сов. 1. (растянуться) уун, уунан хаал; материя вытянулась таҥас уунан хаалбыт; 2. разг. (вырасти) улаатан хорой; за лето мальчик вытянулся сайын устатыгар уол улаатан хоройбут; 3. (выпрямиться) тыылын, чиркэс гын; 4. (расположиться в ряд) субус, субуһан тур; #лицо вытянулось курус гынна, соҥуйан хаалла.
Русский → Якутский
вытянуться
Еще переводы:
чиркэс (Якутский → Русский)
чиркэс гын= момент.-однокр. от чиркэй = моментально вытянуться.
ньолос (Якутский → Русский)
ньолос гын = однокр. неожиданно, вдруг вытянуться (о лице).
струнка (Русский → Якутский)
ж. уменьш. от струна; # в струнку көбүс-көнөтүк; вытянуться в струнку көбүс-көнөтүк тур.
ньолбос (Якутский → Русский)
ньолбсс гын = однокр. растянуться, вытянуться; ууганьолбос гынгпрыгнуть в воду вытянувшись (вниз головой).
кирбиилэн (Якутский → Якутский)
туохт. Арҕастан, дьураа буолан көһүн. ☉ Образовывать гребень, вытянуться в одну линию
[Долгун] Кирбиилэнэн, Кэрдиистэнэн, …… Кимирийэн, Киирэ турда. Күннүк Уурастыырап
Кириэстээх хайа арҕаһа Кирбиилэнэн турбута. С. Васильев
кинтэлин (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Киэбирэн, киһиргээн чинэччи тутун, кинтэй. ☉ Надменно вытянуться, слегка откинув назад голову, принять надменную осанку
Киһиргээн кинтэллэн олороҕун дуу? ПЭК ОНЛЯ V
Тымтай …… Кинтэллэн сытан, эттэ. П. Тобуруокап
протянуться (Русский → Якутский)
сов. 1. уун; к нему протянулись чьи-то руки киниэхэ ким эрэ илиилэрэ ууннулар; 2. (на какое-л. расстояние) тар-дылла сыт, тайаа, субулун; дорога протянулась на сотни километров суол сүүһүнэн ки-лометрынан тайыыр; 3. разг. (вытянуться) тыыллыы тэбэн сыт, чиркэйэн сыт; протянуться на кровати кырабаакка тыыллыы тэбэн сыт; 4. разг. (продлиться) бар, уһаа; доклад долго не протянется дакылаат уһуо суоҕа.
дьирбис гын (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Эмискэ көбүс-көнөтүк тура түс (үрдүк, көнө уҥуохтаах киһи туһунан). ☉ Резко выпрямиться, вытянуться в полный рост (имея высокую, стройную фигуру)
Алта кырыылаах адьарай ааттааҕа Тимир килиэ киһи Дьирбис гына түстэ. П. Ойуунускай
Ол байыаннай кинигэлэринэн үлүһүйэр буоллаҕына, киһиҥ өссө аны аҕыйах сылынан эписиэр дьирбис гына түһүө турдаҕа. «ХС»
кинтэй (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт.
1. Чинэччи тутун. ☉ Вытянуться, откинуться назад всем телом
Киһим киэбирэн кинтэйбит. — Эппилиэккит сараланан, …… Кирилиэскэ кинтэйиэххит. Суорун Омоллоон
2. көсп. Иэҕиллэн муҥура суох бара тур. ☉ Раскинуться вширь и вглубь до бесконечности
Халлаан киэҥ киэлитэ муҥура суох кинтэйэр. — Араҕас маҥан халлаан …… кинтэйэн-киэбирэн үөскүүр. П. Ядрихинскай
чиккэй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Көбүс-көнөтүк тардыллыбыт, тыҥаабыт курдук көнө буол. ☉ Быть туго натянутым, не свисать
Таба маамыкта чиккэйиэр диэри ойон баран, умса холоруктаан, эргичис гынна. Болот Боотур
Мас эрдиилэр хамсаан сардыр-сурдур тыаһыылларын кытта баарса холбоммут быата тыҥаата, чиккэйдэ. И. Никифоров
Итини кытта сэргэ күөгүбүт быата чиккэйэ түһээт, харбыс гынна. В. Тарабукин
2. Төбөҕүн, көхсүгүн кэннин диэки ыытан, көбүс-көнөтүк чыначчы тутун. ☉ Выпрямиться, вытянуться в струнку, встать навытяжку
Төрүт да уһун, синньигэс Булочкин чиккэйиэҕинэн чиккэйэн, чоноллон турарын көрүдьүөстүк көрдө быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Итиччэни истээт, кыра уҥуохтаах хара киһи үөрүүтүттэн эккирээбэтэ эрэ, чиккэйиэҕинэн чиккэйэн тойонун өрө көрөн турда. ВНГ ГОПХ
Хохуол төбөтүн силигир гыннарбыта, устурууна курдук чиккэйбитэ. М. Горькай (тылб.)
3. кэпс. Өлөн, тыыллан сыт. ☉ Умереть, протянуть ноги
Сэмэн чиккэйэ сытар эр киһи хонноҕун аннын туппахтаан көрдө. Н. Якутскай
[Эмээхсин] чиккэйэн, аны кимтэн да куттаммат, кимтэн даҕаны дьиксиммэт буолан сытар. А. Сыромятникова
Охонооһой, төбөҕө таптаран, Туймааран тыастаахтык оҕунна, Чиччигинээн, иҥиирин тартаран, Дьигиҥнээт, чиккэйэ оҕуста. Дьуон Дьаҥылы
ср. туркм. дикелмек ‘выпрямляться, распрямляться’