средства, деньги; богатство, состояние; үп-харчы көрүллүүтэ выделение средств.

сыһыан холб. Этиллэр санааны быһаччы соҕус хааччахтаан, бэлиэтээн биэриини көрдөрөр. ☉ Выражает подчеркнутое ограничение, выделение высказываемой мысли (лишь только). Арай эрэ эн көрбүт сурахтааххын
□ Ийэ дойдуга арай эрэ алмаас наада буолбатах. Н. Лугинов

туохт. эб. Этиллэр предмети утары туруоруу дэгэттээх чорботон бэлиэтээһини көрдөрөр. ☉ Выражает выделение предмета, о котором идёт речь, с оттенком противопоставления
Онуоха баара оҕолорум туран Уолуйбуттуу ойдулар, Ыксаабыттыы сырыстылар. С. Зверев
Оҕонньор туран сөбүлэспэтэ. «ХС»

модальное сл. выражает 1) подкрепление предшествовавшей или последующей мысли: хайдах барыахпытый , туома суолу билбэппит как же мы пойдём, тем более, что дороги не знаем; 2) усиление, выделение высказываемой мысли: туома этэн тураллар а ведь сказано ему; туома эн кэлэр үһүгүөн да ты едва ли придёшь.

I мест. указ. тот, тот самый; били киһибит ханна тиийдэ? куда же делся тот человек?
II модальное сл. выражает выделение предмета, обстоятельства путём напоминания, ссылки на известное: били хонууга кэллибит мы пришли на ту самую поляну; били, мин оччоҕо барыахтаах этим дии помнишь, я тогда должен был ехать.

сыһыан холб. Кэпсэтээччи болҕомтотун тардаары этэр санааны чорботууну, хааччахтааһыны, бэлиэтээһини көрдөрөр. ☉ Выражает выделение, ограничение, подчеркивание высказываемой мысли в целях привлечения большего внимания собеседника (и вот, и вот только, ну что еще?)
Арай дуо, сиккиэр тыал Аргыый үрдэ. А. Бродников
Арай дуо, сүрэҕим Тулуйда барытын. «ХС»
Арай дуо?.. Биир киэһэ Майаттан Бэбиэскэ аҕалан биэрбиттэр. Күннүк Уурастыырап

аат. Сүгүн иэппэт биэ, ынах орбоҥор угуллар кытаанахтык эриллибит анал түрдьэ. ☉ Твердый свиток, который засовывается (во время доения) во влагалище дойных кобыл или коров, чтобы пораздражать его с целью вызвать обильное выделение молока
Иэтиэҥ суоҕа …… эми булуом: Купчуур угуом, туус сиэтиэм, туорай мастыам, чурумчулуом, муннугуттан мин сиэтиэм. Дьуон Дьаҥылы

сыһыан т. Инники санаалары кытта тэҥнии тутан этэр санааны күүһүрдэр, чорботор, суолтаҕа туттуллар. ☉ Выражает усиление, выделение высказываемой мысли в сопоставлении с предшествующими
Оннооҕор, кутуйах үктээтэххэ «чыып» диир. Суорун Омоллоон. Оннооҕор, эн кинини билбэккин: биолог, саха… Г. Угаров
Былыр саха өйүн, оннооҕор, ыраахтааҕы хайҕаабыт эбээт. Амма Аччыгыйа
Оннооҕор, доодоҥнообут кус оҕото истибит курдук туттар. «ХС»

аат. Тыҥаттан уонна тыыныы уорганнарыттан тахсар чалахай, салыҥ; тыыннаах харамай ханнык эмэ уоргана бодоҥуруутуттан тахсар ириҥэ, хаан булкаастаах чалахайдыҥы симэһин. ☉ Слизистое выделение из дыхательных путей и лёгких, мокрота; слизистая жидкость, содержащая кровянистый гной, образующаяся вследствие поражения какого-л. органа живых существ
[Баайдар] Сидьиҥҥэ силбээн, быртахха былаан …… Чэлкэҕинэн тибиирэллэрэ. С. Данилов
Сонообут дьахталлартан хааннаах чэлкэҕи бааҥканы туолуор диэри ылан урукку чөллөрүгэр түһэрэрэ. ВНЕ НЭНь
ср. др.-тюрк. челпэк, туркм. чылпык ‘глазной гной; гной на уголках глаз’, монг. залхог ‘слизь’

I
аат эб.
1. Саҥарааччы хайааһын уһуннук, тохтоло суох буоларын бэлиэтиирин көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное выделение длительности и непрерывности совершения действия
[Ньукулай оҕонньор:] Түүлээх сыттын, билигин былаас уларыйар аакка турар. Күндэ
Мария Ивановна Аласовтаах Кустуроваҕа аһын сыҥалыыр аакка олордо. Софр. Данилов
Сүөдэр ыалга күнүһүн олорбот, тутуохтара диэн куруутун саһар аакка сылдьар. Н. Якутскай
2. Хайааһын биир күдьүс, соруктаахтык буоларын көрдөрөр. ☉ Выражает совершение непрерывного и целенаправленного действия
Уонча хонугунан Сэмэн оҕонньор ыарыыта арыый мүлүрүйэн, үтүөрэр аакка барда. Н. Лугинов
Былыргы ас эгэлгэ үчүгэйин тардан кээспиттэр, дьиэлээх хотун бокуойа суох чэй кутар аакка барбыт. Саха фольк. Андрей Кузьмич иллэрээ сылтан ыла оҕолорунаан чугастааҕы күөллэри үөрэтэр, чинчийэр аакка туруммуттара. «ХС»
II
аатыгар