грязнить, пачкать, замызгивать.

грязнить, пачкать (чем-л. полужидким).

побуд. от киртий= 1) грязнить, пачкать; 2) перен. чернить, оговаривать, порочить.

туохт., түөлбэ. Киртит, хараарт, тугунан эмэ ньаҕайдаа. ☉ Пачкать, грязнить. Таҥаһын масхайдаан кэбистэ

туохт., кэпс. Марайдаа, дэлби киртит, имит. ☉ Марать, сильно пачкать, грязнить, мять. Таҥаскын туохха бачахтаатыҥ? Кинигэни тоҕо бачахтыыгын?

несов. прост. I. что (грязнить) киртит, киргэ-хоххо бис; 2. (о животных) ииктээ-саахтаа; 3. кому и без доп. (делать пакости, вредить) киртит, куһаҕаны оҥор.

несов. 1. кого-что (грязнить) ньаҕайдаа, киртит, бис; пачкать руки илиигин киртит; 2. что и без доп. (делать что-л. грязно) ньаҕайдаа, бадьайдаа; он не рисует, а пачкает кини уруһуйддуурун оннугар бадьайдыыр; # пачкать чью-л. репутацию аатын-суолун киртит.

туохт., кэпс.
1. Сатаабат эрээри ойуулаабыта, суруйбута буолан марайдаа; дьабайдаа. ☉ Небрежно, неаккуратно мазать; марать, пачкать
Кинигэлэр лиистэрин бачайдаабыт. ДВ О
2. Киргэ бис; хараарт. ☉ Пачкать, грязнить
Бу уол таҥаһын туох айылаах бачайдаата. «ХС». Тэҥн. марайдаа

I
туохт.
1. Туох эмэ сыстаҥнаһынан (хол., арыынан, кыраасканан о. д. а.) туохха эмэ сотон ыл, сыбаа эбэтэр оҕунуохтаа. ☉ Мазать, намазывать, смазывать что-л. (напр., маслом, клеем и т. д.) Бааҥкалаах араҕас мааһы маарылаҕа биһэн баран, тиҥилэҕэр саба ууран бэрэбээскэлээтэ. Н. Якутскай
Эн эһэҥ, эбэҥ, сөмүйэлэрин хара чоххо биһэн, «илии баттыыр» буолаллара. «ББ»
[Оҕонньор уолун] моонньуттан хатыйа кууһаат, үлүбүөй сыллаа да сыллаа буолла, хараҕын уутунан уолун иэдэһин бистэ. И. Гоголев
△ Тугу эмэ сыстаҥнаһынан киртит, ньаҕайдаа. ☉ Пачкать, грязнить что-л. чем-л. вязким, липким
Ол кини хас кирдээх ууну тоҕоругар, хас сыаны-арыыны биһэригэр барыа суох, кэбис. В. Ойуурускай. Кэппит этэрбэскин, соҥҥун ынах сааҕа оҥорон, биһэн таҕыс. Саха фольк.
2. көсп. Үрүт-үөһэ биири саҥар, мээрилээ. ☉ Много раз говорить, повторять одно и то же
Күн сарсын кэлиэ диэбитим дии, биири хайдах биэстэ биһэҕин. И. Федосеев
«Мин этэбин ээ: букатын хойут, сүрдээҕин сылайан кэлбитэ, сынньана түстүн», — диэн Чыкыйаа биири биһэр. В. Протодьяконов
II
тыаһы үт. т. Туох эмэ ыарахан, сымнаҕас сиргэ түһэр тыаһа. ☉ Звук, издаваемый при падении чего-л. тяжелого, мягкого на пол, землю. Мөһөөччүк сиргэ бис гына түстэ

туохт.
1. Кими, тугу эмэ киргэ бис, кирдээх гын. ☉ Загрязнить, запачкать, грязнить кого-что-л.
Бу оҕо саҥа ырбаахытын киртитэ охсубут. — Борохуоттар хара буруоларынан хочо күндэл унаарын киртитэллэр. Н. Габышев
[Саввин:] Дьиэни киртиппиттэр даҕаны. Киминэн эмэ ыраастаппыт киһи. С. Ефремов
△ Сыыһырт, кири-хоҕу мус. ☉ Мусорить, разводить грязь. Айылҕаҕа сынньана тахсааччылар бөхтөрүн хомуйбакка барааччылар, тыаны, хонууну киртитэллэр. Дэриэбинэҕэ күөлү үксүгэр кэтэх сүөһүлээх ыаллар киртитэллэр
2. көсп. Кими эмэ холуннар, хараарт, баһааҕырт, быртаҕырт. ☉ Очернять, порочить кого-л., осквернять что-л. [Даайыс:] Өссө кинини хараардан, киртитэн кэпсииллэрин барытын истэрэ буоллар, ордук буорайыа этэ. А. Софронов
Ити курдук холуннаран, Эдэр оҕону туох иһин, Иҥэн-хаһан тураҥҥын, Эн бу мэлдьи киртитэҕин. Күннүк Уурастыырап
♦ Аатын киртит көр аат I
[Ийэ сир] Эн кэрэ ааккын Киртитэ кэҕэрдэр Киибэстэри иһиттэхпинэ — Киҥимхааным алдьанар. Күннүк Уурастыырап
[Анньыһар Боотур:] Дуолан Хара, Килбиэннээх ааппын киртиттиҥ. И. Гоголев
Илиигин киртит көр илии. [Геллерт — хаайыылаахтарга:] Мин эһигинньиктэр аайы илиибин киртитиэ суохпун, …… үрдүкү сууттар дьаһалларын иһитиннэрэ кэллим. П. Филиппов
[Чокуурап:] Табаарыс Үчүгээйэп, ити киһини кытта иирсимэ, тоҕо киниэхэ илиигин киртитэҕин. С. Ефремов
Килбиэннээх <маҥан> сирэйин киртит көр сирэй. Килбиэннээх маҥан сирэйгин киртитиэм, сардаҥалаах маҥан сирэйгин саатырдыам. Саха фольк. Дириҥ дьибилгэтинэн Кулан кубулҕатынан Килбиэннээх сирэйгин Киртитэ оонньуоҕа. П. Ойуунускай
Сирэйин киртит (хараарт) көр сирэй. Сирбэр-дойдубар Сириллэ илик киһи этим, Сирэҥҥин сирэйбин киртитимэ. П. Ойуунускай
[Манчаары:] Кимнээх буолан, Сиэхсити [Чоочону] ситэ үктээн, Сирэйгин киртитиэм баарай?! А. Софронов
Сир хамыыһыйатыгар Улаатыннары [киһи аата] талларымыахха, Хаартыһытынан сирэйин киртитэн, Ханна да сыһыарымыахха. С. Васильев