многокр. от бык=; быгыалаан көр = выглядывать.

несов. 1. см. высмотреть; 2. разг. (выглядывать) быган көр, быгыалаа.

разд.-кратн. от эҥэй = II виднеться издалека, выглядывать из-за чего-л.; киэҥ сыһыы эҥэлдьийэр виднеется обширное поле.

разд.-кратн. от бык = высовываться, выглядывать (поминутно или то тут, то там) # ытаан быгыахтаа = плакать, передёргивая плечами.

туохт. Хас да төгүл быган көр. ☉ Несколько раз выглядывать откуда-л. или заглядывать куда-л. «Мин Дулҕалаахпын ылабын, – диэтэ Дьөгүөрдээн
– Ким онно өҥөҥнөөбүтү барытын сутурукпунан көрсүөм». Амма Аччыгыйа
Дьиэлээхтэр өҥөҥнөөтүлэр, былтаҥнастылар. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Туох эмэ кэнниттэн эбэтэр иһиттэн өҥөйөн көр, быган таҕыс. ☉ Высовываться, выглядывать из-за чего-л.. Кыһыл Ойуун Оһохтоох уота умайан бачыгырыы турар
Бырдьа Бытык Хатан Тэмиэрийэ быһаҕаһыгар дылы былтайан тахсан күчүгүрэччи күлэр. П. Ойуунускай
2. Туох эмэ иһиттэн быган таҕыс. ☉ Выступить из чего-л.
Бөрө илбиһирбиттии бастаан былтайа сылдьар иһин ороомохтоон иһэн, муос хабарҕаҕа түһэн, үнтү көмүллээбитинэн барда. Р. Кулаковскай. Тэҥн. бык

несов. 1. (смотреть) кор; глядеть в окно түннүгүнэн көр; 2. за кем-чем, разг. көр, көрө сырыт; глядеть за ребёнком оҕону көр; глядеть за порядком бэрээдэги көрө сырыт; 3. (быть обращенным куда-л.) көр, көрөн тур, хайыс; окна глядят на юг түннүктэрэ соҕуруу көрөн тураллар; 4. разг. (выглядывать) көр, көрөн тур; из-за туч уже глядело солнце былыт быыһынан хайыы-үйэ күн көрөн турара; # того и глядй көрүөҥ, аны...; того и глядй дождь пойдёт көрүөҥ, аны самыыр түһүө; глядеть в оба сэрэниэххинэн сэрэн, сэрэнэ сырыт; глаза бы не глядели керүөхтэн түктэри; на ночь глядя түүннэри, түүнү көрөн туран; глядя на кого-что-либо үтүктэн, көрөн.

несов. 1. көр; смотреть в окно түннүгүнэн көр; смотреть в зеркало сиэркилэҕэ көр; его глаза смотрят печально кини харахтара мунчаарбыттыы көрөллөр; 2. на кого-что, перен. (считаться с кем-чем-л.) көр; вы на них не смотрите, идите куда надо эһиги кинилэри көрүмэҥ, барыахтаах сирги-тигэр барыҥ; 3. на кого-что, перен. (считать) көр, санаа, сыаналаа; как вы смотрите на это? эн итини хайдах сыаналыыгын?; 4. кого-что (с целью ознакомления) көр; смотреть выставку быыстапканы көр; 5. кого-что (производить осмотр) кер, чинчий; смотреть больного ыарыһаҕы көр; 6. что (быть зрителем) көр; 7. за кем-чем и с союзом ".чтобы" (наблюдать, заботиться) кер, кэтээн кер; смотреть за детьми оҕолору көр; смотреть за порядком бэрээдэги кэтээн көр; 8. (выглядывать) көр, көһүн; из-за туч смотрело солнце былыт быыһынан күн көрөрө; 9. на что, во что (быть обращенным куда-л.) кер, таҕыс, хайыс; окна смотрели на улицу түннүктэрэ уулусса өттүгэр көрөн тураллара; 10. смотри, смотрите повел, в знач. межд. сэрэн, сэрэниҥ; көр эрэ; смотри, будешь отвечать за всё сэрэн, барытыгар эппиэттиэҥ; смотри, как поправился! көрүүй, олус да көммүт!; # смотреть в оба сэрэниэххинэн сэрэн, сэрэнэ сырыт; смотреть в гроб (или в могилу) ииҥҥин өҥөй (өлөргө чугаһаа).

туохт. Тугунан эмэ (хол., түннүгүнэн, аанынан) быган көр эбэтэр аллараа баар тугу эмэ төҥкөйөн көр. ☉ Выглядывать (напр., в окно, дверь) или заглядывать (внутрь чего-л.). Хоһу өҥөй. Аанынан таһырдьаны өҥөйөн көрдө. Күөлү өҥөйөн көр
□ Кыысчаан хаҥас диэкиттэн ойон кэлэн, балыктаах тымтайы өҥөйөн көрдө уонна кыбыстыбыттыы төттөрү ыстанан хаалла. А. Бэрияк
♦ Өлүү айаҕын өҥөйдө — өлөр-сүтэр турукка киирдэ. ☉ Попасть в беду, оказаться в безвыходном положении
Бэҕэһээ таптыыр киһим алдьархайга түбэстэ, Бүгүн оннооҕор ордукка киирэн биэрдэ: Күнэ өлбөөрдө, Өлүү айаҕын өҥөйдө, Көрдөрбүтүнэн туран, Көстө иэдэйдэ. С. Данилов. Өҥкөөтүн өҥөйбүт — өлөрө чугаһаабыт (иинин өҥөйөн баран сылдьар киһи туһунан). ☉ Человек при смерти (букв. человек, который заглянул в свою могильную яму)
Күрдүргүү-хардыргыы, Кыыкыныы-хаакыныы сыттаҕым ээ, Өҥкөөппүн өҥөйбүт өлөр өлүөхүмэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Күн сырдыгыттан матан, өҥкөөппүн өҥөйөн, бүгүн-сарсын өлөөрү хардыргыы сылдьар сордоохпун. А. Софронов
Кырдьаҕас аҕам …… кырдьан-буорайан, өҥкөөтүн өҥөйөн олороохтуур. А. Сыромятникова. Үөлэстэрин өҥөйдө — өлөллөрөсүтэллэрэ чугаһаата (былыргы сахалар итэҕэллэринэн, абааһылар өлүөх-алдьаныах ыалы көмүлүөк оһох үөлэһинэн өҥөйөн көрөллөр). ☉ Предстоит близкая смерть, беда в семье (по старинному якутскому поверью, когда злые духи заглядывают через трубу камелька внутрь жилища, кто-то из этой семьи умирает)
Өлөр-хаалар күннэрэ Үрдүк үөлэстэрин өҥөйдө быһыылаах. П. Ойуунускай. Үрэх баһын өҥөй — төрөөбүтүөскээбит сиргиттэн тэлэһий, ыраах сирдэринэн сырыт. ☉ Надолго уезжать в дальние края, бродяжничать по чужим краям
[Оннук оҕо] Үрэх-үрэх баһын өҥөйүө, Кыйаар-кыйаар баһыгар кыйданыа, Тайҕа-тайҕа баһыгар тайаныа. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эдэрбэр үрэх баһын өҥөйөн, тайҕа баһын тайанан, дьонтон-сэргэттэн туспа дугуйданан сылдьыбыт киһибин. И. Федосеев
◊ Күн өҥөйө киирдэ — ардыы туран киэһэ күн саҕахха көстөн киирдэҕинэ, сотору ардах кэлэр. ☉ Народная примета: если на закате ненастного дождливого дня солнце выглянуло из-за облаков, снова быть дождю
Күн өҥөйө киирдэҕинэ, эмиэ ардах иһэрин бэлиэтэ. «Кыым». Өҥөй бөтүүк фольк. – этин иһин иитиллэр фазан бииһэ бөдөҥ көтөр атыыра. ☉ Индюк. Дьонум аах оччолорго өҥөй бөтүүгү иитэллэрэ
ср. тюрк. өҥ ‘подкрадываться, пристально смотреть нагнувшись, поджидать’