выть, завывать; бөрөлүү улуй = выть по-волчьи; таһырдьа буурҕа улуйар на дворе завывает вьюга.

прям., перен. по-волчьи || волчий; бөрөлүү улуй= выть по-волчьи; бөрөлүү майгы волчий нрав.

выть; вопить, кричать; суор кыланна ворон громко каркнул; кини кылана түстэ он вдруг вскрикнул.

1) вопить, выть; ср. энэлий=; 2) перен. говорить (громко, протяжно); урааҥхайдыы онолуй= говорить по-урянхайски (т. е. по-якутски).

образн. жалобно стонать или выть (от боли, горя); ыарыытыттан ынчыктаан сыналыйар от сильной боли он жалобно стонет.

тыаһы үт. туохт. Уһуннук тыаһыыр сытыы иһиириини таһаар (хол., уута оргуйдаҕына чуһуурар чаанньыгы этэргэ). ☉ Издавать протяжный, резкий, тонкий свист (напр., о чайнике)
Иннибэр траншеяҕа сэнэрээт дуу, миинэ дуу дэлби барда, оскуолактар чыһыырдылар. НТГ СУоС
Судьуйа свистога чыһыырда. «ЭК»
Маамыкта өрө чыһыыран тиийэн кэнники бөрө моонньугар хатылла түстэ. Тэки Одулок (тылб.)
ср. тат. ыжгыру ‘гудеть; выть; шипеть’

туохт., фольк. Энэлгэннээхтик эҥсэлитэн саҥата таһаар (ыллаа, ынчыктаа, ытаа). ☉ Издавать громкий стон, причитать, выть
Аар Тойон аҕата оҕонньорго, Күбэй Хотун ийэтэ эмээхсиҥҥэ Кыайтаран тахсыбытын кыалыгытан, Кыйданан кэлбитин кистээн, Ыпсаран ыллыы-туойа Ыҥсалыйа турбута үһү. П. Ядрихинскай
[Сайсары] Ыҥсалыйан ытаан барар. Суорун Омоллоон. Уһун Ойуун үс төгүл сүгүрүҥнээтэ, халлаан түөрт саҕаҕын диэки хайыһа-хайыһа салгыы ыллаан ыҥсалыйда. И. Гоголев

тыаһы үт. туохт. Араастаан иһиирэр, уһуурар улахан тыаһы таһаар (силлиэни, буурҕаны этэргэ). ☉ Выть, реветь (о буре)
Чыпчаххай курдук сытыы чысхаан Ыһыыран-хаһыыран эмиэ түһэр. Болот Боотур
Өргөннөөх сата тыал таһырдьа Ыһыыра-хаһыыра турбута. Күннүк Уурастыырап
Муустаах байҕал таһынааҕы тыал сырҕан кыыллыы улуйар, ыһыырар-хаһыырар. А. Сыромятникова

тыаһы үт. туохт.
1. Улаханнык уонна уһуннук үрэр курдук саҥаны таһаар (ыты, бөрөнү этэргэ). ☉ Выть, скулить, подвывать (о волке, собаке)
Таһырдьа тыал маһы-оту тыаһатан куһуурара иһиллэр, ол быыһыгар ыттар улуйаллар. Күндэ
Валя бөрөлөр улуйан онолуһалларын иһиллии сырытта. Амма Аччыгыйа
Хараҥа түүннэргэ ханна эрэ ыраах торҕон бөрө улуйан эҥсэлитэр. И. Федосеев
2. көсп. Ыт, бөрө уһуннук үрэрин курдук саҥата таһаар; оннук тыаһаа. ☉ Плакать в голос, голосить (о ком-л.), завывать (напр., о сирене)
[Эрдэлиирдээҕи] аһыйан Өлөксөй тохтообокко ытаан улуйа турда. Амма Аччыгыйа
Сэттэ чааска улуйан Сириэнэ үөгүлээтэ. Күннүк Уурастыырап
Оо, онтон буомба улуйда, Иннигэр түһэн дэлби барда... Л. Попов
Сылайбыт киһи олус түргэнник утуйан хаалла, үрдүгэр буурҕа улуйар. А. Сыромятникова
др.-тюрк. улы, тюрк. ул, ула, улу

туохт.
1. Олус улаханнык кыланан ыһыытаа, үөгүлээ (хол., уордайан, ыксаан). ☉ Громко кричать, вопить (напр., в гневе)
Настаа хаһыыра түһэн баран киэр ыстанар. Күндэ
Биир ньиэмэс табыллан хаһыырда. Т. Сметанин
Арсен бары кыһыыта-абата бүүйэ-хаайа тутан, эмискэ хаһыыра түһээт, биэдэрэтин харбаан ылла да [ынаҕы] сискэ мииннэрдэ. А. Фёдоров
△ Олус улаханнык часкый, хаһыытаа (кыыл-сүөл туһунан). ☉ Издавать протяжные, громкие звуки, рычать, реветь, курлыкать и т. д. (о животных)
Саҥардыы курдук саныыбын Эйигин кытта сылдьарбын: Сааскы туруйа хаһыыран, Саалана-кустуу барарбын. Күннүк Уурастыырап
Бааһырбыт эһэ хаһыырда. Н. Заболоцкай
Баабыр эмиэ хаста да ыстаммыт уонна эмиэ хаһыырбыт. В. Арсеньев (тылб.)
2. көсп. Олус улахан тыаһы-ууһу таһаар (күүстээх тыал, буурҕа туһунан). ☉ Производить протяжные, гулкие, громкие звуки, выть, реветь, свистеть (напр., о сильном ветре, пурге)
Буурҕа ыһыырар, Буурҕа хаһыырар, Хаары ытыйбахтыыр, Хаарынан ыспахтыыр. Күннүк Уурастыырап
[Дьэкиим] уордайан да көрөөхтөөтүн, оннооҕор таһырдьа тыал хаһыырар. Н. Заболоцкай
Силлиэ эмиэ сэллии түһэн, хаһыырара уурайан, …… дөрүн-дөрүн куугуначчы охсуллан ааһар. ССЛИО