говорить строго, внушительно; выговаривать; строго наставлять.

без конца ругать, бранить кого-л.; выговаривать кому-л.

1) говорить скороговоркой, говорить быстро и невнятно; 2) перен. с трудом выговаривать слова (от злости).

I бранить, ругать кого-л.; выговаривать кому-л.; миигин дэлби мөхтүлэр меня крепко отругали.

1) резать тупым ножом; 2) пытаться поразить; напирать угрожающе, вооружившись чём-л.; 3) перен. упрекать, укорять кого-л., выговаривать кому-л. (надоедливо, нудно).

туохт.
1. Холборуйан, сулбуруйан ат өрөҕөтүгэр түс (ыҥыыр туһунан). ☉ Съехать, сползти под брюхо коня (о седле)
Уонтан тахса саа биирдэ эстэрин кытта аттар ыҥыырдарын өрөҕөлөммүтүнэн иннилэрин диэки мээнэ сүүрбүттэр. Эрилик Эристиин
2. көсп. Ааспакка-арахпакка, уһуннук эт-тыын, саҥар. ☉ Непрерывно, долго ругать, бранить кого-л., выговаривать кому-л.
Өлүөхсүтүм оҕото, Өр үлүгэрдик Өрөҕөлөнөн мөхтөхпүнэ: «Үтүөбүн өллөхпүнэ өйдүөҥ, Өлөр күммэр үөрээр», — диирэ. Өксөкүлээх Өлөксөй

туохт., кэпс. Кими эмэ сиэри таһынан мөх-эт, самнары саҥар; көмүскэлэ суох дьон-сэргэ олоҕун күүс өттүгүнэн кэрээнэ суох, толоостук быһыыланан аймаа (үксүгэр тугу эмэ модьуйан). ☉ Ругать кого-л., выговаривать кому-л. сверх меры; притеснять, угнетать, мучить беззащитных людей насильственными действиями (обычно требуя чего-л.)
Үөрэх аанньа сыстыбакка …… ийэлээх аҕата уолларын алыс түүрэйдээн, адьас кыыллаан кэбиһэ сыстылар. Н. Лугинов
Биир киһи бастаан аармыйаттан кэллэҕин утаа наһаа бардамсыйбыта, солуута суох кэргэттэрин түүрэйдии сылдьыбыта. КНЗ ОО
Пуатьеҕа кыайтарыы кэнниттэн наймыламмыт сэрии дьоно …… хам-бааччы олорор сэлиэнньэлэри түүрэйдииллэрэ, толук көрдөөн, бааһынайдары сэймэктииллэрэ. АЕВ ОҮИ
ср. алт. түре ‘разоряться, бедствовать’

туохт.
1. Куттаан эбэтэр киҥнэнэн, тиистэргин килэтэн, «ыррр» диир курдук саҥаны таһаар (кыыллары этэргэ). ☉ Оскалившись, издавать громкие злобные, угрожающие звуки, рычать, ворчать (о зверях, животных)
Күлүгэр ырдьыгынаабыт ыкка дылы (өс ном.). Тыа быыһыгар Тыатааҕы ырдьыгыныырын кэриэтэ Тыраахтар тыаһа туолбут. С. Зверев
Кыылым ырдьыгыныы-ырдьыгыныы тохтоло суох часкыйар. Күрүлгэн
2. көсп., кэпс. Кыыһыран, кыйаханан саҥар, хаһыытаа. ☉ Раздражённо, зло, грубо выговаривать кому-л., кричать, рычать на кого-л.
Кыыһыран, ырдьыгынаан Кырдьаҕаспыт кэлбитэ. М. Ефимов
Били таһыттан киирбит саллаат мин таспар кэлэн, тугу эрэ ырдьыгыныы турар эбит. Г. Борисов
Хотунум кэрбээн барда, Кыбдьыгырыыр, ырдьыгыныыр. Н. Некрасов (тылб.)
♦ Ырдьыгыныыр ыт көр ыт II. Бу киһиҥ дьиэтээҕилэригэр олох ырдьыгыныыр ыт үһү
ср. алт. ыркыра ‘ворчать (о собаке)’

туохт.
1. Уҥуоҕу, уҥуох этин кир. ☉ Обгладывать мясо с костей, глодать кости
Унукаас оҕонньор биир туйаҕы көрдөөн ылан тиниктээтэ. А. Софронов
Көссүө Көөдөкүс …… оһох таһыгар тайах мүһэтин тиниктии олорор. Суорун Омоллоон
Бүөккэ сирэйэ-хараҕа сырдаан мүһэтин тиниктии олордо. ТМ ДК
2. көсп. Киһи салҕар, эрэйинэн оҥоһуллар үлэтин толор (үксүн куһаҕан үүнүүлээх оту охсуу туһунан этиллэр). ☉ Выполнять работу, требующую длительных, изнуряющих усилий
Сайын дулҕа сиэлин тиниктээн, Алдан кытылыгар оттообуппут. А. Сыромятникова. Куйааска тиритэн Сүөдэҥниир буолара, Дулҕаны тиниктээн От охсо турара… С. Васильев
3. көсп. Кими эмэ дэлби саҥар, мөх, үөх. ☉ Выговаривать кому-л., долго, нудно ругать, бранить кого-л., грызть
Аҕата тылынан тиниктээн ытатан ыыппыт. М. Доҕордуурап
4. көсп., кэпс. Улаханнык эрэйдээ, мөлтөт (хол., ыарыы туһунан). ☉ Доводить до крайней степени ослабления, изнеможения (о длительной или серьёзной болезни)
Тумуу-дьаҥ тиниктээн дуусам эрэ сылдьабын. П. Тобуруокап

туохт.
1. Талкынан тириитэ имит. ☉ Мять кожу мялкой
«Ии, оокком, биллэ ээ… Чэ, кэл, талкыта талкылаа!» — диэн аҕата үөрэн соруйбутунан барда. П. Ойуунускай
Анегин ыллыы-ыллыы, имэҥирэн туран талкылыыра. И. Федосеев
Тириини илитэн, имитэн — Талкылаан имигэс гыналлар, Аһыыга-абаҕа эриллэн Амарах, аһыныык буолуллар. «ХС»
2. көсп. Ким эмэ олоҕор араас охсуулары оҥор, имит-хомут, мускуй-эрий. ☉ Причинить кому-л. муки, страдания, помять (о жизни)
Дьыллар-күннэр тиистэрэ Дьон сүрэҕин талкылыыллар, Имиллэллэр үгүстэрэ, Чарааһыран хаалаллар. П. Тобуруокап
Олох барахсан барыбытын даҕаны талкылаан-талкылаан түнэ буолан сырыттахпыт. Ойуку
Чаара иннин биэрбэтэҕэ. Ону көрөн, «миигин утумнаабыт» — диэн Дархан иһигэр биһирии санаабыта (кини эдэр эрдэҕинэ өсөһүнэн аатырара, билигин ити олох обургу талкылаанталкылаан түнэ сымнаҕас оҥордоҕо). «ХС»
3. көсп. Араастаан саҥар-иҥэр; сэмэлээ, мөх-эт. ☉ Выговаривать кому-л.; бранить, ругать кого-л. [Маайа:] Хара сарсыардаттан киэһээҥҥэ дылы икки киһи хардарыта талкылыылларыттан тулуйумаары да гынным. А. Софронов
♦ Тылынан талкылыыр — сэнээн үөҕэр, мөҕөр-этэр. ☉ Распекать, отчитывать (букв. мять языком)
Арай сыыһаны буллаҕына, бэйэтиттэн намыһах чыыннаах үлэһиттэри тылынан талкылыы түһэрин таптыыр. М. Доҕордуурап