үлтүрүт диэнтэн атын
туһ. Биһиги бүтүн гарнизоммутунан да бардахпытына Дьокуускайга тиийбэккэ эрэ аара үлтүрүтүллэрбит биллэн турар. Эрилик Эристиин
Талыллыбыт таас уокка уматыллар уонна кыра гына үлтүрүтүллэр. ИЕВ СУу

аат. Официальнай, үөрүүлээх быһыыга-майгыга этиллэр андаҕар тыл. ☉ Присяга
Бырааһынньык күн буолар бараакка куорат байыаннай гарнизонун начаалынньыга эдэр курсааннартан байыаннай бирисээгэни ылыахтаах. Н. Якутскай
Биһиэхэ тирээбит күчүмэҕэй күҥҥэ бирисээгэҕэ бэриниилээх буолуохтаахпыт! Н. Якутскай
Бирисээгэ, андаҕар бэрсиэх тустаахпыт. Бу кумааҕыга илиитэ баттаа. Болот Боотур

аат.
1. Байыаннай кириэппэс эбэтэр бөҕөргөтүнүүлээх сир начаалынньыга. ☉ Начальник войск крепости или укреплённого района, комендант
Кириэппэс хамандаана хаайылынна. «ХС»
Иркутскайга ыраахтааҕы аатыттан дьаһайар суут тэриллиэҕиттэн 1783 сылтан ыла Саха провинцията хамандаанынан салаллар уобалас буолта. ИОВ ЯК
2. Гарнизоҥҥа, харабылга сулууспаны сөптөөхтүк сүгүүнү, байыаннайдар уопсастыбаннай сирдэргэ дьиссипилиинэлэрин, гарнизоҥҥа бэрээдэктэрин көрүүнү дьаһайар байыаннай начаалынньык. ☉ Военный начальник, ответственный за правильное несение гарнизонной и караульной службы, за дисциплину военнослужащих в общественных местах, за сохранение порядка в гарнизоне, комендант
Мин заставабар төннөн кэлээт, хамандааҥҥа дакылааттаабытым. Н. Якутскай
[Семёнов:] Мин бу ыстаап хамандаана диэн буолабын. С. Ефремов
Хаһааччыйаҕа 40 киһилээх гарнизон этэрээтэ тэрилиннэ. Хамандаанынан судьуйа суруксута А.Г. Никифоров ананна. С. Васильев
3. Сэрии дьонун сиринэн, уунан, салгынынан айанын, айанныыр суол учаастагын, ханнык эмэ мэһэйдэри, ууну, хайаны туорааһыны салайар байыаннай начаалынньык. ☉ Военный начальник на путях передвижения войск, на участках маршрутов форсирования переправ, комендант. Морсуруут хамандаана. Оройуон хамандаана
4. Уопсай дьиэ сэбиэдиссэйэ. ☉ Заведующий общественным зданием, комендант
Хамандаан көҥүллээбэт, арай дэкээнтэн көрдөһөн сайабылыанньа суруйуум ээ? В. Гаврильева
[Маша:] Өссө хамандаан оҥостоору гыммыт дии. Бу дьиэҕэ кэргэннээх мин эрэ баарбын уонна бары холостуой уол-кыыс. С. Ефремов
Хамандаан күлүүһүн аҕалан ааны аспыта. Ю. Рытхэу (тылб.)

туохт.
1. Ньыҕалын, ньыҕаллан сыппаа (туох эмэ уһуга, биитэ). ☉ Тупиться, притупляться (об остром конце чего-л.). Тоһоҕо уһуга сынтарыйбыт
□ Кырыылаах кырыылаахха сынтарыйда, Уһуктаах уһуктаахха уйадыйда, Биилээх биилээххэ бэтиннэ, Чохооччу чохооччуга чуҥкунаата. П. Ядрихинскай
Сэлии муоһун ууга сытыаран баран оҥордоххо ханнык баҕарар сэпсэбиргэл хотор, биитэ сыппаабат, сынтарыйбат. ПСН УТС
2. көсп. Туох эмэ кыаллыбатаҕыттан, ыараханыттан ылыммыт санааҕын ыһыгын, чаҕый. ☉ Отступать перед трудностями, сникать, падать духом
Урукку өттүгэр олох ыараханыгар түбэһэн өссө сынтарыйан көрө илик, хорсун киһини …… санаа түһүүтэ сүһүөхтэрин ылҕаан киирэн барда. В. Яковлев
[Бандьыыттар] соторутааҕыта Чапчылҕан дэриэбинэтин атаакалаан, уон сэттэ киһилээх гарнизону кыайан ылбакка, муннулара сынтарыйда. П. Филиппов
Фёдор Фёдорович Серпилин ыар олоҕу олорбут уонна ол ыар олохтон сынтарыйбатах дьонтон биирдэстэрэ этэ. К. Симонов (тылб.)
ср. монг. шантрах ‘ломаться, разрушаться; расстраиваться; теряться, робеть; разочаровываться’