1) возмещение, восполнение (напр. убытков); 2) выкуп; дойдум иһин тыыммын толук ууруом за родину свою я отдам жизнь # толук түс = выручать, идти на выручку.

аат. Туох эмэ төлөбүрүгэр бэриллэр мал, үп. ☉ Выкуп, возмещение, плата за что-л., компенсация
Бука, бу таас толугар саар тойон Бэйэҕин саарбаҕа суулуо. Эллэй
Туох да толуга суох, тааҕы үрдүнэн биэрэр дьон эбит дии. В. Миронов
♦ Олоххун (тыыҥҥын) толук биэр (уур) — ким, туох эмэ иһин өлөргүн да кэрэйимэ. ☉ Отдавать свою жизнь за кого-что-л., поступаться кем-чем-л. ради кого-чего-л., жертвовать
Ийэ сүрэҕэ Оҕом иннэ диэтэҕинэ, Олоҕун да толук ууран, Ууга түһэр, уокка киирэр Улуумодун турунуулаах. Күннүк Уурастыырап
Быыһаппыт иэһэ суох эрээри тоҕо тыынын толук ууран быыһыы сатыаҕай? Софр. Данилов
Сорохпут сырдык олоҕун Дьол иһин толук биэрбитэ. И. Эртюков. Толук тутун — 1) кимҥэ эмэ туох эмэ иһин тугунан эмэ төлөө, бэриктэ биэр. ☉ Возмещать, восполнять что-л. чем-л. [Арыгы] Тойокко-хотукка Толук туттар Тойон айах буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сөдүөччүйэ эрэйдээх, кинээс дуу, Балааҕыйа эмээхсин дуу таарыйдахтарына, толук туттуом диэн булунаахтаабыт биир иһит арыгытын таба көрбүт. Амма Аччыгыйа; 2) эргэр. Кэрэххэ сүөһүнү тутун, сиэртибэлээ (ойуун туһунан). ☉ Приносить в жертву верхним или нижним злым духам скот для умилостивления их гнева, жертвовать (о шаманах). Былыр ойууннар чоккуруос харахтаах маҥаас сылгыны эбэтэр күөх эбириэн ынах сүөһүнү толук тутталлара үһү
□ [Өбүгэлэрбит] табаны толук тутта сылдьыбыттарын көрдүөхтэрин сөптөөх аҕыйах чахчылардаахпыт. Багдарыын Сүлбэ. Толук түс кэпс. — кими эмэ көмүскэс, быыһаан ыл. ☉ Заступаться за кого-л., выручать кого-л.
Гриша, доҕоччугуом, мин эн тыыҥҥар толук түспэтим, кыайбатым. А. Сыромятникова
«Мин көҥүллээбитим. Миигиттэн ыйыппыттара», — диэн Өлөксөөндүрэ эмээхсин толук түстэ. Н. Босиков
Тыын толуга көр тыын II. [Түөрэҥэй ойуун:] Тыын толуга диэн тугу туттуллуо буолла, былырыын бу дьиэ таһыгар күөх эбириэн тарбыйах турар диэн эппитэ ээ били кыыс. Күндэ
Оттон балыгым, бу тыыным толуга, баранарыгар тиийдэ. Н. Заболоцкай
ср. алт. толу ‘выкуп; дар; обмен’, хак. толыҕ ‘выкуп’, бур. долиг ‘откуп’

туохт.
1. Туох эмэ сыанатын төлөө, боруостаа, онуоха сөптөөҕү биэр. ☉ Возмещать, компенсировать, восполнять что-л. [Дьүөгэ Дьөгүөр:] Дьэ, аҕа тойонуом, абыраа
Отум-бурдугум сирин үс сылга эн ылаҥҥын дайыымпабын толуй. П. Ойуунускай
Нолуоккун толуйаргар эйиэхэ төһө харчы нааданый? Н. Якутскай
Ол саа атыытын толуйар оҕонньор буолуом ээ. Д. Таас
2. Кими, тугу эмэ солбуй. ☉ Замещать, сменять кого-что-л.
Биир хортуоппуйу сиикэйдии сиэн хачырҕатан кэбистэ. Онтуката ас суолтатын толуйуохтааҕар, эбии алдьархайы аҕалбыта. И. Никифоров
[Маша] бэлиэр сайын ынах ыаһан, бүтүн биир ыанньыксыты толуйар сүүнэ үлэһит буолла. ВМП УСС
ср. тув. толу ‘меняй на залог, выкупи’, алт. толу ‘откупаться, давать выкуп, менять’

аат., эргэр.
1. Кытай от күөҕэ өҥнөөх солко таҥаһа. ☉ Китайская шелковая ткань зеленого цвета. Көнньүөс таҥас көҕөр гына, арсыын таҥас арылыс гына түспүт үһү (тааб.: халлаан сырдыыра). Көнүлүктүүр үтүө дойдум, Көнньүөс торҕону тиирэ тарпыт курдук, Көҕөрөн-тунааран көһүннэ. Саха фольк.
2. Түрбэ таҥас бүтэһик тобоҕо (аҕыйах арсыын хаалбытын кэннэ этэллэр). ☉ Остаток, известное число аршинов ткани, составляющих ее цельный кусок
Биир көнньүөс даба. ПЭК СЯЯ
3. түөлбэ. Толук, атыы. ☉ Выкуп, искупление
Күөх тыын көнньүөһэ. ДСЯЯ
♦ Көнньүөһэ көннө — майгыта тубуста, көнньүөрдэ. ☉ Находиться в приподнятом настроении; утешаться, успокаиваться
Ипатий күлэн алларастыы хаалла. Даша сөбүлээбэтэх хараҕынан Ипатийы кылыалаахтык көрдө уонна: — Дьэ, көнньүөһүҥ көннө, үөһүҥ тэһиннэ дии. М. Доҕордуурап
ср. русск. конец ‘условная единица в торговле, штука ткани, холста’

аат., эргэр. Урут кэргэн ылар киһи кыыс дьонугар сүөһүнэн биэрэр төлөбүрэ. ☉ Калым в виде скота
[Хаардьыт Бэргэн] урукку сулуутунааҕар [ордук элбэҕи] үүрэн-түрүйэн аҕалбыт. ПЭК ОНЛЯ II. Алаас сыһыыны туолуоҕун тухары сылгыны, ынаҕы толору үүрэн аҕалан кулуҥ, сулуутун. Саха фольк. Сулуу сүөһү субуллан кэлбитин, Халыҥ сүөһү халыым үүрүллүбүтүн Хамыйан утааран Хатыҥ хаһааҕа хаайдылар. Саха нар. той
◊ Эр сулуута эргэр. — кыргыһыыга кыайтарбыт өрүт кыайбыкка киһинэн, сүөһүнэн төлөбүрэ. ☉ Плата (после битвы) людьми, скотом побеждённой стороны победителю
Кээрэкээн ойуун …… сөһүргэстээн туран үҥэн-сүктэн тыл этэр: «Кыайдыгыт, тохтооҥ, эр сулуутуна куттаран ылан баран, тохтоон болҕойуҥ!» — диэн көрдөһөр. Саха сэһ. I
Кыайтарбыт оруода кыайбыкка эр сулуута диэни кутан, киһинэн, сүөһүнэн төлөбүр төлүүрэ. БСИ ЛНКИСО-1994
ср. ДТС йулуҕ ‘выкуп’, эвенк. хулуу ‘калым’