Якутские буквы:

Русский → Якутский

выдержать

сов. 1. кого-что (устоять под тяжестью) уй; этот лёд выдержит пешеходов бу муус сатыы дьону уйуоҕа; 2. что (устоять перед чём-л., вытерпеть) тулуй, тулус; выдержать осаду осаданы тулуй; сердце не выдержало сүрэҕэ тулуйбата; 3. что (удовлетворить требованиям) туттар; выдержать экзамен экзамены туттар; 4. что өр туруор, уоҕурт; выдержать вино арыгыны өр туруор; # выдержать характер санааҥ кытаанаҕын көрдөр; выдержать несколько изданий хаста даҕаны бэчээттэнэн таҕыс.

держать

несов. 1. кого-что, прям., перен. тут; держать ребёнка на руках оҕону илиигэр тут; держать за руку илиититтэн тут, илиититтэн тутан тур; держи!, держите! тут!, тутуҥ!; высоко держать знамя ленинизма ленинизм знамятын үрдүктүк тут; 2. что (служить опорой) тут, уй, хаай; плотина держит воду быһыт ууну тутар; лёд держал его муус кинини уйбута; 3. кого тут, хаай; держать под арестом хаайыыга тут; 4. что (помещать, хранить) тут, уур; держать продукты в холодном месте аһы тымныы сиргэ тут; 5. кого--что, разг. (предоставлять за плату помещение) тут, олорт; держать жильцов куортамнаһан олорооччуларда тут; 6. кого-что (владеть кем-чем-л.) тут, иит; держать корову ынахта тут; # держать путь айаннаан ис, баран ис; держать направо (или налево) уҥа (эбэтэр хаҥас) бар; держать оборону воен. көмүскэниини ыыта тур; держать в руках кого-л. кими эмэ илииҥ иһигэр ыл, кытаанахтык тут; держать в повиновении бас бэ-риннэрэн сырыт; держать экзамен экзаменна туттар; держать корректуру корректуралаа; держать себя тутун, быһыылан; не уметь держать себя бэйэҕин сатаан туттунума; держать курс мор. хайыс, туһай, тусхаллан; держать речь тылла эт; держать в памяти ейгер тут, өйгөр илдьэ сырыт; держать чью-л. сторону ким эмэ диэки буол; держать в тайне кистэлэҥҥэ тут, кистээн сырыт; держать своё слово тылгар тур; держи карман шире разг. күөскүн эрдэттэн өрүнүмэ.


Еще переводы:

кэдэй=

кэдэй= (Якутский → Русский)

1) прогибаться, выгибаться; өһүө ортотүнан кэдэйбит балка прогнулась посредине; 2) перен. дрогнуть, не выдержать, отступить; кэдэйэн биэр = не выдержать, отступить.

выдерживать

выдерживать (Русский → Якутский)

несов. см. выдержать; # это не выдерживает критики ити критиканы уйбат (туохха да наадата суох).

уй=

уй= (Якутский → Русский)

прям., перен. выдерживать, выносить, устоять; баттааһыны уй= выдержать какое-л. давление; улахан эрэйи уйда он пережил большое горе.

эллэс=

эллэс= (Якутский → Русский)

1) добиваться чего-л. (с большим трудом); үлэтигэр эллэһэр он справляется с работой; син эллэстибит мы всё же кое-чего добились; 2) выдержать, выстоять.

выдержанный

выдержанный (Русский → Якутский)

  1. прич. от выдержать; 2. прил. (устойчивый, последовательный) туруктаах, биир сүрүннээх; 3. прил. (умеющий владеть собой) кыатаныылаах, тулуурдаах; строгий и выдержанный человек кытаанах уонна кыатаныылаах киһи; 4. прил. өр турбут, уоҕурбут; выдержанное вино өр турбут арыгы.
тулуйумтуо

тулуйумтуо (Якутский → Якутский)

даҕ. Тугу эмэ уйар, тулуйар кыахтаах. Способный выдержать, вынести что-л., устойчивый к чему-л. [Ташкент кылаабынай архытыактара:] Манна тутуллар дьиэлэр …… итии килиимэккэ аналлаахтар, сир хамсааһынын тулуйумтуолар. «Кыым»
Саха сылгыта дьыл чычырбас да кэмигэр тымныыны тулуйумтуотунан, тулуурунан, минньигэс эмис этинэн, кымыһа эмтээҕинэн, бүтүн дойду үрдүнэн биһирэннэ. ОМГ ЭСС
Ландыш — күлүгү тулуйумтуо үүнээйи. СМН АҮө

кэдэй

кэдэй (Якутский → Якутский)

туохт. Ортотунан биир сиринэн иэҕиллэн, хотойон киир (кэнниттэн көрдөххө), түс (анныттан, үрдүттэн көрдөххө). Прогнуться, выгнуться
Учуутал хоһуттан хомус курдук кэдэйбит кыысчаан тахсан, Лаврентийы кылааска киллэрэн, паартаҕа олордубута. Н. Габышев
Муус кэдэйэн, уу халыйан барда. Суорун Омоллоон
Үрэҕи туоруур суон бэрэбинэ муоста эргэрбит, …… ортото кэдэйбит. А. Сыромятникова
Уһанар дьиэ кырыска баттатан кэдэйэн түспүт. М. Шолохов (тылб.)
Кэдэйэн биэр — биир тэҥ үчүгэй буолума, мөлтөөн, түһэн биэр. Не выдержать темпа, дать слабину, сдать
Никонов сыыһан, кэдэйэн биэрэр күнүгэр Вера күүс-көмө буолуоҕа. Далан
Учууталлар быһаарыылаах тиһэх туурга арыый кэдэйэн биэрдилэр. «Кыым»
Биһиги бастыахтаах дьон, дьэ, абалаахтык кэдэйэн биэрдибит. «ХС»
ср. монг. гэдийх ‘выгибаться назад; закидывать голову; упрямиться’

сакалааттас=

сакалааттас= (Якутский → Русский)

держать пари.

уйук

уйук (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. Туох эмэ ыараханы, ыарахан баттыырын тулуйар, уйар кыах (хол., өрүс, күөл мууһун этэргэ). Способность выдержать какую-л. тяжесть на своей поверхности, прочность (напр., о ледяном покрове)
Муус устун тыргыллар суол, киппэ киэлигин, Эн модун уйуккун биһирии сэргиибин. А. Михайлов (тылб.)
Туустаах уу мууһа уйуктаах буолар, үлтүрүтэ барбат. Я. Козак (тылб.)
2. Суудуна, хараабыл, тырааныспар таһаҕаһы уйар, ылар кыаҕа. Предельная масса груза, которая может быть поднята или перемещена механизмом, вагоном, судном, грузоподъёмность
[Тыы] Халысхан айанын Хайгыыбын өрүүтүн. Ол иһэн саныыбын Уйугун үтүөтүн. И. Федосеев
Дьааҥы өрүһү туоннаттан ордук уйуктаах аарыма оҥочонон туораатыбыт. «К»
Массыыналар уйуктарын тиһигин быспакка улаатыннарабыт. «Кыым»
II
аат., түөлбэ. Эдэр кыыл таба. Молодой дикий олень
Сүүрэн иһэн субурутар Бэргэн бэрдээнинэн — Ойон иһэн охтор уйук бэрдэ Адаар муостарын тэлгэтэн. А. Бэрияк

уй

уй (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Туох эмэ ыарахан баттааһынын, күүһүн, дьайыытын ыарырҕаппакка, туох да буолбакка тулуктас. Выдержать, устоять под тяжестью чего-л.
Дьиэлэр үрдүлэрэ, күл ыараханын уйумуна, сиҥнибиттэр, хорҕойбут дьону хам баттаабыттар. Н. Якутскай
Киһини таба, сүүс киилэ ыйааһыннааҕын да иһин, кэбэҕэстик уйар. ПАК АаТХ
Күһүн муус үчүгэйдик тоҥмутун, киһини уйар буолбутун кэннэ улахан күөллэри муҥхалыыллара. ВПК СОо
2. көсп. Олоххо көрсөр ыарахаттары, моһоллору эрдээхтик тулуй, тулуурдаах буол. Стойко перенести, выдержать что-л. (напр., тяжёлое испытание судьбы)
Кэргэнэ, уруккута бастыҥ суоппар киһи, кэлин дьон хайҕалын уйбакка, арыгыга убаммыт диэбиттэрэ. В. Титов
[Хобороос:] Бу мин кырдьар үйэбэр Дорҕоонноох айан суолун тутустум! Биэс хотойбун сэриигэ былдьатар Баламат аһыыны эмиэ уйтум! И. Егоров
[Василий Васильевич] олох күчүмэҕэйдэрин, ыарахаттарын киһи сөҕүөн-бэркиһиэн курдук кэбэҕэстик тулуйара-уйара. МВВ
Борбуйгун уй (уйун, кыан, көтөх) көр борбуй
Борбуйдарын уйаат, ууга булкуһаннар, икки уол балык курдуктар. Амма Аччыгыйа
Саха борбуйун уйда да, тустубутунан барар идэтэ. «ХС»
Тэппини уйбат (истибэт, көрбөт) көр тэппи. [Арамаан] бэркэ сирдиргээн, киҥэ-наара холлон, тэппини уйбат буолан сылдьар. Амма Аччыгыйа
II
уй курдук истээх <буол, истэн> көр ис IV
Ийэлээх кыыс истиҥник кэпсэтэр доҕордоро арай ити уй курдук истээх, кып-кылгас атахтаах бээгэй ынах. И. Гоголев
[Интэринээт оҕолоро] уй курдук истэнэн, сирэйдэрэ дыгдаччы иһэн, үксүн сыта мээрик буолтара. Күндэ
Уй курдук истээх сыгынньах оҕолор оһох кэнниттэн быгыаластылар. М. Доҕордуурап; уй түс — санааҥ улаханнык түһэн самныбыт дьүһүннэн, сүрүҥ тостубукка дылы буол. Быть, находиться в подавленном, угнетённом состоянии
Кэлин [эбэм] оронуттан турбакка сытара элбээн, күн-түүн улам уй түһэн испитэ. Н. Лугинов
Охоноон туох да үтүө тахсыа суоҕун көрөн уй түстэ. «ХС»
Сергей уота-күөһэ суох имик-самык сүөдэҥниир. Эдэр киһи итинник уй түһэ сылдьара көрүөххэ сүөргү. «ХС»
ср. др.-тюрк. у ‘выносить, выдерживать; мочь, быть в состоянии’, фин. вой ‘мочь’