герой; гражданскай сэрии геройа герой гражданской войны; Социалистически Үлэ Геройа Герой Социалистического Труда; Советскай Союз Геройа Герой Советского Союза # Герой ийэ мать-героиня.

үрэй диэнтэн холб. туһ. Ааспыт сахтартан мин баар курдукпун, Баламат батталы бардамнык утаран, Батаһын көтөхпүт Манчаарыгар кыттыһан, Уордаах баай уоругун үрэйсибит курдукпун. М. Ефимов. Күннүк Уурастыырап «Коммунист Сэмэн» поэматын героинята [Ира] өстөөххө эйэлэспэт кытаанах санаалаах, өстөөх баайын-дуолун үрэйсэр дьулуурдаах. КНП КУуА

аат.
1. Туох эмэ тас көстүүтүн уопсай омооно. ☉ Общее, внешнее очертание, контур чего-л.
Өйүн-төйүн булунаары, барар сирин барылын көрөөрү үрдэл сиргэ турар баараҕай маска ытынна. И. Данилов
[Михаил:] Сирин-уотун барылын син билэр буоллаҕым дии. С. Ефремов
Анньыыс суол барылын билээри, түһэн тоҥуу хаары оймоон иннин диэки баран көрөр. Дьону үөр.
2. Туох эмэ бастакы, уопсай торума, былаана. ☉ Предварительный набросок, эскиз, наметки чего-л.
Аҕыйах сылынан бу кумааҕыга ойууламмыт барыл толору ситэн-хотон олоххо киирэн, тааскилиэ дьиэ буолан, тыһыынчанан киһи олоруо. Н. Лугинов
Бу улахан бырайыак сүрүн барыла быһаарыллан бүппүтэ. В. Яковлев
Роман бастакы барылыгар героиня араспаанньата Каренина буолбакка, Гагина, Пушкина диэн эбитэ интэриэһинэй. ЭБЭДьА

аат. Кими, тугу эмэ олус сөбүлүүр күүстээх иэйии, кимиэхэ, туохха эмэ күүскэ ылларыы. ☉ Любовь
Төрөөбүт дойду таптала — Төрөөбүт дьиэттэн силистээх. Күннүк Уурастыырап
Сэһэн героинята Лена Огородникова төрөппүт ийэ-аҕа тапталын билбэккэ, детдомҥа улааппыт. Софр. Данилов
Күн сиригэр Күүстээхтэн күүстээх Таптал диэн баар эбит. Т. Сметанин
Таптал өрүү тыыннаах иэйиитин өлөр өлүү да кыайбат буоллаҕа. Ф. Софронов
◊ Таптал аат (аата) көр аат I
Кырдьаҕастар билэллэр уолу таптал аатынан. С. Данилов
Уйбаан Холтуобускай (таптал аата Сынньыыт) кэргэнэ Өлөксөөстүүн түөрт оҕону төрөтөн, үөрүү-көтүү аргыстанан олорбуттара. «ЭК»
Кыра эрдэххинэ дьонуҥ-сэргэҥ иҥэрбит таптал аата диэн эмиэ баар. ФЕВ УТУ

аат.
1. Бэйэни харыстаммакка, эр санаа, хорсун быһыы, килбиэннээх үлэ үтүө холобурун көрдөрөн албан аатырбыт киһи. ☉ Герой (человек, совершивший подвиг)
Сөмөлүөт иһиттэн гражданскай сэрии геройа Г.В. Егоров ойон тахсан трибуна диэки дьулуруйда. Амма Аччыгыйа
Норуот олоҕор, норуот сүрэҕэр герой өрүү тыыннаах. Софр. Данилов
2. Тугунан эрэ чорбойон, дьон болҕомтотун тарпыт киһи. ☉ Герой (лицо, чем-л. отличившееся и привлекшее к себе внимание). Остуоруйаҕа олохтон ситимнээх быһыы-майгы геройдарын тустарынан уустаан-ураннаан кэпсэнэр. Саха сэһ
1977
Маннык [көтүмэх, ыһыллаҕас] оҕо туһунан төһөлөөх элбэхтик суруллубута буолуой? Эмиэ туһугар «солбуллубат» герой. ОАП ИиЭУО
3. Уус-уран айымньыга суруллар дьонтон сүрүннүүр киһи уобараһа. ☉ Герой (главное действующее лицо в романе, пьесе и т. д.)
«Сааскы кэм» арамаан геройа - Микиитэ Лэглээрин. «Бронепоезд 14-69» сэһэн кылаабынай геройа хомуньуус Пеклеванов буолар. Софр. Данилов
◊ Биһирэмнээх (биһирэбиллээх) герой көр биһирэмнээх
[В. Яковлев «Өрүстэр кирбиилэрэ» арамааныгар] Ирбитин, Тугутов уобарастарынан эргиччи биһирэмнээх геройу айарга холоммута. ПБН БЭДь
Нуучча классиктара бэрт элбэх умнуллубат биһирэбиллээх геройдары айбыттара. ВГМ НСПТ. Герой-ийэ - уон уонна онтон элбэх оҕону төрөтөн ииппит ийэ. ☉ Мать-героиня
Ийэлэрэ аҕыйах сыллааҕыта герой-ийэ буолбута. М. Попов. Герой-куорат - Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр ураты хорсун быһыыны оҥорбут дьонноох куорат. ☉ Город-герой
[Кэбээйиттэн төрүттээх Н. Дмитриев] герой-куорат Севастополь бочуоттаах гражданина. «Саха с.». Былааны аһара толорон бастаабыт комсомолецтар кыайыыларын герой-куорат Москва чиэһигэр анаатылар. «Кыым». Лирическэй герой лит. - поэт лирическэй айымньыларыгар тугу этэрин бүтүннүү түмэн этээччи уус-уран уобарас. ☉ Лирический герой
Тимофей Сметанин лирическэй геройа биһиги улуу аармыйабытын кытта албан ааттаах суолу тэлсэр. Софр. Данилов
Поэма лирическэй геройа түҥкэтэх оҕонньор буолбатах. Эрчимэн. Россия (Советскай Союз) Геройа - ураты хорсун быһыыны оҥорбут, килбиэни көрдөрбүт киһиэхэ Россияҕа (урут ССРС-ка) иҥэриллэр бочуоттаах аат. ☉ Герой России (Советского Союза)
Россия Геройа А. Рыжиков аатынан сквер үөрүүлээх быһыыга-майгыга аһылынна. Ф.К. Поповка сахалартан бастакынан Советскай Союз Геройун аата иҥэриллибитэ. Уоллара Владимир Советскай Союз Геройа буолбутун туһунан докумуону аймах-билэ дьоно сэрии бүппүтэ сүүрбэ сыл ааспытын кэннэ туппуттара. ВФИ ССГВЛ. Социалистическай Үлэ Геройа ист. - норуот хаһаайыстыбатыгар, культураҕа, наукаҕа, государственнай-общественнай олоххо ураты үтүөлээх киһиэхэ иҥэриллэр бочуоттаах аат. ☉ Герой Социалистического Труда
1938 сыл ахсынньы 27 күнүгэр Социалистическай Үлэ Геройун аата олохтоммута. А. Данилов
[Мэҥэ Хаҥаласка] оҕуруот аһын үрдүк үүнүүтүн сыллата Социалистическай Үлэ Геройа Е.И. Новгородова биригээдэтэ хомуйар. ПДИ КК