дворец || дворцовый; ыраахтааҕы дыбарыаһа царский дворец; Спорт дыбарыаһа Дворец спорта; Пионердар дыбарыастара Дворец пионеров # дыбарыас переворота дворцовый переворот.

в разн. знач. президент || президентский; Наукалар Академияларын президенэ президент Академии наук; АХШ президенэ президент США; президент дыбарыаһа президентский дворец.

дьүһ. туохт. Олус кэҥээн килэйэн көһүн. ☉ Казаться широким, просторным и нарядным (напр., улица, дворец). Килэйбит-халайбыт уулуссаларынан массыына бөҕө субуһар

аат.
1. Үчүгэй архитектурнай тутуулаах улахан дьиэ. ☉ Дворец (в составе названий нек-рых больших зданий)
Оҕо саас дыбарыаһа. Успуорт дыбарыаһа. Ой-Бэскэ аны аҕыйах сылынан пионердар дыбарыастара тутуллуо. Дьүөгэ Ааныстыырап
[Дьокуускайга] сотору кэминэн култуура дыбарыаһа, сөтүөлүүр бассейн, успуорт дыбарыаһа тутуллаллара хайаан да наада. ЯАМ ҮүСС
2. эргэр. Ыраахтааҕы олорор дьиэтэ. ☉ Дворец (царский)
[Поэт] ыраахтааҕы дыбарыаһыттан хайдах да кыайан арахпат киһи буоларыгар тиийэр. А. Пушкин (тылб.)
Күөл кытыытыгар мыраамар таас дыбарыас көстүбүтэ. Х. Андерсен (тылб.)

аат.
1. Кыыл-сүөл уйата, хорооно, олохсуйар, кыһын иһийэр сирэ. ☉ Нора, логово, логовище
Кырынаас ордуутун хаар саба түспүт. Амма Аччыгыйа
[Кыһын] Үөн-көйүүр ууһаан, мустан Ордуутугар нухарыйар, Барымай эрэ барыта Балаҕаныгар хаптайар. М. Тимофеев
2. Олорор дьиэ; хорҕойор, уйаланар сир. ☉ Жилой дом; пристанище
Отут уораҕайдаах Ооҕуй бараан ордуу Нэлэмэн маҥан чэрчитин Чэлгиэннээх тэлгэһэтин Хомураҕы хоннорботох Холбороҥ маҥан хонуу. П. Ойуунускай
Тойон, кулаак буолан, ордуутуттан огдолуйбут. Амма Аччыгыйа
ср. др.-тюрк., тюрк. орду ‘палатка; лагерь; дворец; логово, нора’

аат. Эти-хааны сайыннарар, чэбдигирдэр эрчиллиилэр, оонньуулар, онон дьарыктаныы. ☉ Физические упражнения для развития и укрепления организма, спорт. Дьон олус диэн үөрдүлэр-көттүлэр, сэргэхсийдилэр, успуорка умсугуйуулара өссө оргуйан эрчимирэр. Суорун Омоллоон
Физкультуранан, успуордунан дьарыктаныы оҕоҕо уонна ыччакка тулуурдаах, дьаныардаах буолуу курдук сыаналаах хаачыстыбалары иҥэрэр. Дьиэ к. Билигин биһиги суок, мороженай атыылааһыны, сынньалаҥ, успуорт зоналарын тэнитиэхтээхпит. «Кыым»
◊ Ат успуорда спорт. — аттары бэлэмнээн (баайан) сүүрдүү, күрэхтэһиннэрии. ☉ Конный спорт. Кини урут ат успуордунан үлүһүйэн дьарыктаммыт биллиилээх спортсмен этэ. Тумарча
Вихрь, Сиэдэрэй, онтон да атын аттары өрөспүүбүлүкэҕэ ат успуордун таптааччылар билэр буолуохтаахтар. «ХС». Успуорт дыбарыаһа — успуордунан дьарыктанааччыларга, күрэхтэһиилэри ыытарга аналлаах тэрилтэ, ол тэрилтэ дьиэтэ. ☉ Дворец спорта
Сарсын успуорт дыбарыаһын аһыллыыта буолар. Уол успуорт дыбарыаһыгар дьарыктана барда. Успуорт (спорт) маастара көр маастар. Кини тириэньэрэ — өрөспүүбүлүкэ хас да төгүллээх чөмпүйүөнэ, ССРС успуордун маастара Никиитэ Кустуурап. Н. Лугинов
Бастакы эргииргэ Чурапчы үөрэнээччитэ аатырбыт успуорт маастара Максим Тихоновы баалынан сабырыйбыта. Е. Неймохов
Манна уопсайа биэс уон икки бөҕөс, ол иһигэр тоҕус успуорт маастара күөн көрүстүлэр. «Кыым»