан ахан эрэр эбиппин. Суорун Омоллоон
4. кэпс. Киһини тугунан эмэ буруйдаан, илиилээн илгиэлээ, уолуктаан сиксий. ☉ Трясти кого-л., схватив за грудки, за волосы и т. п., задать тряску кому-л.
Өлөөрү сытар саллааты өрөтаҥнары сахсыйа сылдьан ону-маны доппуруостаабыттарыгар, сирэйэ көҕөрөн, уҥан барда. Эрилик Эристиин
Байбааскы сарылыыр саҥата иһилиннэ …… Гордей сахсыйан биэрдэ быһыылаах. Болот Боотур
[Лариса:] Оо, абам эбит! Уол оҕо эбитим буоллар, мин кинини түөһүттэн ылан үчүгэй аҕайдык сахсыйан биэриэх этим. Н. Туобулаахап
Ааныс, бэйиккэй, кэтэҕиҥ аһыттан сахсыйарым, буоргун-сыыскын тэбиирим буолуо! А. Сыромятникова
ср. бур. һагшуур ‘решето’, һагшаха ‘сеять, просеивать’

туохт.
1. Булкуй, эргитэнурбатан, көбүтэн биэр (хол., умайа турар оһоҕу, түптэни). ☉ Ворошить (напр., дрова в печке), разворошить (огонь)
Аҕалара уотун сөргүтэн биэрдэ. А. Данилов
Доропуун оҕонньор …… туран түптэтин сөргүтэн биэрэр. Н. Заболоцкай
Оһоҕун уотун сөргүтэн, чаанньык сылыта уурда. В. Титов
2. көсп. Туох эрэ ааспыты, умнуллубуту, быһаарыллыбакка хаалбыты саҥалыы көбүт. ☉ Вновь поднимать вопрос о чём-л. забытом, возвращаться к чему-л. нерешённому, отложенному
Букатын умнан кэбиспит сүтүгүн Дьэкиим өйдөөн, сөргүтэн таһаарбытыгар …… дьахтар мух-мах бараахтаабыта. Н. Заболоцкай
[Намыйа:] Быһаарыллан бүппүтү хос сөргүтүмэҥ да. И. Семёнов
Ыһыах умнуллан эрэр сорох атрибуттарын, тылын-өһүн саҥа усулуобуйаҕа сөп түбэһиннэрэн сөргүтүөххэ, туһаныахха сөп этэ. «Кыым»
△ Ууратан, хаалларан кэбиспиккэр эргиллэн кэл, саҥаттан сөхсүт. ☉ Снова браться за что-л., ранее незавершённое; освежать, подновлять, восстанавливать старое
Мин тыаҕа уонча туһахтаахпытын сөргүтэн киирдим. Амма Аччыгыйа
Уйбаан аҕатын алааһыгар эргэ өтөҕүн сөргүтэн, икки-үс ынахтаах буолан көһөн кэлэн, туспа ыал буоларга тэриннилэр. А. Софронов
Иккиэн булчут дьон буолалларын быһыытынан — чааркаан, айа, ырба сөргүтэр түбүккэ түстүлэр. И. Никифоров
3. көсп. Кими эмэ сэргэхсит, санаатын өрө көтөх. ☉ Подбодрить кого-л., поднять настроение кому-л.
Оо, Хара Муора …… Сүрэҕи сөргүтэр биэрэккэр Көччүйэ сынньанар кэрэтиэн! А. Абаҕыыныскай
[Иван] санаарҕаабыппын биллэҕинэ: «Миша, төбөҕүн көтөх!» — диэн сөргүтэрэ. Н. Кондаков
«Көмүскэһиллиэ!» — диэбит тыла кинини олус сөргүппүтэ. М. Доҕордуурап
ср. бур. һэргээхэ ‘возобновить, возродить’