гористый; сыырдаах сир гористая местность.

1) высокий гористый берег; 2) гористая местность, возвышенность.

гористый; горный; хайалаах сир гористая местность; хайалаах дойду горная страна.

небольшой лесной мыс (обычно гористый); ср. тумус 3.

прил. 1. хайа; горное ущелье хайа хапчаана; 2. (гористый) хайалаах; горная страна хайалаах дойду, хайа дойду; 3. (относящийся к разработке земных недр) хайа; горная промышленность хайа промышленноһа.

даҕ. Хайа тулалаах, хайа баар (сирэ). ☉ Гористый, горный
Үрдүк таас хайалаах сир. Н. Неустроев
«Өйдүүбүн, мин эмиэ хайалаах хоту сиргэ үөскээбитим», — диибин. Н. Заболоцкай

ж. сир, дойду; гористая местность хайалаах сир; сельская местность тыа сирэ.

даҕ.
1. Тааһынан бүрүллүбүт, кутуллубут (хол., суол); таас. ☉ Покрытый камнями, щебнем, каменистый (напр., о дороге)
Уллуҥаххын бытархай таастаах хаппыт суол тулуппат. Амма Аччыгыйа
Таастаах кумах кытыынан, Уһуу бааллар, дьалкыллыҥ. Күннүк Уурастыырап
△ Таас хайа тулалаабыт, хайалаах (сир, дойду). ☉ Гористый, окружённый горой (о местности)
Таастаах хайа хаххалаах, Таалар хонуу олбохтоох Улуу хочом көҕөрдө Унаар-тунаар долгуйда. П. Ойуунускай
2. Өстүөкүлэлэммит, өстүөкүлэнэн, дьэҥкир тааһынан бүрүллүбүт, сабыллыбыт. ☉ Покрытый стеклом или другим прозрачным материалом, остеклённый
[Саҥа дьиэ] Аалай чаҕыл киирдин диэн Алта таастаах түннүктээх. Эллэй
Уҥа уһук хоско Уоттаах күҥҥэ оонньуур, Чаҕылыҥнас, кэрэ, Таастаах ыскаап турар. Күннүк Уурастыырап
Кирилл Васильевич суруйар остуолугар эдэр дьахтар саһара барбыт хаартыската таастаах муос араамаҕа угуллан турар. Н. Габышев
Көп хаастарын сабыччы тутунна, күлүмүрдэс таастаах ачыкытын нөҥүө ыраас харахтара уоттанан кэллилэр. П. Филиппов
3. (Күндү) тааһынан киэргэтиллибит. ☉ Украшенный (драгоценными) камнями. Алмаас таастаах биһилэҕи сыбаайбаҕа кыыска бэлэхтээтилэр
□ [Куорат кыыһа] Бөдөҥ таастардаах Бөҕөх көмүһүнэн Мөлбөрө-дьолуо харытын Бобо куустарда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тарааныллар уһун суһуох, Таастаах күндү кырыбыайка, Үрүҥ таҥас былааччыйа, Үҥкүү — өлбүт суоллара. Күннүк Уурастыырап
Суон Даарыйа …… «үтүөлэргэ» сырыттаҕына киэргэнэр таастаах кэһиэччигин кэппит, кыһыл кытаайка солко былаатын бобуонньуктуу бааммыт. М. Доҕордуурап

ж. 1. хайа, үрдүк сыыр; вдали виднелись горы ыраах хайалар көстөллөрө; 2. горы мн. (гористая местность) хайа; люди гор хайа дьоно; 3. (множество) хайа саҕа, баһаам элбэх; горы книг баһаам кинигэ; # идти в гору өрө таҕыс, өрө тахсан ис (олоххо, үлэҕэ); идти под гору таҥнары бар; гора с плеч свалилась санныбыттан хайа халбарыйбытын курдук, сүгэһэр түспүтүн курдук (туохтан эмэ босхолонуу); не за горами хайа нөҥүө буолбатах (сотору буолуо, чуга- һаата); стоять горой за кого-что-л. күөҥҥүнэн көмүскээ (кими-тугу эмэ туох бааргынан квмускээ); надеяться как на каменную гору таас хайа кэриэтэ эрэн; пир горой бала малааһын.